CAPÇALERA: HISTÒRIA DE LA CUINA CATALANA I OCCITANA
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimècres, 23 d'octòbre

Actualitats

Divendres, 19 d'abril de 2019, 03h00 Environament,Sciéncia

Lo Yukon mai caud dempuèi los darrièrs 13 600 ans

D’informacions tras qu’inquietantas arriban ara del nòrd de Canadà per confirmar la marrida situacion actuala del cambiament climatic


Comentaris 2 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (4 vòtes)
carregant En cargar


D’informacions tras qu’inquietantas arriban ara del nòrd de Canadà per confirmar la marrida situacion actuala del cambiament climatic. Un nòu estudi fach amb de nòvas tecnicas de recèrca afirma que lo territòri de Yukon a ara la temperatura pus nauta dels darrièrs 13 600 ans. La tròba poiriá èsser grèva per la temperatura mejana de la Tèrra.
 
La descobèrta venguèt de la man del paleoclimatològ  Trevor Porter e d’una còla de cercaires qu’estudièt ongan quals èran lo clima e la temperatura de Yukon per rapòrt a d’autras epòcas. Per o far, normalament cal estudiar los isotòps de l’aiga, los anèls dels arbres o encara la creissença de las plantas de la region. E tot aquò es restacat amb la temperatura mejana de tot l’Olocèn (que comencèt fa 11 600 ans). Totun, las nòvas donadas son inquietantas.
 
En mai d’aquò, la manca de glacièrs al centre de Yukon obliguèt d’estudiar lo pollèn de plusors plantas e divèrses tipes d’insèctes preservats dins los depauses dels lacs. La tòca èra de tornar bastir la temperatura mejana dels darrièrs 13 600 ans e per o poder far caliá estudiar tot aquò estiu après estiu. La tèrra glaçada o permagèl, situada fins a 58 cm jos la superfícia, tanben foguèt mesurada. “Cada centimètre de permagèl equival a aperaquí 20 o 30 annadas de pluèjas, çò diguèt Porter. Estudiar lo permagèl ajudèt a poder demostrar qu’analisar lo clima dins de regions qu’an pas de glacièrs es tanplan pr’amor dels isotòps presents”.
 
La resulta de l’analisi del permagèl amb de nòvas tecnicas de recerca balhèt una mejana estivala en Yukon fòrça pus cauda que la mejana tipica d’un estiu de l’Olocèn. La conclusion finala de l’estudi realizat per Porter e sos collègas confirmèt que la temperatura de l’epòca industriala es fins a 2oC mai nauta que la mejana dels darrièrs 13 600 ans.
 
 
Una region de mai en mai cauda
 
“Restacada amb la mejana d’autras zònas del nòrd de Canadà e benlèu de tot l’emisfèri nòrd, las donadas confirman que Yukon es vengut de mai en mai caud mas d’una manièra totalament excepcionala, çò diguèt Porter. Segon de donadas climatologicas istoricas, podèm confirmar que la region centrala de Yukon es venguda de mai en mai cauda e a nauta velocitat. Mai encara que d’autras regions de la meteissa latitud”.
 
Aital, e segon las donadas d’aquel estudi, la temperatura mejana de Yukon central montèt de mai de 2oC pendent lo darrièr sègle e aquò es encara mai que la mejana terrèstra, e sustot, que la mejana de la region artica. Segon los cercaires que realizèron aquel estudi, aquò aurà de consequéncias grèvas sus la temperatura mejana globala, e per ansin volguèron alertar totòm de la gravetat de la situacion.
 
“L’estiu es de mai en mai caud e aquò a d’implicacions grèvas suls païsatges qu’an de permagèl, çò soslinhèt Porter. Quand la temperatura monta, lo permagèl recuola e quita d’èsser estable. Per ansin, de tèrras qu’abans èran totjorn estadas glaçadas, ara pòdon plan liberar tota sòrta de micròbis dins l’atmosfèra, e mai de dioxid de carbòni. E aquò, segon aquela còla scientifica, es un fach qu’auriá pas cambiat pendent los darrièrs 9 000 ans, mas qu’ara, pel primièr còp, es diferent.
 
“Al començament de l’Olocèn, lo permagèl demorèt un temps fragil pr’amor que la temperatura a l’epòca èra mai cauda, çò diguèt Porter. Mai cauda que la mejana de tota aquela epòca, mas pas tan cauda coma uèi. E aquò entraïna un permagèl mai fragil e un clima desparièr”. (Legissètz la seguida)




 


Aqueste article es  publicat dins Sapiéncia, la revista occitana de divulgacion scientifica, amb la quala Jornalet a un acòrdi de cooperacion. Podètz legir l'article entièr aicí.







abonar los amics de Jornalet



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris

22 d'abril 23.29h

Los EEUU son los principals que non volen pas far possible qu' es prenguen los acords internacional perquè non es contamine. Carabassots !


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

22 d'abril 12.33h

Yes, Yukon!


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Editorial

Tresmudar un problèma politic en un problèma d’òrdre public

Dempuèi longtemps l’estat espanhòl refusa de resòlver politicament lo problèma politic que ten en Catalonha. Ara, après l’enòrma indignacion ciutadana ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 14
  • sol Aush 14
  • sol Bordèu 14
  • sol Briançon 11
  • sol Caors 15
  • sol Carcassona 16
  • sol Clarmont-Ferrand 14
  • sol Confolent 12
  • sol Gap 6
  • sol La Canau 14
  • sol La Gàrdia 18
  • sol Limòtges 13
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 15
  • sol Lo Puèi de Velai 12
  • sol Marselha 15
  • sol Montpelhièr 16
  • sol Naut Aran 10
  • sol Niça 20
  • sol Nimes 15
  • sol Pau 14
  • sol Peireguers 14
  • sol Rodés 14
  • sol Tolon 14
  • sol Tolosa 14
  • sol Valença 13

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Montse Torres -  Arxiu dels Castellers de la Vila de Gràcia

    "Castellers" catalans en Bearn

  • Cat òc. © Xavi Gutiérrez Riu

    Prumèra nheuada dera sason ena Val d'Aran

  • © Xavi Gutiérrez Riu

    Baish Ador

  • Carnaval e fèsta per l'anniversari de la naissença de Jausep Garibaldi a Niça

  • Glèisa, cloquièr e muralhon. © Andrea Celauro

    País d'Aison (Val d'Estura)

  • Val d'Aran, cap de Gasconha

  • Cap a las fonts autas d'Arièja. © Franc Bardòu

    Savartés. Cap a las fonts autas d'Arièja

  • © Laurenç Revèst

    Dins lei paluns de Camarga, la Torre Carbonièira e Aigas-Mòrtas

  • Lo grand passacarrièra de Rodés. Occitan Pride 2013

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Conselh Generau d'Aran

    Lo Torn de França 2016 en Aran

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • Estivada 2013. © Guillem Sevilla

    Estivada 2013

  • Musèu de Terra Mata, Niça, mai anciana traça de fuec au monde

  • © Laurenç Revèst

    Sauve (Cevènas), ciutat màger vidorlenca a las carrièiras bèlas e en mudason

  • © Laurenç Revèst

    De las charrièiras de Genolhac (500 m. d'altitud) al bèlvéser de las Bosedas (1235 m.)

  • Arribada de la prima en Naut Rasés. © Terric Lausa

    Arribada de la prima en Naut Rasés

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Que pensas de las senténcias de 9 a 13 ans de preson contra los nòu nauts representants independentistas catalanas?


5%



4%



91%



0%




Vots 138 vòtes

comentaris 0

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)