CAPÇALERA: Conselh Generau d'Aran 728x90
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Diluns, 22 d'abril

Actualitats

Divendres, 8 de febrièr de 2019, 03h00 Sciéncia

Lo mai grand escantiment tuèt primièr las plantas

Puèi arribèt l’escantiment generalizat de la vida animala. Un fach qu’alèrta sus çò que se pòt passar uèi


Comentaris 2 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (3 vòtes)
carregant En cargar


De nòvas pròvas sus la còsta australiana confirman que lo mai grand escantiment patit per la planeta —lo primièr dels cinc que se son tenguts— fa 252 milions d’annadas, entraïnèt abans tot una desaparicion massissa d’espècias vegetalas. Puèi arribèt l’escantiment generalizat de la vida animala. Un fach qu’alèrta sus çò que se pòt passar uèi.
 
Aquel escantiment, tanben conegut coma la Granda Mòrt, provoquèt una desaparicion generala de las plantas sus la còsta australiana mas tanben en d’autres luòcs de la planeta. La causa ne seriá estada la granda erupcion volcanica de divèrses volcans a l’encòp en Siberia après l’amassada de totes los continents de la planeta en un solet continent apelat Pangèa.
 
Atal, après lo grand truc de totes los continents de la Tèrra per formar çò que seriá Pangèa, fa 252 milions d’annadas, mai d’un volcan siberian entrèron en erupcion. E aquò durèt pendent 2 milions d’annadas, un episòdi qu’auciguèt lo 96% de la vida oceanica e lo 70% dels vertebrats terrèstres. Mas se sabiá pas cossí s’èra tengut aquel escantiment.
 
Lo nòu estudi fach per una còla internacionala de geològs trobèt que la resulta d’aquela longa erupcion auriá entraïnat l’escantiment del mond vegetal fins a 400 000 ans abans lo dels animals marins. “Son de bonas nòvas, çò diguèt Christopher Fielding, lo scientific que dirigiguèt aquel estudi. Fins ara, la direccion èra aquesta mas èra pas encara estat trobat de pròvas scientificas tan solidas”.
 
 
Çò que se poiriá tornar passar
 
Per far l’estudi, los cercaires estudièron de pollèn fossilizat, la composicion quimica e l’edat de maitas ròcas e tanplan lors sediments presents sus la còsta sud-èst d’Austràlia. Foguèt alara que trobèron de concentracions de niquèl prèp de Sydney plan nautas, çò que confirmava qu’en rason de las erupcions siberianas de niquèl poiriá aver viatjat coma aerosòl durant de milièrs de quilomètres fins a Austràlia. Ailà auriá tuat una tras que granda partida del mond vegetal. Çò de meteis se seriá passat en d’autres luòcs del Mond.
 
L’istòria, que se seriá repetida puèi mai d’un còp, seriá un fenomèn qu’auriá tuat primièr las plantas, puèi los erbivòrs e enfin los carnivòrs. A mai, de sediments toxics serián tombats dins los oceans e los nivèus d’acidificacion e de temperatura serián venguts fòrça mai nauts.
 
Del temps que la majoritat dels estudis faches sus aquel primièr escantiment terrèstre èra estada realizada en de luòcs pròches de l’eqüator, la suspresa foguèt granda de trapar aquel niquèl en Austràlia.
 
L’erupcion volcanica auriá provocat de gas d’efièch de sèrra qu’auriá cambiat lèu lo clima de la Tèrra amb de fòrça mai nautas temperaturas e una granda ariditat. La durada d’aquel episòdi foguèt tròp dura per la planeta, que poguèt pas superar aquela crisi ecologica abans 2 milions d’annadas. Segon los cercaires, la contunha desaparicion d’espècias actualas es un avís de çò que poiriá tornar arribar. (Legissètz la seguida)











 


Aqueste article es  publicat dins Sapiéncia, la revista occitana de divulgacion scientifica, amb la quala Jornalet a un acòrdi de cooperacion. Podètz legir l'article entièr aicí.



















abonar los amics de Jornalet

 
 



publicitat



Comentaris

9 de febrièr 01.38h

Veiram a la fin qui mai se trufarà.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

8 de febrièr 22.57h

Que si da 250 milions d'ans es pot interpretar de moltas manieras, mas que non nos venguen a donar la palhissa, perquè mos ne trufam d'aquels romanciers de terdcera classa.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: IEO Label ÒC

Editorial

“Òc pertot”, enfin la dignitat

Un recampament sus la Plaça Clemenceau de Pau marcava ièr dissabte lo començament de la campanha sonada “Òc pertot“ per l’oficializacion e la dignificacion ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 13 6
  • sol Aush 15 4
  • nuvols Bordèu 10 -1
  • sol Briançon 6 -6
  • sol Caors 14 0
  • sol Carcassona 14 2
  • pluja Clarmont-Ferrand 11 5
  • pluja Confolent 9 5
  • sol Gap 14 0
  • nuvols La Canau 13 6
  • sol La Gàrdia 22 9
  • nuvols La Torre de Pèlitz 16 4
  • pluja Limòtges 9 5
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 18 6
  • sol Lo Puèi de Velai 16 4
  • nuvols Marselha 18 6
  • nuvols Montpelhièr 17 8
  • nuvols Naut Aran 12 2
  • sol Niça 14 0
  • nuvols Nimes 19 5
  • nuvols Pau 15 5
  • pluja Peireguers 19 5
  • pluja Rodés 17 3
  • nuvols Tolon 17 3
  • sol Tolosa 19 5
  • pluja Valença 10 -1

giny

giny

giny

Vidèos

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Entrevista

publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia



publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • © CD

    Escòla Calandreta dau Mas. Drap (País Niçard)

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • Asuèlhs comengeses. © Franc Bardòu

    Asuèlhs Comengeses

  • © Zep Armentano

    Era Mongetada (Val d'Aran 28-29 d'octobre 2017)

  • Nhèu d'abriu en Aran. © Xavi Gutiérrez Riu

    Nhèu d'abriu en Aran

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • © Laurenç Revèst

    Vista de Nimes, lengadociana per l'istòria, provençala per lo dialècte

  • Niça vièlha en occitan niçard. © LR

    Niça vièlha en occitan niçard

  • Serada occitana a Malhòrca

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • Gavotina maritima - Sant Anhe, vilatge sus una pena. © Laurenç Revest

    Gavotina maritima - Sant Anhe

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • Irissa: prumèra edicion dera corsa populara de BTT

  • Galhac

    Octòbre de 2012 en Tèrrafòrt de Galhac Tolzan

  • Castelar

  • © Zep Armentano

    XI prèmis Gaudí de l'Acadèmia Catalana del Cinèma

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

giny

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)