CAPÇALERA2: AMICS DE JORNALET

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimars, 26 de setembre

Actualitats

Dimenge, 25 de decembre de 2016, 03h00 Istòria

Sol invictus


Comentaris 3 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (7 vòtes)
carregant En cargar


Benlèu a un dels dieus mai venerats long de l’istòria de l’umanitat correspond la deïtat del Solelh, qu’a fach partida de la majoritat de las mitologias en divèrsas civilizacions coma es lo cas de l’egipciana, la mesopotamiana, l’inca, la mexicana, la japonesa, la chinesa e tanben l’indoïsta. Es estat, per tant, una part essenciala del culte de la majoritat de las culturas politeïstas, e posteriorament tanben del monoteïsme.
 
En Egipte, per exemple, lo culte del Solelh s’associèt inicialament als dieus Ra, Òrus, Oadjet, Isis, Atòr, Sekhmet, Bat, Not e Menit. E foguèt tanben dins aquel país que lo faraon Akhenaton proclamèt lo monoteïsme a l’entorn del sol dieu Aton, representat amb l’image del Solelh —disc solar dins lo firmament—, car se considerava qu’èra lo veritable esperit qu’entraïnava la vida sus la Tèrra.
 
Dins la mitologia indoïsta, la deïtat benfasenta qu’illumina, vivifica e noirís es Surya, lo dieu del Solelh. Dins la mitologia nordica, lo Carri Solar de Trundholm, un objècte que fa partida de l’edat del bronze nordica, es, en realitat, un carri tirat per una cavala que transpòrta lo Solelh. En Grècia, Eliòs èra un polit dieu que menava durant la jornada un carri a travèrs del cèl. Segon Omèr, èra tirat per de buòus solars, mas puèi, Pindar diguèt qu’en realitat son de cavals que lançan de fuòc. Del meteis biais, dins la tradicion josieva e crestiana s’afirma que lo profèta Elia pogèt al cèl amb un carri de fuòc.
 
Mas aquel culte del Solelh, coma principala o sola deïtat, es pas exclusiu d’Occident. Segon la cultura dels muiscas, Xué es lo dieu del Solelh, e pels Incas la deïtat pus importanta es Inti, qu’es tanben lo dieu del Solelh. De fach, l’emperaire inca se considerava coma un filh dirècte enviat per son veritable paire, lo Solelh.
 
E nos explica tanben Erodian, autor de l’Istòria de l’Empèri roman après Marc Aurèli, (un dels moments politicament pus conflictuals) qu’un jove de la dinastia dels Sevèrs, qu’exercissiá coma prèire d’un ancian dieu solar sirian, El Gabal, devendriá en l’an 218 lo nòu emperaire de Roma a l’edat de 14 ans. Mas Marc Aurèli Antonin August comencèt son mandat coma emperaire amb un grand escàndol justament per aver remplaçat lo dieu Jupitèr, principala deïtat del panteon roman, pel dieu sirian El Gabal, qu’el renomenèt “Deus Sol Invictus”, (Solelh invencut). Obliguèt puèi lo govèrn de Roma de participar als rituals religioses e, pus tard, amb l’intencion d’engendrar d’enfants divins, se maridèt amb una verge vestala. Aquò supausava violar la lei, e tanben la tradicion romana, car las vestalas qu’avián de relacions sexualas èran punidas sevèrament, enterradas viventas.
 
Ça que la, l’emperaire, dins sa totala conviccion que son dieu èra lo vertadièr, faguèt bastir sul versant oriental del Mont Palatin un luxós temple que lo nomenavan Elagabalium, ont lo dieu novèl, Sol Invictus, èra representat per un meteòr conic negre. A prepaus de tot aquò, Erodian diguèt: “Aquela pèira es venerada coma se foguèsse estada mandada del cèl estant, sus ela i a qualques tròces que ressortisson e de marcas que son destacadas, que lo pòble crei que son un imatge del solelh, pr’amor qu’es aital coma o veson”.
 
Mentretant, se debanava amb plena esplendor las fèstas paganas consagradas al Solelh ont òm intercambiava de presents e se profetizava d’auguris per la rèsta de l’ivèrn. Jol lum de las candelas e de las tesas se celebrava lo solstici d’ivèrn amb las Saturnalia (Saturnalas) del 17 al 23 de decembre, en disent adieu als jorns mai escurs de l’ivèrn e, en festejant la naissença del Solelh —Natalis Solis Invicti— (naissença del solelh invencut) lo 25 de decembre. Es a dire, la meteissa data que la celebracion crestiana de Nadal, que significa etimologicament una naissença.
 
Ça que la, dins la tradicion crestiana, aquesta es la data de referéncia de la naissença de Jèsus Crist. E mai se probablament foguèt pas atal, pr’amor que foguèt calculada pels primièrs crestians e, segon la tradicion josieva, la data del decès e la de la concepcion dels profètas correspondián al meteis jorn. Dins lo cas de Jèsus, avián causit coma data del decès lo 25 de març e, après calcular nòu meses, fixèron lo 25 de decembre coma data de sa naissença.
 
La fèsta de Nadal coma fèsta crestiana se comencèt a celebrar a comptar de l’epòca de Constantin, en apareissent en l’an 336 pel primièr còp dins lo calendièr roman. Ça que la, foguèt pas abans lo sègle VII, valent a dire, 300 ans puèi, que foguèt oficialament instituida, eclipsant per totjorn las celebracions paganas consagradas al Sol Invictus.
 
Azard o intencion, çò qu’es cèrt es que las doas datas coïncidisson. Mas, al delà de l’especulacion e de las divèrsas controvèrsias sorgidas sus las divinitats e de celebracions de caire pagan o religiós impausadas per la tradicion, la religion, o quin autre imperatiu legal que siá, aquelas efemeridas semblan èsser condemnadas a desparéisser dins los tempses avenidors. Pasmens, tre son primièr rai de lutz, fa ja quatre miliards d’ans, lo Solelh demòra “Invictus” e, gràcias a aquela divina estela, es tanben possibla nòstra meravilhosa existéncia. Tot un miracle per contunhar de viure e de servar l’espèr en l’èsser uman.
 
Amb mos melhors vòts: bon Nadal a totes!
 
 
 
Griselda Lozano
 
 
 


Aqueste article es adaptat del sit del roman Òc, que fa difusion d’Occitània e de l’occitan pel public ispanofòn.



Jornalet es possible gràcias al sosten economic e jornalistic dels legeires e benevòls. Se podètz sosténer en venent sòci dels Amics de Jornalet o de l’associacion ADÒC, contribuiretz a far un mèdia mai independent e de melhora qualitat.



publicitat



Comentaris

27 de decembre 16.54h

#1 Que’m menshidi ça que la de l’impression que l’estela èra entad aquò hèita.
Principi antropic : que vadom necessàriament jos ua bona estela, pr’amor, estossi ua "maishanta estela", vaduts no’i serem :)
Tant i a qu’ei la vita de susfàcia tau com ei qui s’ei adaptada a las condicions ambientas (com l’alternança jorn/nueit, las sasons, etc.) e pr’amor d’aquò, adara que semblan estar çò de qui cau. Que son las plantas vertas qui an "inventat" la fotosintèsi, pas lo... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

25 de decembre 11.57h

Cal pas doblidar Abellio en pais comenges subretot que jol l'empiri roman aqueste perçan era força poblat e sembla que l'era mai qu'uei encara.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

25 de decembre 11.07h

Cal ajustar que la nòstra estela, a la distància que la tèrra se ten d'ela, nos permet d'aver ni tròp fred, ni tròp caut, d'i veire clar, mas pas tròp longtemps, estant per alhors la captenença orbitala de la tèrra, e l'ajuda indispensabla de son estratosfèra (per ne regularizar las temperaturas e nos aparar de las radiacions cosmicas letalas).

Mas, mai que mai, lo solelh permet la fotosintèsi, que rend possible als organismes cloroplastics d'integrar los atòmes de carbona, present... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat

Editorial

Espanha a perdut Catalonha definitivament

Lo 20 de setembre passat, Espanha perdèt definitivament Catalonha. Aquel jorn, la Gàrdia Civila espanhòla intrèt de matin dins plusors sètis del govèrn de la Generalitat, ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 22 9
  • nuvols_parcials Aush 22 10
  • nuvols Bordèu 22 10
  • sol Briançon 14 6
  • nuvols Caors 20 9
  • nuvols Carcassona 20 8
  • pluja Clarmont-Ferrand 20 9
  • nuvols Confolent 18 10
  • sol Gap 20 10
  • nuvols La Canau 22 10
  • nuvols La Gàrdia 21 12
  • nuvols La Torre de Pèlitz 18 13
  • nuvols Limòtges 18 10
  • nuvols Lo Borg Sant Dalmatz 21 13
  • nuvols Lo Puèi de Velai 18 8
  • sol Marselha 23 13
  • sol Montpelhièr 22 14
  • nuvols Naut Aran 18 6
  • pluja Niça 10 6
  • pluja Nimes 24 13
  • nuvols Pau 21 11
  • nuvols Peireguers 19 11
  • nuvols Rodés 19 9
  • sol Tolon 23 13
  • nuvols_parcials Tolosa 22 9
  • nuvols Valença 21 9

giny

giny

Entrevista

publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia



publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums

Fotografias

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

  • © Asalaís Moniguet

    Montpelhièr la lengadociana

  • Fèsta dal Dalfin al Borg. © Cristòu Daurore

    Fèsta dal Dalfin al Borg Sant Dalmatz

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • Ferriòl Macip

    Manifestacion Anem Òc! per la lenga occitana. Montpelhièr 24 d'octòbre de 2015

  • © Josep Carpintero

    Presentacion dera ANC Val d'Aran en Vielha, 28/12/2013

  • © Laurenç Revèst

    Sauve (Cevènas), ciutat màger vidorlenca a las carrièiras bèlas e en mudason

  • © Laurenç Revèst

    Sauve (Cevènas), ciutat màger vidorlenca a las carrièiras bèlas e en mudason

  • Exposicion temporària sus Robèrt Lafont al CIRDOC (D.R.)

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • Asuèlhs de Garnagués. © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Garnagués

  • © Xavi Gutiérrez Riu

    Coserans: Sent Líser, Casavèth, Sent Guironç, Saurat...

  • © Laurenç Revèst

    Sauve (Cevènas), ciutat màger vidorlenca a las carrièiras bèlas e en mudason

  • Val de Toran. Com. © Xavi Gutiérrez Riu

    Val de Toran (Aran)

  • La Primada de Montsegur 2013. © Bruno Sapena

    La Primada de Montsegur 2013

  • Nhèu d'abriu en Aran. © Xavi Gutiérrez Riu

    Nhèu d'abriu en Aran

giny

Vidèos

Las mai...

publicitat

LATERAL2 300x250: Cultura Conselh Aran

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny

giny


Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)