CAPÇALERA: Conselh Generau d'Aran 728x90
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dissabte, 25 de mai

Actualitats

Divendres, 19 d'abril de 2019, 03h00 Environament,Sciéncia

Lo Yukon mai caud dempuèi los darrièrs 13 600 ans

D’informacions tras qu’inquietantas arriban ara del nòrd de Canadà per confirmar la marrida situacion actuala del cambiament climatic


Comentaris 2 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (4 vòtes)
carregant En cargar


D’informacions tras qu’inquietantas arriban ara del nòrd de Canadà per confirmar la marrida situacion actuala del cambiament climatic. Un nòu estudi fach amb de nòvas tecnicas de recèrca afirma que lo territòri de Yukon a ara la temperatura pus nauta dels darrièrs 13 600 ans. La tròba poiriá èsser grèva per la temperatura mejana de la Tèrra.
 
La descobèrta venguèt de la man del paleoclimatològ  Trevor Porter e d’una còla de cercaires qu’estudièt ongan quals èran lo clima e la temperatura de Yukon per rapòrt a d’autras epòcas. Per o far, normalament cal estudiar los isotòps de l’aiga, los anèls dels arbres o encara la creissença de las plantas de la region. E tot aquò es restacat amb la temperatura mejana de tot l’Olocèn (que comencèt fa 11 600 ans). Totun, las nòvas donadas son inquietantas.
 
En mai d’aquò, la manca de glacièrs al centre de Yukon obliguèt d’estudiar lo pollèn de plusors plantas e divèrses tipes d’insèctes preservats dins los depauses dels lacs. La tòca èra de tornar bastir la temperatura mejana dels darrièrs 13 600 ans e per o poder far caliá estudiar tot aquò estiu après estiu. La tèrra glaçada o permagèl, situada fins a 58 cm jos la superfícia, tanben foguèt mesurada. “Cada centimètre de permagèl equival a aperaquí 20 o 30 annadas de pluèjas, çò diguèt Porter. Estudiar lo permagèl ajudèt a poder demostrar qu’analisar lo clima dins de regions qu’an pas de glacièrs es tanplan pr’amor dels isotòps presents”.
 
La resulta de l’analisi del permagèl amb de nòvas tecnicas de recerca balhèt una mejana estivala en Yukon fòrça pus cauda que la mejana tipica d’un estiu de l’Olocèn. La conclusion finala de l’estudi realizat per Porter e sos collègas confirmèt que la temperatura de l’epòca industriala es fins a 2oC mai nauta que la mejana dels darrièrs 13 600 ans.
 
 
Una region de mai en mai cauda
 
“Restacada amb la mejana d’autras zònas del nòrd de Canadà e benlèu de tot l’emisfèri nòrd, las donadas confirman que Yukon es vengut de mai en mai caud mas d’una manièra totalament excepcionala, çò diguèt Porter. Segon de donadas climatologicas istoricas, podèm confirmar que la region centrala de Yukon es venguda de mai en mai cauda e a nauta velocitat. Mai encara que d’autras regions de la meteissa latitud”.
 
Aital, e segon las donadas d’aquel estudi, la temperatura mejana de Yukon central montèt de mai de 2oC pendent lo darrièr sègle e aquò es encara mai que la mejana terrèstra, e sustot, que la mejana de la region artica. Segon los cercaires que realizèron aquel estudi, aquò aurà de consequéncias grèvas sus la temperatura mejana globala, e per ansin volguèron alertar totòm de la gravetat de la situacion.
 
“L’estiu es de mai en mai caud e aquò a d’implicacions grèvas suls païsatges qu’an de permagèl, çò soslinhèt Porter. Quand la temperatura monta, lo permagèl recuola e quita d’èsser estable. Per ansin, de tèrras qu’abans èran totjorn estadas glaçadas, ara pòdon plan liberar tota sòrta de micròbis dins l’atmosfèra, e mai de dioxid de carbòni. E aquò, segon aquela còla scientifica, es un fach qu’auriá pas cambiat pendent los darrièrs 9 000 ans, mas qu’ara, pel primièr còp, es diferent.
 
“Al començament de l’Olocèn, lo permagèl demorèt un temps fragil pr’amor que la temperatura a l’epòca èra mai cauda, çò diguèt Porter. Mai cauda que la mejana de tota aquela epòca, mas pas tan cauda coma uèi. E aquò entraïna un permagèl mai fragil e un clima desparièr”. (Legissètz la seguida)




 


Aqueste article es  publicat dins Sapiéncia, la revista occitana de divulgacion scientifica, amb la quala Jornalet a un acòrdi de cooperacion. Podètz legir l'article entièr aicí.







abonar los amics de Jornalet



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris

22 d'abril 23.29h

Los EEUU son los principals que non volen pas far possible qu' es prenguen los acords internacional perquè non es contamine. Carabassots !


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

22 d'abril 12.33h

Yes, Yukon!


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES

Editorial

Per un jornal participatiu, viu e civilizat

Quand discutissèm amb qualqu’un, emplegam quicòm mai que de paraulas. Las expressions de la cara e los gèstes son fòrça importants per comunicar. Quand parlam al ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 13 6
  • sol Aush 15 4
  • nuvols Bordèu 10 -1
  • sol Briançon 6 -6
  • sol Caors 14 0
  • sol Carcassona 14 2
  • pluja Clarmont-Ferrand 11 5
  • pluja Confolent 9 5
  • sol Gap 14 0
  • nuvols La Canau 13 6
  • sol La Gàrdia 22 9
  • nuvols La Torre de Pèlitz 16 4
  • pluja Limòtges 9 5
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 18 6
  • sol Lo Puèi de Velai 16 4
  • nuvols Marselha 18 6
  • nuvols Montpelhièr 17 8
  • nuvols Naut Aran 12 2
  • sol Niça 14 0
  • nuvols Nimes 19 5
  • nuvols Pau 15 5
  • pluja Peireguers 19 5
  • pluja Rodés 17 3
  • nuvols Tolon 17 3
  • sol Tolosa 19 5
  • pluja Valença 10 -1

giny

giny

giny

Vidèos

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Entrevista

“Avèm un molon de sorires que revenon a cada eveniment”

Rafèu Radreau Carnsaladièr e organizaire d'eveniments culturals a Peirafuec (Nauta Val de Var)

“Avèm un molon de sorires que revenon a cada eveniment”
publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia



publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • Senhaletica bilenga: las charrièras de Vèina (País de Buech). © Laurenç Revèst

    Senhaletica bilenga de las charrièras de Vèina (País de Buech)

  • © Alzear Bofièr

    Estúdios de Ràdio Lenga d'Òc a Montpelhièr. © Alzear Bofièr

  • La Primada de Montsegur 2013. © Bruno Sapena

    La Primada de Montsegur 2013

  • © Miquèu Barís

    Los calandrons d'Auloron qu'an visitat Baiona

  • Musèu de Terra Mata, Niça, mai anciana traça de fuec au monde

  • Asuèlhs de Menerbés. © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Menerbés

  • Eyes of Simurg 21/6/2017 a Tolosa. Fòto de Barthélémy Nadal

    Eyes Of Simurgh cantan en occitan a Tolosa per la fèsta de la musica 2017

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • © Laurenç Revèst

    Mónegue

  • Jornada de protèsta contra lo barratge del Testet, a Sivens

  • Montpelhièr. © Patrici Baccou

    Campanada d'alarma sus la situacion catastrofica ont se tròban la lenga e la cultura occitanas

  • Hug de la Rosa

    Manifestacion "Er aranés, era nòsta identitat". Vielha 24 de març 2018

  • La Primada de Montsegur, 17 de març 2012

    Primada de Montsegur, 17 de de març 2012

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • Aison, via Roma. © Andrea Celauro

    País d'Aison (Val d'Estura)

  • Ciutat de Draoníer. © Cristòu Daurore

    Ciutat de Draoníer (Val Maira)

  • Circ de Colomèrs, dins la Val d'Aran. © Eloisa Gentié

    Concors d'estiu 2012: La fotografia de las vacanças

  • Ciutat de Draoníer. © Cristòu Daurore

    Ciutat de Draoníer (Val Maira)

  • Líusola (Comtat de Niça). © Laurenç Revèst

    Líusola (Comtat de Niça)

giny

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Escrives normalament de comentaris dels articles que publica Jornalet?


10%



27%



7%



22%



33%




Vots 134 vòtes

comentaris 1

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)