CAPÇALERA2: IEA-AALO

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dijòus, 13 de decembre

Entrevistas

Divendres, 14 de junh de 2013, 03h00

“Manca a l’occitanisme lo menaire capable de dominar lu partiments intèrnes e de bofar un vam de novelum”

Pau Castela professor de l’Universitat de Niça-Sofia-Antipòlis a la retirada
Comentaris 22 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (13 vòtes)
carregant En cargar


Pau Castela, professor de l’Universitat de Niça-Sofia-Antipòlis a la retirada, president fondador de l’Institut d’Estudis Niçards, autor d’obratges divèrs coma Occitanie terre conquise, un cas de sous-développement dans l’Europe industrielle; De Nikaïa a Acropolis; Occitanie, histoire d’une aliénation; Nice capitale historique; fins au sieu darrier libre Histoire du paysage niçois, de la campagne à la ville; es un intellectuau important per Occitània en generau e per l’espaci èst-occitan en particular.
 
Gaire entrevistat, siam anats au rescòntre d’aquel actor discret mas eficaç de l’occitanisme.
 

Coma vos venguèt l’interès per l’occitan?
 
Siáu niçard despí 80 ans e aguèri l’astre d’èsser elevat dins una familha que practicava lo bilingüisme despí mainat. Quora èri jove, poguèri parlar niçard embai mieus camaradas de classa a l’escòla comunala coma au licèu. Portèri interès a la civilizacion occitana dau temps dei mieus estudis superiors. Mas mon paire Pau-Francés Castela, escrivan e teatrista qu’èra amic de nombrós felibres lengadocians, provençaus e niçards, m’avia educat dins lo recòrd de l’epopèia catara e dei sieus consequéncias. En lo 1923 participèt a la fondacion de la revista literària bilingüa occitan-francés Septimanie, basada a Narbona, coma secretari generau, emb Pau Duplessis de Pouzilhac coma director e Andrèa Bertuguière de Gorgot coma capredactritz (revista pareguda fins au 1940 emb una autra còla de redaccion après lo 1930). Pi, partent dau 1926, s’ocupèt de la revista Mediterranèa publicada entre Provença, Niça e la Gavotina (pareguda dau 1926 au 1940). Dins aqueli doi revistas participavan de nombrós escrivans occitans. Lu amics de mon paire èran Max Roqueta, Joan Camp e d’autres qu’escrivian dins li doi lengas. A l’epòca li relacions embai autres escrivans èran essencialament epistolari. Èra parier emb d’artistas dei talents multiples ò d’autors coma Gustau-Adòlf Mossa, Enric Bosco, Juli Eynaudi, etc. Per nòta, Pau Albarèl dediquèt un bèu poèma a mon paire per lo sieu maridatge.
 
 
Perqué aver causit la via de l’ensenhament e non una autra via professionala ont si pòu trabalhar en lenga occitana?
 

« »

La vocacion per l’ensenhament non s’explica, e dins lu ans 1950 ben pauc de gents si pauavan lo problèma de la recèrca d’un mestier ont si podia parlar occitan. Un tèrç de la populacion parlava un dialècte occitan, qu’entendiavam quin que sia l’endrech ont poguessiam anar.
 
 

« Dins lu ans 1950 un tèrç de la populacion parlava un dialècte occitan, qu’entendiavam quin que sia l’endrech ont poguessiam anar »

Coma devengueriatz professor a la Facultat de Letras de l’Universitat de Niça-Sofia-Antipòlis? Agueriatz d’autri responsabilitats (associativi, culturali) e qué ensenhaments tiratz d’aqueli activitats?
 

« A la Facultat de Letras de Niça i creèri lo primier doctorat d’estudis occitans »

Professor agregat au licèu de garçons de Niça —licèu qu’avia ancara la fortuna de non s’apelar “Massena”— pi doctor d’estat, passèri a la Facultat de Letras de Niça ont ensenhèri per trenta ans la geografia umana pi la civilizacion occitana. I creèri lo primier doctorat d’estudis occitans, que devenguèri pi doctor. A partir dau 1980, reorganizèri e creèri una filiera completa en occitan en estrecha relacion emb la còla ensenhaira de Montpelhièr, pi emb toi lu ensenhaires de l’ensenhament universitari de l’espaci occitan emb cu avii montat un projècte (avortat) de laboratòri de recèrca panoccitan. Vint ans de temps pilhèri la direccion de la revista Òc au moment que si pauavan d’un biais novèu lu problèmas de la sobrevivença de la lenga (espèrs decebuts per lo mitterrandisme, emb li promessas non tengudi dau discors de Mitterrand a Lorient en lo 1981); e en contacte emb toi lu escrivans occitans (quina que sia la sieu sensibilitat) pilhèri consciéncia de la poténcia dei estructuras d’estat per faire obstacle a la sobrevivença de la practica de la lenga. Ben denant que foguèsse evocada la Carta Europèa dei Lengas Regionali ò Minoritari, constatèri que la tròp vasta estenduda geografica e l’istòria complèxa d’Occitània èran d’obstacles insuperables a un prefond renovelament de la practica de la lenga, mentre que de regions mai pichoni coma Còrsega, lo Bascoat, Bretanha ò Alsàcia èran soleti capabli d’acampar una sinergia pron eficaça per mantenir una potenta cultura especifica. Occitània es victima de la sieu istòria pròpria coma m’esforcèri d’o demostrar dins un libre dau títol evocator: Occitanie, histoire d’une aliénation. Per sauvar una lenga e una cultura dins lo mond modèrne, cau dispauar de potents mejans mediatics (television, ràdio, premsa), situacion qu’Occitània non aprofechèt jamai.
 

Sus l’ensems de la tèrra, lu espacis de cada nacion son inegaus. Occitània ò Catalonha non son dau mesme espandi geografic que Bretanha ò lo Bascoat. Que pensatz dau corrent politic occitan que prepaua de far Occitània “tròç a tròç”? Valent a dire que dins un primier temps cada region occitana desvolopa la sieu autonomia en foncion dei sieus capacitats, de la sieu velocitat e dau sieu terren sociau per far renàisser la cultura occitana (la Vau d’Aran, lo Comtat de Niça ò Bearn non an la mesma dinamica que Velai, lu Escartons ò Carcin). Tot aiçò en gardar de fòrts ligams culturaus interregionaus. Dins un segond temps, lu politicians occitanistas fan ligam per reünir lu País d’Òc dins una estructura sopla, una Occitània federala, devenent independenta se lu occitans o vòlon. Es lo cas per d’autri nacions sus lo camin de l’autonomia pi de l’independéncia coma lu País Catalans. Li fòrças regionali son diferenti entre lo Principat d’Andòrra —estat independent e membre de l’Organizacion dei Nacions Unidi—, lo Principat de Catalonha qu’es sus lo camin de l’independéncia, li Illas Baleari, lo País Valencian ò ancara l’Aragon de l’èst catalanofòn.
 

« Occitània es victima de la sieu istòria pròpria »

Occitània es coma França: “una e indevesibla”! Pensi que cau abordar toi lu problèmas dins la sieu globalitat. Perque se fraccionam Occitània en pichins territòris, li fòrças exteriori auràn tròp de facilitats per impauar la sieu lei.
 
 
Despí lo principi de la vòstra carriera fins a ancuei, quini evolucions notabli i aguèt concernissent la vivacitat de l’occitan?
 

« Pensi que cau abordar toi lu problèmas d'Occitània dins la sieu globalitat »

Considèri que fòra lo regrelh de l’escritura —mas quina es l’importància dau sieu lectorat?— tot lo demai es que folclòre permetent a l’estat d’amusar lo pòble emb li relíquias d’una cultura populara.

 
Perqué e coma si creèt lo “Departament d’Occitan- Lenga d’Òc” a la Facultat de Letras de l’Universitat de Niça-Sofia-Antipòlis e coma evolucionèt?
 
Non ai de jutjar de l’evolucion d’un departament que la facultat vorguèt jamai crear dau temps dei quinze annadas que quasi 600 estudiants frequentèron lo nòstre laboratòri a toi lu gras de l’ensenhament universitari. Lu febles efectius actuaus parlan de per elu.
 
 
Coma veètz l’impacte de la vòstra accion e dau vòstre ensenhament au nivèu de la practica de la lenga per la populacion de la vòstra region?
 
La formacion dei professors e lo dinamisme que ne pòdon faire pròva —dins la mesura que s’implican realament dins d’accions culturali— son lu solets gatges dau manten d’una practica lingüistica destinada malastrosament a s’afeblir fauta de locutors permanents.
 
 
Fòra l’ensenhament, parlatz occitan emb la vòstra frema e lu vòstres enfants au quotidian?
 

« Considèri que fòra lo regrelh de l’escritura tot lo demai es que folclòre permetent a l’estat d’amusar lo pòble emb li relíquias d’una cultura populara »

Non siáu d’una generacion victima dei ussars negres (“hussards noirs”) de la republica. Dins li corts d’escòlas èra escrich en francés: “Je ne crache pas dans la cour de l’école et je ne parle pas patois” (“Non escupissi dins la cort d’escòla e non parli patés”).
 
 
Quin avenir a tèrme mejan per la lenga occitana? Que cau faire ò non faire per cambiar la situacion? Quini vias possibli?
 

« Dins li corts d’escòlas èra escrich en francés: “Je ne crache pas dans la cour de l’école et je ne parle pas patois” (“Non escupissi dins la cort d’escòla e non parli patés”) »

La solucion passa per lo mestritge —non projectable per aüra— dei mèdias e per una aculturacion —impossibla— dei populacions allogèni vengudi majoritari dins li vilas e de mai en mai dins l’espaci rurau.
 
 
Coma veètz lu equilibris entre lu divèrs actors culturaus, politics e institucionaus que tractan de la lenga occitana au nivèu internacionau, nacionau, regionau e comunau? Quini son li sieus fòrças e feblesas?
 

« La solucion passa per lo mestritge dei mèdias e per una aculturacion dei populacions »

Non pòu èstre question d’equilibri. Toi lu poders institucionaus a toi lu nivèus de la ierarquia administrativa e politica entretenon l’illusion d’una defensa de la lenga nòstra en sabent que lo temps juega en la lor favor. En comparason, consideratz coma lo sistèma dei multinacionalas sostengut per lu politicians capitèt de faire desaparéisser la classa païsana en mieg sègle. Manca a l’occitanisme lo menaire capable de dominar lu partiments intèrnes e de bofar un vam de novelum. Cu imitarà lu catalans? Citi sovent la formula d’Ives Roqueta: “Au país d’Occitània, lu òmes, ont son?”
 
 
 
Laurenç Revèst



publicitat
BANER1: IEA-AALO



Comentaris

12 d'agost 15.05h

#21 M'onte diguèri lei prepaus que me prestatz ?

"E per autre, faire una comparason entre, d'un costat, Euskadi e Breizh, e d'un autre costat, Occitània, a ges de sens donat una diversitat geografica e demografica evidenta que dessepara aqueli nacions."

Amb aquesta logica, podrem jamai faire de comparasons. Lei catalans nimai aguèron pas un "leader" identificat, puslèu una multiplicitat. Pensatz bessai a quaucun que saria per leis occitans çò que Garibaldi fuguèt per leis italians ? Ò... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

10 d'agost 18.50h

De tot en tot d'acòrdi embe lo vejaire de P.Castelà e m'aqueu de Laurenç. Coma Jacme e M.Castèu poàdon afortir que lo"menaire" eissirà coma per magia dau mitan popular coma lo coniu dau capèu dau magician ? Sobretot saupent lo desacòrdi, de còup que li a acarnassit, que si manifèsta de lònga dins la nebulosa occitanista. Faire un parangon embe Mistral es pas l'exemple condrech, aqueu d'aquí faguèt la deca d'impausar lo parlar rodanenc au tot d'Occitània, après d'aver comés l'aut... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

1 de julhet 23.21h

#14 E Pascal Paoli ?


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

22 de junh 12.04h

Lo vertadier menaire es lo pais, es la cultura, es l'espirit : me sentis pla pertot ont, las femas e los òmes, las plantas, las bestias, los paisatges me dison "pichòt aicì es ton ostal, aicì es ta terra per de que los òmes aicì son còma tu "... Lo menaire es universal, es mediterranean, l'ai resentit pertot amb los catalans, los corsos, los italians, los gregaus e autre tunisians o marocos qu'ai visitat un jorn... Cau cerca lo camin d'aquela universalitat e per defendre la cultura e... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

16 de junh 23.32h

Lo problèma es pas lo menaire, es una tropa plan formada, e lo menaire alara sortirà. L'universitat, nimai las escòlas bilingüas, ni Calandreta son sufiusentas per sortir la tropa formada per Occitània ; e son pas las Escòlas Occitanas d'Estiu que faràn lo remplaçament, la massa critica per desvolopar un projecte collectiu, d'ont lo menaire sortirà ; cap partit politic a agut lo trabalh de formacion que cal, e avèm 60 annadas de perdudas.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

15 de junh 12.17h

#16 Vau veire segon mei disponibilitats.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 7
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

15 de junh 12.16h

#15 Mas -coma se'n parlèt ja mai d'un còp- se volem aver un candidat que se presente a las eleccions presidencialas francesas per defendre nòstras ideas amb los catalans, bretons..., calrà esperar que serà pron carismatic per "menar" lo batèl.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

14 de junh 18.20h

E se volètz mon avejaire, es justament aquesta quista absurda dau "menaire" que menèt l'occitan dins una carriera bòrnha.
L'a que de veire lei crispacions a l'entorn de l'imatge de Mistral per exemple. Lei pòples que se son pas remés a un solet personatge son aquelei qu'encapan mièlhs de subreviure.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

14 de junh 14.33h

#12 E òc. Lei bascos e lei còrsos nimai an pas de "menaire".

M'agrada puslèu d'efiech l'interpretacion que ne'n fa Laurenç en #11


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

14 de junh 14.23h

# 8 (e parier #9 e #10 ;-) ) shi, òc, su totalament d'acòrd dambé vos !


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1
-
2
-
3 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat

Editorial

Es urgent que la revòlta dels Gilets Jaunes capite ben

Aquesta quatrena dimenjada de protèstas del movement dels Gilets Jaunes ven de demostrar que l'estat francés es dins una crisi sociala. Poiriam quitament dire qu'es una revolucion. ...
giny

Lo temps

Mapa
  • pluja Agen 7 0
  • pluja Aush 8 3
  • nuvols Bordèu 7 -1
  • sol Briançon -1 -14
  • pluja Caors 6 -3
  • pluja Carcassona 7 3
  • nuvols Clarmont-Ferrand 4 -4
  • nuvols Confolent 4 -3
  • sol Gap 7 -3
  • nuvols La Canau 7 -1
  • nuvols_parcials La Gàrdia 13 6
  • nuvols La Torre de Pèlitz 4 -2
  • sol Limòtges 4 -3
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 5 -2
  • sol Lo Puèi de Velai 2 -4
  • nuvols Marselha 11 -1
  • pluja Montpelhièr 11 2
  • pluja Naut Aran 4 -1
  • sol Niça 0 -7
  • pluja Nimes 10 1
  • pluja Pau 9 5
  • sol Peireguers 5 -3
  • pluja Rodés 7 -2
  • sol Tolon 9 -2
  • sol Tolosa 9 3
  • nuvols Valença 4 -4

giny

giny

Vidèos

giny

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais



publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • Eyes of Simurg 21/6/2017 a Tolosa. Fòto de Barthélémy Nadal

    Eyes Of Simurgh cantan en occitan a Tolosa per la fèsta de la musica 2017

  • Conferéncia de Yan Lespoux sus las relacions occitanocatalanas en Malhòrca (11.05.2017)

  • Petugon de La Boal

    Conferéncia e dedicaça de l'artista Richard Cairaschi au Musèu municipau deis Arts e Tradicions populàrias de Grimaud (Mauras)

  • © Laurenç Revèst

    Sauve (Cevènas), ciutat màger vidorlenca a las carrièiras bèlas e en mudason

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • © AR

    Vila d'Usès e lo pont de Gardon

  • © Laurenç Revèst

    Besièrs, preséncia d'occitan en ciutat e CIRDOC

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • Ferriòl Macip

    Manifestacion Anem Òc! per la lenga occitana. Montpelhièr 24 d'octòbre de 2015

  • Los Arcs (Draguinhanenc): lei carrièras e la torre dau quartier dau Paratge d'ivèrn. © Catarin Seguran

    Los Arcs (Draguinhanenc)

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • © Laurenç Revèst

    Dins lei paluns de Camarga, la Torre Carbonièira e Aigas-Mòrtas

  • D'Auvèrnhe occitan

  • Estivada 2013. © Guillem Sevilla

    Estivada 2013

  • © Laurenç Revèst

    Sauve (Cevènas), ciutat màger vidorlenca a las carrièiras bèlas e en mudason

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

giny

Las mai...

publicitat

LATERAL 1-2: IEA-AALO

giny

Sondatge

La politica del president Macron e del govèrn de son primièr ministre es per tu:


2%



3%



13%



60%



17%



5%




Vots 123 vòtes

comentaris 1

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny


Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)