CAPÇALERA2: AMICS DE JORNALET

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Diluns, 25 de setembre

Actualitats

Divendres, 12 de decembre de 2014, 03h00 Sciéncia,Politica,Lenga

Pòt Internet aver l’accent occitan?


Comentaris 13 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (11 vòtes)
carregant En cargar


L’abséncia d’accent suls primièrs ordenadors es pas deguda a la lenga emplegada, qu’en anglés literari lo trèma existís e a valor ortografica (dins de mots coma reëlect “tornar elegir” o coöperate “cooperar” e dins lo patronim Brontë, per exemple), mas a la pichona capacitat de memòria d’aquel maquinum. Pasmens, tre 1991, la nòrma Unicòde a per tòca de permetre totas las letras, totes los caractèrs possibles de totas las lengas. Ne sèm ja a la version 7 que presenta 113 021 signes. A cha pauc, los sistèmas d’esplecha (Windows, Unix dins sas versions Linux o MacOS) son passats a Unicòde.
 
Sus Internet, es diferent que lo sistèma dels noms de domeni foguèt longtemps verrolhat per d’organismes coma l’ICANN qu’autreja los domenis de “primièr nivèl” (las letras a drecha del darrièr ponch, coma .com dins jornalet.com). Dins aquel sistèma i a los domenis “nacionals”, de doas letras pas accentuadas, e los domenis generics (de mai de doas letras). La lista dels domenis de doas letras es verrolhada, que devon correspondre amb los còdes de “país” de la nòrma ISO 639-1. Aquela nòrma es reservada als païses independents e a certanas dependéncias, e cada estat n’es proprietari. França a per exemple de còdes per cada parçan d’otramar: departament coma .mq (Martinica), collectivitat coma .mf (Sant Martin del Nòrd). Es pas la pena doncas de revendicar un .oc, caldriá qu’un dels estats ne faguèsse la demanda a l’ISO d’en primièr. Es aital que pro d’ora los catalans an obtengut un domeni generic (e pas nacional) e doncas de mai de doas letras, .cat. La sola excepcion coneguda es .eu, per l’Union Europèa.
 
Tre 1996, lo consòrci WWW pausèt la basa de noms de domenis internacionalizats (IDN en anglés). Per far la revirada entre los noms accentuats o en caractèrs non latins, s’inventèt un còde nommat Punycòde. Cada “mot” revirat en Punycòde comença per xn-- seguit de letras pas accentuadas. Aital, òc ven xn--c-sga (xn-- es lo prefixe, c la letra pas acccentuada e -sga se descodifica coma una ò en primièra posicion).
 
Al començament aquò pertocava pas lo primièr nivèl. E mai, la causida de prepausar d’IDN es facha per cada autoritat d’enregistrament (registry; en Occitània n’avèm quatre: .fr, .es, .it e .mc).
 

En Espanha, las letras latinas accentuadas autorizadas son las de las “lengas oficialas”: á, à, é, è, í, ï, ó, ò, ú, ü, ñ, ç e quitament lo digraf catalan l·l. L’occitan es pas suportat (manca per exemple l’ë).
 
Itàlia accèpta las letras accentuadas, gregalas e cirillicas coma domenis jos .it. Es enebit de barrejar dos alfabets dins un nom (αβγ.it es valedor, фдf.it o es pas).
 
En França, lo .fr accèpta aquelas letras latinas diacritizadas: à, á, â, ã, ä, å, æ, ç, è, é, ê, ë, ì, í, î, ï, ñ, ò, ó, ô, õ, ö, œ, ù, ú, û, ü, ý, ÿ e ß.
 
Enfin, lo domeni .mc accèpta pas los IDN.
 
En 2009, l’ICANN decidiguèt de prepausar de domenis de primièr nivèl dins la grafia de la lenga de cada país, e en 2010 apareguèron los primièrs. Qualques païses an mai d’un nom, aital Singapor qu’utilizava ja .sg obtenguèt un nom chinés, .新加坡 (Xīnjiāpō/Sin-ka-po) e un nom tamol, .சிங்கப்பூர் (cinkappūr).
 
Fin finala, en 2013 se metèt en plaça la dobertura dels noms de domenis generics, ara sufís de far un dorsièr, d’aver qualques servidors e de pagar (185 000 dolars de despensas de demanda, puèi una renda annuala indexada sul nombre de domenis enregistrats) per poder obténer un domeni novèl, coma .bzh, .cymru o .paris, e quitament .谷歌 (guge: “Google” en chinés) o .グーグル (guguru: “Google” en japonés). 
 
En general, las autoritats d’enregistrament de domeni accèptan un minimum de 3 letras coma domeni de segond nivèl (jornalet, dins jornalet.com). Èra doncas pas possible d’enregistrar un domeni del tipe .oc.fr o .oc.es nimai .oc.net. Al contrari, amb las letras accentuadas, òc qu’es per l’enregistrament del domeni xn--c-sga (que los sistèmas per ara comprenon pas que lo Punycòde), aquò pòt passar. Ai doncas enregistrat lo domeni òc.eu (còsta un desenat d’èuros per an).
 
Coma proprietari del domeni, bailegi la zona òc.eu (utilizi lo servici a res non còst freedns.afraid.org): pòdi definir qual servidor albèrga qual sosdomeni (per exemple aquí.òc.eu) o establir de redireccions, es çò que faguèri per jornalet.òc.eu. Coma soi plan conscient que i a pas una demanda importanta, ai pas establit de mecanica, vos me cal mandar un corric...
 
Doas possibilitats:
 
— Avètz un albergaire (que vos deu donar d’adreiças de servidors de noms, “enregistraments NS” en lenga tecnica) e poiretz aver un domeni en vòstrenom.òc.eu.
 
— Avètz ja tot en plaça, e sonque besonh que qualque acorcha o redireccion (exemple de jornalet.òc.eu).
 
Vòstras demandas: domeni.oc.eu@jfblanc.eu.
 
Atencion, per ara los IDN marchan pas plan amb lo corric, justament. Es pas tròp possible d’aver una adreiça en ieu@quicòm.òc.eu, que la majoritat dels servidors de corric supòrtan pas encara la nòrma (EAI, establida per l’RFC 6530).
 
 
 
 
Joan Francés Blanc
soi.aquí.òc.eu
òc.eu.pn




publicitat



Comentaris

12 de decembre 23.34h

#4 L'explicacion ei que los domenis damb caractèrs non ASCII son disponibles dempuish 2010 haut o baish, mès non i a guaire de mond qui los utilizan pr'amor frem de logiciaus n'ac sabon pas afichar com cau (Chrome per ex.) Atau vse podètz causir sia kremlin.ru, sia президент.рф ...


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 15.33h

#9 Segur! Après si n'avètz pas hrèita deus accents, vse podètz har au franchimand en bèth acceptar las letras shens accent...


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 15.30h

#8 Ara suls clavièrs francés (qu'utiliza la màger part dels occitans) i a l'accent grèu en toca mòrta (de picar abans la vocala) al ras de l'è, doncas sufís de picar altGr+è puèi o per aver una ò. Sus internet, i a una extension a Firefox que se ditz abctajpu qu'es plan bona tanben per aver totas las letras d'Unicòde. Es pas disponible sus Google Chrome que gerís fòrça mal las adreças URL amb d'IDN dedins (afichan lo còde Punycode a la plaça).


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 15.30h

#7 A! Grandmercé! Fonciona plan!


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 15.25h

Nos fa una polida camba tot aquò.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 15.16h

#6 I a quicòm que me tafura.. per los pas asabentats trobar lo "ò" es a diser amb accent es benlèu malaisit...


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 14.43h

#6 Vos cal ensajar http://lingüistica.òc.eu qu'es ja definit.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 14.06h

#3 A! Aquò agrada pas a qualqu'un? Me pensi totun qu'es una escasença que los occitanistas avèm d'agafar per que nòstras lenga e cultura sián mai vesedoiras, amb un mot e un accent grèu que nos identifican a totes. :-)


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 11.18h

#4 Assaja http://jornalet.òc.eu


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 11.14h

M'i coneishi gaire en informatica fondamentala, e i a quauquarren que m'intriga : detàlhatz los accents acceptats dens cada lenga , mès pertant n'èi jamèi vist de letra accentuada dedens una URL... a començar per l'URL d'aquesta paja ! Quala n'en es l'explicacion ?


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat

Editorial

Espanha a perdut Catalonha definitivament

Lo 20 de setembre passat, Espanha perdèt definitivament Catalonha. Aquel jorn, la Gàrdia Civila espanhòla intrèt de matin dins plusors sètis del govèrn de la Generalitat, ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 22 12
  • sol Aush 22 12
  • sol Bordèu 22 11
  • sol Briançon 18 7
  • sol Caors 21 12
  • sol Carcassona 19 10
  • sol Clarmont-Ferrand 19 11
  • sol Confolent 17 10
  • sol Gap 23 11
  • sol La Canau 22 11
  • sol La Gàrdia 20 12
  • nuvols_parcials La Torre de Pèlitz 18 13
  • sol Limòtges 17 10
  • nuvols_parcials Lo Borg Sant Dalmatz 19 14
  • sol Lo Puèi de Velai 19 10
  • sol Marselha 24 14
  • sol Montpelhièr 21 14
  • sol Naut Aran 17 5
  • sol Niça 13 6
  • sol Nimes 25 13
  • sol Pau 18 11
  • sol Peireguers 18 11
  • sol Rodés 20 12
  • sol Tolon 24 13
  • sol Tolosa 22 13
  • sol Valença 20 11

giny

giny

Entrevista

publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia



publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums

Fotografias

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

  • © Laurenç Revèst

    La botiga de Macarèl a Sant Joan de Vedats (Montpelhierenc)

  • Ciutat de Draoníer. © Cristòu Daurore

    Ciutat de Draoníer (Val Maira)

  • © Franc Bardòu

    Tresaurs andorrans

  • © Conselh Generau d'Aran

    Lo Torn de França 2016 en Aran

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • Era còlha dera ADÒC ath trabalh

  • Presèpi en Gavotina, dins l'espèra de Jèsus, e dels Rei màgers pas ancara en chamin. Fòto: Emanuèl Val de Barceloneta

    Concors de Nadal 2014. Las Calendas en çò vòstre

  • © Laurenç Revèst

    Sauve (Cevènas), ciutat màger vidorlenca a las carrièiras bèlas e en mudason

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs Bigordans

  • Ferriòl Macip

    Manifestacion Anem Òc! per la lenga occitana. Montpelhièr 24 d'octòbre de 2015

  • © Conselh Generau d'Aran

    Lo Torn de França 2016 en Aran

  • © Franc Bardòu

    País Bordalés

  • Gavotina marítima: trofèu d'August e vila vielha d'A Torbia

  • © Laurenç Revèst

    Dau castèu de Grimaud

  • © Franc Bardòu

    Tresaurs andorrans

  • © Laurenç Revèst

    Cau d'Alh (Comtat de Niça)

giny

Vidèos

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny

giny


Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)