CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimars, 15 d'octòbre

Entrevistas

Dissabte, 9 de julhet de 2016, 03h00

La cultura niçarda a una plaça a despart dins la cultura occitana

Andrieu Giordan Recercaire
Comentaris 2 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (6 vòtes)
carregant En cargar


Andrieu (André) Giordan es un òme qu’a travèrs de l’educacion, tòca de multiples domenis de recèrca. Ren que de consultar lo sieu site www.andregiordan.com, n’auretz una vista. E aquesta entrevista per vos lo presentar.

 
 
Andrieu Giordan, se vos volètz presentar?
 
Curiós de natura e pròpi estacat a Niça e a Occitània, pròvo de contribuir de far conóisser melhor la cultura, lo patrimòni niçard en particular e occitan en general. Dal costat de mon paire, veno d’una familha dal país de lòngtemps, originària de la Gavotina: de Balver (“Belvédère” en francés, en la valaa de Vesubiá). Siiam li Giordans de la Pepa [escrivon “Peppa”] cargats de faire la polenta, autrament dich la pepa, al festin (fèsta patronala, autra part apelaa “vòta”). Dal costat de ma maire, mos pairgrands son arribats enfants a Niça despí la valaa d’Onelha (“Oneglia” en italian, aüra una part de la ciutat d’Impèria en país genovés), una valaa que fuguèt restacaa a la Comtat de Niça a de nombrosas epòcas.
 
Autrament, ai un percors professional atipic, dal mestier d’institutor a la recèrca fondamentala en fisiologia das ormònas per tornar a l’ensenhament pi a la recèrca sus “l’emparar” (o lo fach d’emparar). Ansin, fuguèro nomenat professor a l’universitat de Genèva qu’i fondèro aquel Laboratòri de Didactica e Epistemologia das Sciéncias, desenant conoissut internacionalament.
 
Li principalas contribucions pòrtan sus la conoissença dals publics a l’escòla, al musèu, dins li mèdias... e subre li procès de l’emparar; ce que mena a transformar l’escòla o li musèus. Sèm estaches tanben promotors de l’educacion a l’environament per l’UNÈSCO e contribuissèm notablament a far evoluir l’educacion terapeutica.
 
 
D’ont vos ven l’interès per l’occitan e la cultura occitana de la Comtat de Niça?
 
Coma trabalhaire emigrat a Genèva, conferencier de’n per lo monde, se restacam a una identitat, un patrimòni. Niça a ren bòna fama a l’estrangier. Pròvo de far conóisser melhor nòstra cultura. A un passat ric a la “Bèla Epòca”. Atraguèt li sobeirans e li membres das familhas reialas. La reina Victòria de Grand Bretanha i demorèt de 1895 a 1899. Lo tzar de Russia e la tzarina coma de nombroses membres de la familha imperiala i venguèron ben d’annaas a de reng. L’emperaire de Brasil, Pèire IId, farà parier. Albèrt Primier, rei dals bèlgas, comprèt de proprietats al Caup Ferrat e a Vilafranca (la famosa bastia “La Léopolda” entretant). L’aristocracia tedesca (alemanda) causiguèt d’i demorar egalament, etc. A l’entorn d’els an gravitat d’auts personatges de politica, de la finança e de l’indústria, mas atot un nombre d’obligats: d’escrivans, d’artistas, de pintors, de musicians, de dançaires, de cantaires e de cortesanas.
 
De fach, Niça èra una capitala d’ivèrn, una capitala culturala que marcava “ben” de s’i trobar, de s’i mostrar e subretot d’i brilhar… dins li teatres, li salons o lei maions. Nombre de traças d’aquela epòca (palais, bastias, teatres...) son ancara ben presentas. Ancuei, la vila es ancara un luec cultural ric dals sieus multiples musèus e galariás, la sieu Escòla de Niça e lei sieus bastias Thiole e Arson.

« Niça contunha d’èstre una metropòli d’avantgàrdia per lei recèrcas tecnologicas, epistemologicas o medicalas que s’i debanan »

Mas ren solament, Niça contunha d’èstre una metropòli d’avantgàrdia per lei recèrcas tecnologicas, epistemologicas o medicalas que s’i debanan.
 
 
Coma veètz l’evolucion de la cultura occitana despí que vos i interessatz?
 
La cultura niçarda a una plaça a despart dins la cultura occitana. Cal ren obliar que de 1388 a 1860, Niça fuguèt dins un autre estat que Provença. Li donèt de particularitats. Al nivèl de la lenga, se rapròcha mai dal catalan amb una riquesa de metafòras. Al nivèl dal sieu urbanisme, s’es desvolopaa sus lo modèl dal Conselh dals Edils de Turin, lo Conselh d’Ornament (“Consiglio d’Ornato” en toscan). Aquel conselh velhèt a l’armonizacion dals estils arquitecturals e a la creacion d’espacis publics. En coïna, entreten un cèrt nombre de recèptas originalas, coma la sòca (en “francés” escrivon “socca” per far mai exotic, NDT), la pissaladiera, l’estocaficada e la celèbra ensalaa niçarda, etc.
 
 
Se parla ancara occitan dins vòstra familha, i aguèt transmission familiala? Parlatz occitan amb vòstres parents, enfants, amics e a l’entorn de vosautres…?
 
Tota la familha parlava. Malaürosament li professors avian demandat a mos parents de mi parlar en francés per que “sigo ren tròup nul en classa”! Ce que fuguèt fach… Mas après l’escòla, mos parents se son remeses de mi parlar en lenga, especialament quora volián ren que ma frema capiguèsse! Sio doncas totalament occitan per la compreneson e al revenge pauc practicant per la locucion.
 
Ancuei la nòva generacion que m’environa o practica gaire, levat qualques membres de la mieu associacion “Niça Pilo” [“Nissa pilo”] que l’ensenhan dins lei classas. Totun, dins lo lengatge francés parlat a Niça, sòbran naturalament qualques elocucions purament localas mai o mens francesaas: “tu pastrouilles”, “je te camale”, “va ben la dòba!…”, etc. S’introduison naturalament dintre lei frasas! Mi son talament naturalas que m’arribava de lis emplegar dal temps de mas conferéncias a la grana suspresa dal mieu public!
 
 
De qu’es la situacion de l’occitan aüra en cò vòstre, sa visibilitat, sa transmission?
 

« L’important ancuei, en periòde de mondializacion, es de mantenir viu tot aquel patrimòni e de lo far conóisser melhor en Occitània e sus lo plan de la planeta »

L’important ancuei, en periòde de mondializacion, es de mantenir viu tot aquel patrimòni e de lo far conóisser melhor en Occitània e sus lo plan de la planeta. Ce que fèm cada còup qu’interveno per una conferéncia a Rio, Montréal o Shangai!
 
 
Existisson de ligams, d’escambis entre Soïssa e Niça o Occitània en general, e d’autra part, existisse en Soïssa un interès per la lenga e la cultura occitanas?
 

« Un interès per Occitània existisse dins las universitats de Soïssa »

Dificil de parlar de Soïssa en general! Soïssa es un estat confederal amb 26 cantons, valent a dire amb 26 biaisses de veire lo monde. Al revenge, existisson de ligams fòrts entre de localitats soïssas e Occitània. Per exemple, Carouge, pichina ciutat dins lo canton de Genèva que festèt li sieu 225 ans de creacion. Èra a l’autra extremitat de l’estat que desapareissèt en 1860 e que començava d’aquela vila per acabar a Niça. An aquela ocasion, la ciutat de Niça foguèt la conviaa d’onor per celebrar aquela anciana entendua. Siguèt l’ocasion de presentar la cultura niçarda e doncas occitana dal temps d’una fèsta granda, a travèrs de las arts, lei danças, li cants, lo parlar niçard, gavòt e la pràctica dal pilo. Despí aquel espòrt foguèt repilhat dins las escòlas de Carouge!
 
Un interès existisse dins las universitats. A l’Universitat de Genèva, al departament de lengas e de civilizacion francesas, lo sieu director actual Laurent Gajo a fach tot un estudi sus l’occitan[1]. Un pòst de professor(a) associa(a) en lenga e literatura occitanas de l’Eatge Mean i va èstre creat en relacion amb l’universitat de Lausana. A l’universitat de Friborg, Luca Barbieri es cargat de corses en lenga e literatura occitanas. De mai, l’universitat de Neuchâtel òfre parierament un cors de lingüistica occitana, etc. Cal precisar qu’un nombre important de romands possedisson una residéncia segondària en Provença, tèrra que lis atrai fortament, e per aquel biais participa directament de la cultura locala.
 
 
Avètz fach de recèrcas sus las istòrias, la transmission-subrevivéncia, a prepaus de medicacion populara de la Comtat de Niça, d’Occitània, amb d’autras regions dal monde?
 
A travèrs dei mieus recèrcas sus l’istòria de la coïna niçarda, sio menat d’avistar de produches qu’intervenon a l’encòup en coïna e en medicacion populara. Lo romanin per exemple, correntament utilizat per perfumar grasilhaas, fricòts, civiers, sopas e autras saussas, es utilizat despí l’Antiquitat galloromana per lei sieus proprietats medicinalas.
 
Siguent lis autors, es emplegat per afavorir la digestion, regular lei graissas, melhorar la circulacion sanguina. Se’n fa ancara un antispasmodic, un diuretic per redurre li risques de carculs renals o de gota e prevenir li raumatismes, etc. La tomata foguèt vista fins al sègle XIXn coma un afrodisiac e l’alh aviá totas lei vertuts possiblas, de l’angina a la constipacion en passar per una baissa de tension...
 
 
De que son vòstres projèctes?
 
Sus Niça, continuo amb la mieu associacion “Niça Pilo” [“Nissa Pilo”] de far viure lo pilo[2], aquel espòrt tipicament niçard. Temptam de méter en plaça en parallèl a la Liga de Pilo un campionat occitan. Lançam un rampèl as chormas d’en delà lo flume Var per que se faguèsson conóisser. En parallèl, rendèm populara la coïna niçarda amb la nòstra saga de libres de coïna[3] e nòstres articles sus un site niçard[4]. En projècte preparam una istòria de la coïna niçarda…
 

« De mai, ai de multiplas produccions professionalas dins li musèus. Cada còup, manco jamai d’injectar un pauc de cultura occitana »

De mai, ai de multiplas produccions professionalas dins li musèus: MUCÈM a Marselha, Musèu Oceanografic de Mónegue, Site d’Alba la Romana... e dins l’educacion o la santat. Cada còup, manco jamai d’injectar un pauc de cultura occitana. Per exemple lo mieu darrier libre, 30 ans sans medicament (publicat as edicions Lattès), lauda lo benèstre de la pràctica dal pilo e das coïnas de la region.
 
 
Per acabar justament, quina es la plaça de l’occitan per vos al MUCÈM de Marselha?
 

« La plaça de l’occitan al MUCÈM de Marselha es nulla… Es un de mos grans revèrses d’aver ren poscut capitar a introdurre nòstra cultura en aquel musèu mediterranèu »

Nulla… Es un de mos grans revèrses d’aver ren poscut capitar a introdurre nòstra cultura en aquel musèu mediterranèu. Es ver qu’avio pauc d’influéncia sus li conservators; malgrat la mieu supausaa aura internacionala, èro sus aquel musèu que lo consultant museologic de la scenografa Adeline Rispal Studio. Avio qu’indirectament una presa sus la direccion e sus de conservators tròup “nordistas” al mieu gust. Se posquèro contribuir de far clarificar un pauc lo messatge en quantitat e en qualitat de l’exposicion permanenta, jamai posquèro introdurre ce qu’es per ieu la cultura occitana viscuá.
 
 
 
 
[1] Gajo, L., 2012, Vers l’enseignement bilingue d’une langue minoritaire ou régionale: l’exemple de l’occitan. Actes de la Journée d’études du Centre d’Etudes francoprovençales de la Vallée d’Aoste, 17 décembre 2011.
 
[3] Giordan de la Peppa et José Maria, Et vive la cuisine niçoise! Serre, 2004;
Giordan de la Peppa et José Maria, La cuisine niçoise à la carte, Pays rêvé, 2013
 



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

13 de julhet 01.54h

La cultura niçarda a una plaça a despart dins la cultura occitana ? Vertat ? Mas, podèm remplaçar "niçarda" per tot autre adjectiu de natura geografica, e cada còp tombarèm sus una vertat de la meteissa tissa, me sembla, non ?

La cultura bigordana a una plaça a despart dins la cultura occitana.
La cultura carcinòla a una plaça a despart dins la cultura occitana..
La cultura aranesa a una plaça a despart dins la cultura occitana.
La cultura provençala a una plaça a despart dins la ... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

11 de julhet 12.21h

Es verai, la cultura niçarda a una plaça a despart dins la cultura occitana, mai
la cultura marselhesa a una plaça a despart dins la cultura occitana
la cultura bearnesa a una plaça a despart dins la cultura occitana
la cultura lemosina a una plaça a despart dins la cultura occitana ...

E lo niçart mai pròche dau catalan que dau provençau, qué dire ... l'a pas besonh de si pensar tant diferent deis autrei per existir ...


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES

Editorial

Que pas res nos arrèste

“Òu, Union Europèa, calma-te. Torni dire: s’ensajas de qualificar nòstra operacion d’invasion, nòstre prètzfach es simple. Dobrirem las pòrtas ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 11
  • sol Aush 11
  • sol Bordèu 12
  • sol Briançon 13
  • sol Caors 11
  • sol Carcassona 13
  • sol Clarmont-Ferrand 11
  • sol Confolent 13
  • sol Gap 13
  • sol La Canau 13
  • sol La Gàrdia 13
  • sol Limòtges 11
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 15
  • sol Lo Puèi de Velai 8
  • sol Marselha 18
  • sol Montpelhièr 15
  • sol Naut Aran 8
  • sol Niça 19
  • sol Nimes 16
  • sol Pau 12
  • sol Peireguers 11
  • sol Rodés 11
  • sol Tolon 12
  • sol Tolosa 11
  • sol Valença 15

giny

giny

Vidèos

giny

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Fruchas d’aur

    Pantais (Poèmas de Lisa Gròs sus pinturas de Christine Nicolas)

  • © Margaria Pepin

    Adobament dal Grand Prèmi de Mónegue de 2014

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

  • © Franc Bardòu

    País Bordalés

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • © Laurenç Revèst

    De las charrièiras de Genolhac (500 m. d'altitud) al bèlvéser de las Bosedas (1235 m.)

  • Manifestacion Anem Òc, Tolosa 31 de març 2012. © Cecília Hautefeuille

    Manifestacion Anem Òc, Tolosa 31 de març 2012

  • © Laurenç Revèst

    Sauve (Cevènas), ciutat màger vidorlenca a las carrièiras bèlas e en mudason

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • La grèpia de mon ostau amb la bandièra occitana e lei santons provençaus, esperant Jèsus... © Quentin Willaume

    Concors de Nadal de Jornalet: Cossí se passan las Calendas en cò vòstre?

  • © Zep Armentano

    Era Mongetada (Val d'Aran 28-29 d'octobre 2017)

  • Eyes of Simurg 21/6/2017 a Tolosa. Fòto de Barthélémy Nadal

    Eyes Of Simurgh cantan en occitan a Tolosa per la fèsta de la musica 2017

  • A Nòva Yòrk. © Severina Granet

    Concors d'estiu 2012: La fotografia de las vacanças

  • Zep Armentano

    25au Corsa Aran per sa Lengua

  • © Franc Bardòu

    País Bordalés

  • Arribada de la prima en Naut Rasés. © Terric Lausa

    Arribada de la prima en Naut Rasés

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • Sud Tolosan. © Franc Bardòu

    Concors d'estiu 2012: La fotografia de las vacanças

  • © Franc Bardòu

    Tresaurs andorrans

publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)