CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dijòus, 17 d'octòbre

Actualitats

Dissabte, 12 de julhet de 2014, 03h00 Libres

Joan-Batista Vegaria


Comentaris Un comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (3 vòtes)
carregant En cargar


Al moment de la Felibrejada de Pontac de mai de 1911, manisfestacion dedicada al poèta Vincenç de Batalha, Joan-Batista Vegaria declama en public son primièr poèma. A dètz e nòu ans. Aquel poèma es una òbra de circonstància, coma se fasiá sovent alara. Es bonament titolat Òda per Vincenç de Batalha. De fach, un panegeric adreiçat al poèta pontaqués recentament desaparegut. Totes los luòcs comuns felibrencs se retròban dins aquesta òbra d’onze estròfas de sièis vèrses caduna. Quand òm n’arriba a cima, òm se ditz qu’auriam fach amb plan mens. S’i rescontra, plan solide, lo laus del novelari a l’ainat mas tanben la descripcion d’un país idillic. Sabètz ben! Lo meteis contengut que lo dels imnes als vilatges: “Mas pradas pus floridas que totas las autras pradas; mon solelh pus lusent que totes los autres solelhs; mon cloquièr pus naut que totes los autres cloquièrs; sens comptar las pastorèlas pus graciosas que totas las autras pastorèlas, etc.” En un mot, aquela poesia es, forçadament, datada. Mas, mas quitas primièras poesias son pas elas tanpauc capitadas e me maini, amb la reculada de qualques decennis, que son ja datadas (e mai s’an pas encara un sègle). Se per certans costats las poesias de Joan-Batista Vegaria pòdon paréisser vielhanchonas, aquò vòl pas dire que sián completament ininteressantas. E mai aquesta primièra òda, se demòra convencionala, ne carreja pasmens un fais d’emocions de totas menas. Lo jove autor que legís ja desempuèi bèl briu La votz de la tèrra fasiá una polida lenga, quasi esporgada de tot francisme.
 
Joan-Albèrt Trolhet qu’es l’autor d’aquesta biografia nos balha tota l’òbra del poèta. I manca pas una sola pèça. Es un libre grandàs de 380 paginas. Un obratge complet sus la vida e sus l’òbra de Joan-Batista Vegaria nascut a Benejac en Biarn. Una soma que representa mantas annadas de trabalh. Damatge que lo volum pòrte pas mai d’entresenhas sul biograf. La sola causa que se pògue saber d’el es que, coma lo poèta qu’estudièt, es de Benejac.
 
Una causa es, ça que la, de regretar per aqueste libre: los poèmas son balhats dins lor escritura originala. Sabi ben que d’unes mancaràn pas de parlar del respècte per la lenga de l’autor. Qualques còps lo respècte a bona esquina. Ieu ai la flaquesa de pensar que se serián ameritats de paréisser tanben dins lor vestit grafic nacional. Me sembla qu’auriá facilitat la lectura a totes los occitans puslèu que de s’adreiçar sonque als gascons. Benlèu que l’autor e l’editor i an pensat e qu’an fòragetat l’idèa per aumentar pas un volum que ja fa 380 paginas? A mon vejaire seriá pas una rason sufisenta. Lo confòrt d’una lectura aisida de la poesia s’ameritava plan un vintenat de paginas de mai. Las arts an besonh d’ample e —quand es possible— lo lor cal pas mercandejar.
 
Pus tard, Joan-Batista Vegaria va publicar dins La votz de la tèrra una poesia remirabla e remarcada, La lua. Se pòt dire qu’es an aqueste moment que lo jove autor espelís vertadièrament al bèl mitan de la letras occitanas de l’epòca. Aquesta pèça es modèrna e intemporala. Mai de cent ans aprèp sa creacion, fa encara gaug de la legir e de la tornar legir. Un plaser que probablament se renovelarà per lo que la tornarà legir dins cinc cents ans. N’es atal de las òbras imperidoiras.
 
Aquela biografia, camin fasent, de mercés a las correspondéncias entretengudas per Joan-Batista Vegaria, nos apren que Simin Palai es, en 1911, dins la nostalgia languissenta de la lenga. A pas cap de vision politica de la situacion d’aculturacion dins la quala es forçat e tengut lo pòble occitan. Simin Palai, nimai es pas lo sol a l’epòca, a pas cap de consciéncia politica. Coma totes los felibres, es tot bèl just se demanda umilament als politicians franchimands de far una pichona plaça a la lenga occitana dins l’ocean de la lenga francesa.
 
A prepaus de correspondéncia, cal precisar qu’aqueste obratge clau la quasi totalitat de las correspondéncias entre Joan-Batista Vegaria e Simin Palai d’un costat e d’autre latz del jove autor amb l’autre grand aparaire biarnés de la lenga qu’es Miquèu de Camelat. Res que per aquestes escambis epistolars, l’obratge biografic de Joan-Albèrt Trolhet es preciós per totes los istorians de la literatura occitana. Totes los “arqueològs” de las letras occitanas, per los que sabon butinar, ne faràn lor mèl.
 
D’unes dels escriches de Joan-Batista Vegaria son presentats per Joan-Albèrt Trolhet coma essent de contes. A mon vejaire son de pèças literàrias qu’an pas res a véser amb los contes tradicionals. Son puslèu de racontes creats en partent d’observacions de personatges coneguts o de situacions viscudas. Lo poèta aviá tanben l’engèni de crear d’istòrias e de las contar. Aquelas pèças èra fachas per èsser declamadas en public. Ça que la, seriá malaisit e quitament imprudent de las tornar prene d’uèi. Son ara datadas. Pasmens demòran de testimoniatges literaris de la debuta del sègle XX. Un periòde ont cada mes una invencion tecnica novèla espelissiá.
 
Collaborador fidèl a La votz de la tèrra, Joan-Batista Vegaria i porgissiá qualques galejadas, qualques nhòrlas. Èran, sensat, destinadas a distraire un bocinèl los legeires. Benlèu a los far rire. Pasmens, sauriái pas dire se l’umor, doas guèrras mondialas passadas, a cambiat o s’alavetz som ieu que soi constipat, mas francament aquestas galejadas m’an rarament fach sorire. Escart temporal o escart cultural? La cultura occitana d’uèi es forçadament pas la meteissa que la de 1900. Una rason de mai per, de quand en quand, tornar montar lo temps.
 
Aquesta biografia de Joan-Batista Vegaria per Joan-Albèrt Trolhet nos balha en filigrana l’estat del movement de resisténcia occitana en Biarn a la tota debuta del sègle XXn. Aqueste es dominat per las doas personalitats tutelaras que son Miquèu Camelat e Simin Palai e lor setmanièr La votz de la tèrra. Aquel periodic sembla d’èsser plan legit. S’arrestèt de paréisser pas qu’a la debuta de la guèrra de 1914. Una guèrra per tornar recuperar e sometre Alsàcia e atal permetre a l’imperialisme francés de crebar dins l’uòu tota velleïtat de liberacion en Occitània coma en Bretanha o endacòm mai. La sagnada de 14-18 va aflaquir irremediablament Occitània. Quand lo poèta Joan-Batista Vegaria, a 23 ans, es sacrificat sus l’autar del fanatisme francés, es aitant de perdut per nòstra pàtria e aitant de ganhat per l’opressor. Causa coneguda e repetida siá!
 
Joan-Batista Vegaria es estat victima dels butaguèrras. Tot lo crime de l’imperialisme francés foguèt de s’acaparrar de la província alemanda d’Alsàcia al prètz de milions de mòrts (res es pas jamai pro car pagat per la “grandor de França”). Aquel crime es resumit per aquesta biografia: l’immolacion d’un jove a 23 ans. Aquò se sap ben pro, Occitània va pagar al mèstre lo prètz de sa docila somission. Aqueste quiti Joan-Batista Vegaria, pr’aquò arderós aparaire de la lenga occitana, se va daissar encloscar per la propaganda revengista instillada per l’expansionisme francés. Se va anar sacrificar. Lo maquiavelisme de l’imperialisme a jogat a plen: recuperar Alsàcia jos sa frulla de mercés a la sang dels còrses, dels bretons e dels occitans. Atal va desaparéisser un jove òme qu’auriá pogut venir un grand escrivan universal e un valent resistent occitan.
 
Mas qual èra vertadièrament Joan-Batista Vegaria? Qual èra aquel poèta capable d’escriure “jos una pluèja d’obuses” coma o a escrich Joan- Albèrt Trolhet dins lo libre? Degun o saurà pas jamai que lo jove occitan foguèt emportat d’ora dins lo chaple grand. Quand cresètz que vos demòra pas res pus, si ben, demòran encara los mots. Los mots que vos empachan —pas qu’un temps— de venir baug. Atal Joan-Batista Vegaria, un gredon e un tròç de papièr en pòcha, va capitar una temporada a passar entre las balas. Mas un jorn arribèt que lo dieu protector dels poètas, probablament ocupat a quicòm mai… Fotuda guèrra, fotuda umanitat desprovesida de paratge… 1914-2014, cent ans aprèp, la memòria occitana sagna encara!
 
Joan-Albèrt Trolhet es un saberut en literatura. Sovent, dins aquesta biografia de Joan-Batista Vegaria, passa d’un autor a un autre. Pasmens, fa sovent referéncia als escrivans franceses e rarament als literators occitans. Damatge. Ne demòra pasmens qu’avèm aquí una brava contribucion a l’istòria de la literatura occitana. Avís als amators, e los sabi nombroses.
 
 
 
 
Sèrgi Viaule
 
 
 
 
_____
TROLHET, Joan-Albèrt. Joan-Batista Vegaria [Joan-Baptista Bégarie]. Edicions Princi Negue/dels Regionalismes, 2012. 380 paginas. 



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

12 de julhet 08.57h

Que cau escríver "Vegaria". Segon lo diccionari de Simin Palai: "begarie,-guerie; sf. — Viguerie. V. . N. de p. . Mercés per aquesta recension. Vegaria qu'ei un deus grans poètas de la Renavida felibrenca gascona.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Editorial

Que pas res nos arrèste

“Òu, Union Europèa, calma-te. Torni dire: s’ensajas de qualificar nòstra operacion d’invasion, nòstre prètzfach es simple. Dobrirem las pòrtas ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 15
  • sol Aush 14
  • sol Bordèu 15
  • sol Briançon 9
  • sol Caors 14
  • sol Carcassona 11
  • sol Clarmont-Ferrand 15
  • sol Confolent 13
  • sol Gap 9
  • sol La Canau 15
  • sol La Gàrdia 16
  • sol Limòtges 14
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 11
  • sol Lo Puèi de Velai 14
  • sol Marselha 16
  • sol Montpelhièr 14
  • sol Naut Aran 10
  • sol Niça 14
  • sol Nimes 14
  • sol Pau 14
  • sol Peireguers 14
  • sol Rodés 15
  • sol Tolon 15
  • sol Tolosa 14
  • sol Valença 12

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Asuèlhs comengeses. © Franc Bardòu

    Asuèlhs Comengeses

  • Clarençac, 40en anniversari dau club taurin Paul Ricard "L'Escapaire" (07/06/2015): rossetalha, abrivada e bandida en cèucle dins lei dogas

  • Castelar

  • © Franc Bardòu

    Tresaurs andorrans

  • Arle ©Laurenç Revèst

    Arle (Camarga)

  • © Laurenç Revèst

    Via de Buelh a Pèunas a Valberg fins a Sant Laugier

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • © Conselh Generau d'Aran

    Lo Torn de França 2016 en Aran

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • Eyes of Simurg 21/6/2017 a Tolosa. Fòto de Barthélémy Nadal

    Eyes Of Simurgh cantan en occitan a Tolosa per la fèsta de la musica 2017

  • Ferriòl Macip

    Manifestacion Anem Òc! per la lenga occitana. Montpelhièr 24 d'octòbre de 2015

  • © Josep Carpintero

    Presentacion dera ANC Val d'Aran en Vielha, 28/12/2013

  • Goulamàs'K a Bordelha (Rebeiragués) lo 9 de julhet 2012

  • © Franc Bardòu

    País Bordalés

  • A Gavotina marítima: Recabruna Cab Martin, a vila vielha e o castèl dau sécolo X

  • Niça vièlha en occitan niçard. © LR

    Niça vièlha en occitan niçard

  • Per camins sus a comuna de Pelha, marcai d'occitan en toponimia e vista sus a Baia dals àngels (Aquer d'Ongran)

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs Bigordans

  • © Laurenç Revèst

    La botiga de Macarèl a Sant Joan de Vedats (Montpelhierenc)

  • © Laurenç Revèst

    Castelar

publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)