Bandièra01 1180x150: País Invisible

Opinion

Vertat en deçà dels Pirenèus, error al delà!

Vertat en deçà dels Pirenèus, error al delà!
Vertat en deçà dels Pirenèus, error al delà!
Andriu de Gavaudan

Andriu de Gavaudan

Autor de la cronica occitana setmanièra al Petit Bleu de l’Agenais desempuèi 1978 e editorialista de La Setmana fins que quitèt de paréisser

Mai d’informacions

Al mes de mai passat, l’Assemblada de la Martinica —departament francés— adoptèt una deliberacion que “fa del creòl sa lenga oficiala” a egalitat amb lo francés. M. le préfet, aquel vòte li agradèt pas e ven de demandar que lo tèxte siá retirat.

Podèm supausar qu’avant de dessarrar los pòts, monsieur le préfet prenguèt las consignas a París quitament se son argumentacion se limita a citar l’articel 2 de la Constitucion que ditz: Le français est la langue de la République!

La republica trasteja ja pro en metropòli dins qualques “territòris”; calriá pas enmeteistemps far levar “tempèstas e subernas” dins aqueles territòris d’otramar d’un còp èra qu’an perdut lors illusions sus l’avantatge a venir departaments.

Los que nos governan, quals que sián, dison que “la republica es bona filha” mas doblidon sovent d’apondre “… tant que lidemandan pas res!

Basta de los passar totes per evaluar los resultats de la departamentalizacion… per se rendre compte que lo “pòble” francés de Martinica viu pas dins un Eden, levat benlèu una minoritat amonedada — un fum son de “Parisencs”, es a dire de metropolitans.

Son pas los primièrs, los Martiniqueses a voler tornar trobar un pauc de dignitat; demandan pas la luna e l’independéncia ven quitament pas al primièr reng — sens èsser absenta tanpauc — dins lors “revindicacions” mas s’apercebon que, dins nòstre mond trebolat, los elèits autoproclamats ne fan a lor sicap mentre que lo pòble es pressat coma un citre cada jorn un pauc mai.

La Republica a un comportament egalitari cap a totas las “colonias” que sián de metropòli o de l’Empèri d’un còp èra: la lenga francesa senhoreja per servir la grandor de França, la lenga dicha “locala” o “regionala” es fòrabandida e deu desaparéisser al nom de sa pretenduda inferioritat e de sa pretenduda impossibilitat a servir aquesta grandor.

E vaquí qu’un país vesin, vengut una democracia —imperfacha de segur — après un periòde de dictadura sanglenta— ven a racacòr de promòver las lengas autras que lo castelhan en acordant als locutors d’aquestas lengas, autorizadas “localament” —mesprezadas pels elèits de Madrid en particular— la possibilitat de las parlar al Parlament màger, lo de Madrid.

“Necessitat fa lei!” ditz l’adagi e qui sap se aquela decision del poder —ne coneissètz las rasons— portarà pas un remèdi salutari a la societat espanhòla en fasent perpensar los tenents d’una lenga unenca dins lo reialme.

Òm pòt somiar!

Sul continent african, la màger part dels païses an mai d’una lenga oficiala e los ciutadans an pas besonh d’anar a las escòlas per èsser poliglòts mas son sovent mesprezats se coneisson una de las lengas nòblas coma l’anglés o lo francés!

En cò nòstre, lo pòble a pas jamai decidit d’adoptar lo francés per far que França foguèsse mai granda, mai poderosa, lo “far de la civilizacion”. Lo rei, puèi una minoritat l’an impausada e an forabandidas las “lengas inferioras”, utilas sonque per parlar a las bèstias… e encara!

Los revolucionaris e la borgesiá parisenca podián pas daissar portar la civlizacion autrament que pel francés de Lutècia. La libertat pel monde entièr, òc mas, al dintre de la Republica, escafament dels pobles minoritàris sul territòri e un lenguicidi conscientament e metodicament organizat desempuèi la Revolucion de 1789; los darrièrs vint ans an vist una ataca encara mai frontala contra las lengas istoricas. Govèrns, politicians —levat un Rocard a l’epòca, un Jospin o un Vairon (son “destin” exagonal prima ça que la)…— classan las lengas istoricas amb las religions: toleradas pas que dins l’encastre familhal!

Donc, nat accès als mèdia d’Estat modèrnes! e podèm pas considerar las qualques minutas de tele pas que coma una almòina e una insulta!

Espanha va demandar l’oficialitat d’aquelas lengas al Parlament europèu…

França, al nom de la libertat esclairant lo mond i se va opausar!

França, un modèl democratic?

Jornalet es possible gràcias al sosten economic e jornalistic dels legeires e benevòls. Se lo podètz sosténer en venent sòci dels Amics del Jornalet o de l'Associacion ADÒC, o tot simplament en fasent un don, atal contribuiretz a far un mèdia mai independent e de melhora qualitat.

Comentaris

Franc Bardòu
1.

"La lenga dicha “locala” o “regionala” es fòrabandida e deu desaparéisser al nom de sa pretenduda inferioritat e de sa pretenduda impossibilitat a servir aquesta grandor."

Aiçò significa tacitament que los parlan una lenga dita "locala" o "regionala" son pretendudament inferiors a los que parla la lenga de "l'univèrs sencer", valent a dire lo francés de las regions de 300 km a l'entorn de París (e res mai per çò istoric).

Me chauti cap e tot de servir la grandor de qué que siá : cap de pòble non es inferior de ges de biais a cap d'autre, ni en valor, ni en dreit. Daissar, emai implicitament, entendre lo contrari (per exemple per aquesta mena pudenta d'insinuacion que sortís aquí de la boca d'un prefècte francés), es la pòrta alandada a la teoria fumosa de la "raça superiora" e de "las raças inferioras que devon (o pòdon, bravament adjudada per aiçò) disparéisser".

Se non vòlon, los Franceses (e tantes autres ?) qu'una lenga per estat, mas en sortir de la teoria fumosa de la "raça superiora" (e de sa fotuda "lenga superiora") lo problèma es lèu reglat : basta de fondar UN estat a cada lenga. E fai tirar…

Mas quitament dels estats, en general, me'n mesfisi, qu'un estat pòt fòrt plan èsser dictatorial. En question de lenga, l'exemple de l'estat francés, per tan republican e democratic que se pretenda, es un exemple dels braves…

  • 1
  • 0

Escriu un comentari sus aqueste article