CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Diluns, 16 de setembre

Actualitats

Diluns, 25 de decembre de 2017, 03h00 Istòria

Las quatre lengas del Nadal original e las confusions qu’an generat dins lo raconte dels eveniments

Aramèu, ebrieu, grèc e latin coexistissián a l’epòca de la naissença de Jèsus


Comentaris 8 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (8 vòtes)
carregant En cargar


Las fèstas de Calendas an lor origina concreta dins lo raconte de la naissença de Jèsus. Curiosament, ne parlan solament dos dels evangèlis e pòrtan de donadas contradictòrias. Lo recit a fòrça mançancas, entre d'autras rasons, a causa de la rica situacion lingüistica del país ont nasquèt lo fondador del cristianisme.
 
Per exemple, Jèsus nasquèt dins un presep, segon la tradicion. Mas o èra, vertadièrament? La referéncia de l’Evangèli de Luc sembla qu’o afirma. Mas, a la fin, tot es una interpretacion passada pel filtre de divèrsas lengas. En grèc ancian, la lenga dins la quala s’escriguèt aquel evangèli, s’empleguèt lo mot φάτνη (phatnē) que se poiriá traduire, mai o mens e dins aquel contèxt, per "manjadoira", mas los recits en ebrieu nomenan lo presep אֵבוּס, (ebus) que, vagament e dins lo meteis contèxt, se poiriá interpretar coma "sortissent". Poiriá èsser, doncas, una manjadoira d’animals adossada a una paret o un lièch adossat a una paret. O sabèm pas, perque, per exemple, tanpauc sabèm pas çò que devián dire Josèp e Maria en parlant dins lor aramèu original, aurián pogut tanben far referéncia a un ܐܽܘܪܺܝܳܐ (awriyah).
 
La meteissa causa se passa amb la referéncia al local ont nasquèt Jèsus. D’un latz, en grèc li dison κατάλυμα (katàluma), que significa "ostalariá". Mas, d’un autre, la tradicion parla d’una cauna e, quitament, d’un ostal particular. Quina foguèt la realitat? Evidentament, la distància temporala e la fixacion dels faches dins los evangèlis complica fòrça l'afar. Mas lo complican tanben las lengas parladas dins tot aquel airal e la dificultat que pòdon aver creat las traduccions.
 
 
Un país quadrilingüe
 
Al moment de la naissença de Jèsus, en Palestina se parlava l'aramèu, del temps que l’ebrieu èra la lenga de la pregària e l’oficiala, e lo grèc èra la lenga dels administrators, d'una bona partida del poder e la lenga de comunicacion internacionala. Fin finala, los ocupants romans emplegavan lo latin. La majoritat dels abitants d’aquelas tèrras parlavan amb una cèrta fluiditat las primièras tres lengas.
 
Los evangèlis foguèron pas redigits immediatament après la mòrt de Jèsus. De'n primièr ne circulèron de versions oralas, puèi n’apareguèron divèrsas versions escrichas e, fòrça pus tard, los evangèlis tals coma los coneissèm a l'ora d'ara. En primièr luòc, s’escriguèt lo de Marc, après los de Luc e Matieu —qu’empleguèron de partidas del de Marc— e fin finala lo de Joan. Que ne sián d’autors los apostòls que donan nom a cada evangèli es fòrça discutit e la majoritat dels sabents creson que foguèron escriches per de redactors anonims que seguissián las fonts oralas atribuidas a cada apostòl o de tèxtes precedents. L’evangèli de Marc foguèt escrich entre los ans 66 e 70 e los autres devèrs lo segond sègle de l’èra crestiana, fòrça luènh, doncas, dels eveniments que contan.
 
Sembla indubitable que los evangèlis de Luc e Joan foguèsson escriches dirèctament en grèc. Mas la discussion sus la lenga dins la quala s’escriguèron los autres dos es encara dobèrta. La majoritat dels autors creson que foguèron redigits o en grèc o en aramèu. Per o complicar mai, s’es demostrat que fòrça jusieus de l’epòca nomenavan "ebrieu" l’aramèu, çò que pòt causar una confusion colossala.
 
Per aquela rason, los sabents son pas d’acòrdi sus la vertat istorica dels racontes de la vida de Jèsus e accèptan simplament la tradicion e ne respèctan las divèrsas formas, justificablas segon que la lenga d’origina es una o una autra.
 
 
E los Reis èran de pèrsas?
 
L'afar dels diches Reis d’Orient es lo que lèva mai de discussions e intriga per saber quina lenga parlavan eles vertadièrament. Se supausa que venián de plan luènh e, doncas, devián pas parlar ni aramèu ni ebrieu. Dins los evangèlis escriches en grèc, d'en primièr son nomenats amb la paraula pèrsa μαγεύω (magus), que ne poiriá indicar lo luòc de provenença. Las autras donadas son totas d’una confusion excepcionala. Se sap pas s’èran tres. Sembla pas qu’arribèsson dins la zòna abans dos ans après la naissença de Jèsus. Se sap pas tanpauc quines presents portavan ni mai s’èran de reis o pas. E, per rapòrt al nom, i a de versions fòrça desparièras.
 
Dins los evangèlis an pas cap de nom. La tradicion aramèa parlar de Gushnasaph, Hormisdas e Larvandad. Mas tanben se referís a eles amb los noms de Basanater, Karsudan e Hor e, encara, Hormizdah, Perozdh e Yazdegerd. La sola causa que totes ne son d’acòrdi es que venián de l’èst.
 
 
L’aramèu, uèi
 
Mas que s'es passat amb la lenga que parlava la familha de Jèsus? L’aramèu es uèi parlat per aperaquí 500 000 personas, sustot demest los assirians e los caldèus, e es una lenga en grèu perilh d’extincion. Las dificultats dels darrièrs decennis a l’Orient Mejan an fach fugir fòrça parlants de l’aramèu de la zòna qu’an finit dins de païses de pertot, çò que condiciona mai encara la subrevivença de la lenga.
 
Als Païses Catalans es conegut l'escrivan Pius Alibek, que sa lenga mairala es l'aramèu e que ne parlèt dins una entrevista a VilaWeb.

 
 


Aquesta nòva es adaptada del jornal catalan VilaWeb, amb qui Jornalet ten un acòrdi de cooperacion.
 
 




abonar los amics de Jornalet
 
 



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

26 de decembre 16.04h

Macanica de macanica! E aquel mond parlavan de pateses? E lo "froncè" alara? Es un escande! Cal que lo Macron faga un discors!


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

26 de decembre 11.35h

#6 E avem tanben un crist pantocrator dins la glèisia de Sant Martin entà Jaleyrac dins cantal.

https://fr.wikipedia.org/wiki/Christ_en_gloire#/media/File:Peintures_murales_Jaleyrac_2.jpg

E, n'avem tanben un autre dins l'abadia de sant Andre de lavaudieu dins nauta lèira
Segurament que n'avem d'autres endacòm mai.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

26 de decembre 11.22h

reconeissi dins l'imatge la fresca del crist pantocrator de "aya sofya" d'instanbul...


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

26 de decembre 11.22h

reconeissi dins l'imatge la fresca del crist pantocrator de "aya sofya" d'instanbul...


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

25 de decembre 22.52h

Le gendre uman a besonh de faulas per sófrer la vida e le monde, tot coma l'òrdre establit per se mantèner. En matèria d'inegalitat, le cristianisme presica la caritat individuala sus tèrra e ne promet l'inversion dins l'en-delai. Cap de projèct politic de regulacion.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

25 de decembre 10.53h

http://hpics.li/19b2a26

Per la novèla annada. Podetz aisidament far melhor...


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

25 de decembre 08.26h

Voliai mandar cartas postalas ambe « Bon Nadal » en occitan e n’ai trobada cap !
Misèria !
M’en calguèc fa una lèu fach……..

http://hpics.li/009afb0

Podetz totjorn telecargar l'imatge sus un esmarfon per mandar als amics!

Ai tanben dins l’idèia que per lo cap d’an s’en caldrà passar atanben, part se qualques bracejaires, remolinaires quitavon de platussar.
L’occitan deu èsser d’en pertot de totis los evenaments…… !


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

25 de decembre 06.49h

E los Reis èran de pèrsas ? Mas perqué "de reis" serián venguts de Pèrsa, mai que del Nòrd, d'Africa o d'endacòm mai ? Entendi plan qu'unas questions de lenga permetan d'o pensar. Mas aquí, ne demoram a una constatacion. D'explicacions, non n'i a pas cap.

Que foguèsson de reis e d'emissaris reials, qué podiá designar, politicament, aquel plural, tres o mai ? Qué se podiá jogar, religiosament o/e politicament, en tèrra de lenga persana, per mobilizar aquela delegacion "venguda de... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 14   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR

Editorial

Lo jornalisme fa son trabalh

Lo 15 de mai passat, vesitàvem lo licèu Pierre et Marie Curie de Menton. Voliam far un pichon reportatge amb los liceans de la classa d’occitan per nòstra emission #aranésòc ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 17
  • sol Aush 16
  • sol Bordèu 18
  • sol Briançon 16
  • sol Caors 17
  • sol Carcassona 16
  • sol Clarmont-Ferrand 16
  • sol Confolent 16
  • sol Gap 15
  • sol La Canau 19
  • sol La Gàrdia 17
  • sol Limòtges 18
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 19
  • sol Lo Puèi de Velai 16
  • sol Marselha 18
  • sol Montpelhièr 17
  • sol Naut Aran 16
  • sol Niça 21
  • sol Nimes 17
  • sol Pau 19
  • sol Peireguers 17
  • sol Rodés 17
  • sol Tolon 19
  • sol Tolosa 17
  • sol Valença 17

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

“Volèm recobrar la fiertat d’èsser catalans”

Jordi Riba president de l’Associacion Culturala Vibrant

“Volèm recobrar la fiertat d’èsser catalans”
giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Asuèlhs comengeses. © Franc Bardòu

    Asuèlhs Comengeses

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • Arremassada de signatures pera independéncia. ANC Val d'Aran, Vielha 11-12 de gèr 2014

  • Galhac

    Octòbre de 2012 en Tèrrafòrt de Galhac Tolzan

  • Asuèlhs comengeses. © Franc Bardòu

    Asuèlhs Comengeses

  • Niça vièlha en occitan niçard. © LR

    Niça vièlha en occitan niçard

  • © Xavi Gutiérrez Riu

    Coserans: Sent Líser, Casavèth, Sent Guironç, Saurat...

  • Líusola (Comtat de Niça). © Laurenç Revèst

    Líusola (Comtat de Niça)

  • Gavotina marítima: trofèu d'August e vila vielha d'A Torbia

  • Sant Esteve del Monestir, Rosselhon, Catalonha. Una nau espaciala?? Que non ! Una piscina cubèrta. © Idali Vera

    Concors d'estiu 2012: La fotografia de las vacanças

  • Asuèlhs de Garnagués. © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Garnagués

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • Gavotina marítima: trofèu d'August e vila vielha d'A Torbia

  • © Laurenç Revèst

    Dau castèu de Grimaud

  • Gavotina marítima: trofèu d'August e vila vielha d'A Torbia

  • © CD

    Escòla Calandreta dau Mas. Drap (País Niçard)

  • © Alzear Bofièr

    Estúdios de Ràdio Lenga d'Òc a Montpelhièr. © Alzear Bofièr

  • Asuèlhs comengeses. © Franc Bardòu

    Asuèlhs Comengeses

  • Guisòl Isnard (Comtat de Niça)

    Concors de Nadal 2014. Las Calendas en çò vòstre

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)