CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dijòus, 19 de setembre

Actualitats

Dissabte, 30 de març de 2013, 03h00 Libres

Lo balestrièr de Miramont


Comentaris 2 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (4 vòtes)
carregant En cargar


Una val que desemboca sus la de Viaur. Mòstra la pregondor de las gòrjas e lo perque de son importéncia dins la literatura occitana
© Gavach





Etiquetas
lo balestrièr de miramont, martí, viaule, viaur

Qual poirà estudiar e dire un jorn çò que lo riu Viaur e sa valada auràn portat a la literatura occitana? Çò solide es qu’òm s’alassa pas de vistalhar e tornar vistalhar aquela mitica contrada entre Roèrgue e Albigés. E quand un escrivan de la trempa de Robèrt Martí nos convida a i trevar un còp de mai, seriá pecar que de lo i seguir pas. D’alhors, emai per saupre pas dire se Viaur se trapa vertadièrament al centre de la literatura nòstra; siaguesse pas que geograficament, podem afortir que lo riu es quasi al centre d’Occitània. País de contes e de legendas, lo Segalar es estat trevat per fòrça escrivans nòstres e pas dels mens precioses. Dins aquestas condicions Robèrt Martí, que n’es —vòli dire qu’es del país—, podiá pas i far pas. Coma auriá ditz lo Paure Enric Molin “Robèrt Martí es una estela de mai que podem acrancar al cèl de las Letras occitanas”.
 
A prepaus de l’autor, vòli soslinhar tota la reconeissença que li devèm de nos aver porgit a legir pendent de decennias, de mercés a son militantisme per una literatura occitana viva. Robèrt Martí, allòc de se consacrar plenament a son trabalh d’escritura, sacrifiquèt sa carcarrièra d’escrivan per bailejar lo sector “Edicions” de l’Institut d’Estudis Occitans. Un trabalh de l’ombra fastigós que li demandèt competéncia e valentisa. Un trabalh que demorarà per çò que lo libre a aquò d’interessant qu’es material duradís.
 
Mas tornem-ne al Robèrt Martí escrivan. Aquel roman medieval Lo balestrièr de Miramont es un vertadièr plaser de legida. Çò que lo caracteriza es mai que mai una atmosfèra. L’atmosfèra neblosa, fosca e aigadosa qu’ara coneissem e reconeissem a n’aquesta valada misteriosa de Viaur. Lo grand bonur d’aquesta òbra es que Robèrt Martí sapièt i portar una sisa personala e suplementària de secret e d’enigma. Las aigas de Viaur carrejan fantasticament las vidas de las femnas e dels òmes que las acèrcan. Los escrivans son pas excludits del nombre. Dins aquesta comarca de Segalar, de tot temps, la misèria sembla s’anar negar dins lo riu de las aigas fredas. Fredas que son, coma la mòrt. Non pas que la misèria siá estat una especificitat segalivòla, mas dins aqueste airal sembla mai insuportabla qu’endacòm mai. Los personatges, totes los personatges, los de Robèrt Martí coma los de sos devancièrs, que trevèron aqueles travèrses de Viaur portavan en se lo pes d’un malviure irremediablament e diabolicament fatal.
 
Un país qu’es pas estat espanhat per la rudesa del terren, nimai per la dels òmes. Un ròdol ont l’asirança e la folia se venon conjugar amb la pauretat e la carestiá —a mens que siá lo contrari?—. Una mena d’endrech ont lo cèl vos cai sul cap a cara e a crotz. Dins la literatura, e benlèu-ben dins l’istòria, la val de Viaur sembla èsser estada lo racaptador dels proscriches, dels faidits emai qualques còps dels bandits. Mas tanben un asili pels ideioses de tot calibre. Lo coctèl ideal per descabestrar los deliris dels unes e las imaginacions dels autres.
 
L’encontrada foguèt pas esparnhada per la guèrra dicha “de cent ans”. E fai tirar, una sisa de malastres de mai sus una molonada de malurs! Es aquel tarrible episòdi que nos conta l’autor dins son obratge. O fan en desvolopant un ambient vertadièrament engerdable de violéncia e de fatalitat entrevescadas. Coma se la man del diable èra pausada sul país. Lo roman es prenent. Un còp legit lo primièr paragraf, lo libre se pòt pas tornat pausar. Lo legeire es coma embelinat per una atmosfèra pegosa de lordariás descricha amb una causida de mots espectaclosa de precision. Es aquí que residís lo torn de fòrça literari de l’autor: rendre la descripcion d’unes situacions dramaticas amb una naturala economia de mots.
 
Un còp de mai Robèrt Martí, nos balha a legir una lenga a l’encòp druda e leugièra. Avèm aquí de paginas d’una narracion viva e dinamica dins una lenga que raja suaument. Un debit que, per oposicion a las aigas fòlas de Viaur, apasiman. Non soncament aquel roman es un plaser d’emocions repetidas longamai, mas es tanben una òbra literària d’un confòrt de legida rarament egalat dins la literatura nòstra. Coma dins la bona tradicion de l’escritura occitana, las frasas i son cortetas e netas. Lo vocabulari es triat demest lo pus universal e lo pus eficaç. Per nòstre regal, de libres coma aqueste, ne tornam demandar.
 
Vòli acabar aquesta presentacion per convidar lo monde a mirar e remirar las cobèrtas de la colleccion “Atots” entre, a la gròssa, las annadas 1990 e 2000. Son l’òbra de la plasticiana Josiana Daunís que s’investiguèt fòrça amb Robèrt Martí per balhar al public occitan un produch libresc de tria. Las cobèrtas èran a n’aquela epòca coloradas, mirgalhadas e gaujosas. Ai enveja de dire qu’èran ensolhadas. Tot lo contrari de las cobèrtas de l’ostal “Letras d’òc” que son tèrnas e afalidas. La cobèrta es ja un convit. Es una pòrta de dintrada. Se la pòrta sembla la d’una preson, benlèu que lo passejaire aurà pas enveja de la butar.
 
 
 
 
Sèrgi Viaule
 
 
 
 
_____
MARTÍ, Robèrt. Lo balestrièr de Miramon. Edicions de l’Institut d’Estudis Occitans, 2006. Colleccion “Atots”. 135 paginas.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

31 de març 09.23h

Un libre de legir a tot pèrdre lo roman de Martí! Per la qualitat romanesca, per la qualitat de la lenga, per la restitucion intelligenta d'un pan d'istòria. Dins la dralha del "Capitani de la Republica" de Barsotti, dels "Croquants de Roergue" de Delèris, del "Lengadòc roge" de Roqueta e qualques uns mai. Aquí un camin de sègre pels nòstres escrivans. D'òbras pro aisidas de legir, instructivas, plasentas, amb un gost de tornatz-i. D'òbras capablas de far créisser lo lectorat occita... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

30 de març 19.53h

Roèrgue* > Roergue


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES

Editorial

Lo jornalisme fa son trabalh

Lo 15 de mai passat, vesitàvem lo licèu Pierre et Marie Curie de Menton. Voliam far un pichon reportatge amb los liceans de la classa d’occitan per nòstra emission #aranésòc ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 21
  • sol Aush 22
  • sol Bordèu 22
  • sol Briançon 13
  • sol Caors 23
  • sol Carcassona 22
  • sol Clarmont-Ferrand 17
  • sol Confolent 17
  • sol Gap 12
  • sol La Canau 23
  • sol La Gàrdia 19
  • sol Limòtges 19
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 18
  • sol Lo Puèi de Velai 15
  • sol Marselha 22
  • sol Montpelhièr 22
  • sol Naut Aran 18
  • sol Niça 21
  • sol Nimes 22
  • sol Pau 23
  • sol Peireguers 21
  • sol Rodés 22
  • sol Tolon 21
  • sol Tolosa 22
  • sol Valença 18

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

“Volèm recobrar la fiertat d’èsser catalans”

Jordi Riba president de l’Associacion Culturala Vibrant

“Volèm recobrar la fiertat d’èsser catalans”
giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Un soquet de carinhan rassegat dins una vinha de Marcorinhan (à costat de Narbona) e que fa una plan polida femna occitana presta a despolharse ,la pauvreta, avant de s'en anar al fuóc la nueit de Nadal. © Arleta Theron

    Concors de Nadal de Jornalet: Cossí se passan las Calendas en cò vòstre?

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • © Laurenç Revèst

    Mónegue

  • Lo grand passacarrièra de Rodés. Occitan Pride 2013

  • © Laurenç Revèst

    A Gavotina marítima: O Castelar vielh, e faishe sota A Pena e vista de Sant Bernat de Castelar

  • © Laurenç Revèst

    La botiga de Macarèl a Sant Joan de Vedats (Montpelhierenc)

  • Zep Armentano

    25au Corsa Aran per sa Lengua

  • Quarquas fòtos de l'ESPE ex IUFM de Niça

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • © Margaria Pepin

    Adobament dal Grand Prèmi de Mónegue de 2014

  • Aison de darrièr. © Andrea Celauro

    País d'Aison (Val d'Estura)

  • © Xavi Gutiérrez Riu

    Coserans: Sent Líser, Casavèth, Sent Guironç, Saurat...

  • © Laurenç Revèst

    Mónegue

  • Eth cap de Vaquèira damb era Maladeta ath hons.  © Xavi Gutiérrez Riu

    Val d'Aran

  • Lo pont. © Laurenç Revèst

    Remembres de Vaquí, emission en la Vau Clusa, novembre de 2005

  • © Laurenç Revèst

    Dins lei paluns de Camarga, la Torre Carbonièira e Aigas-Mòrtas

  • © Julien Cazenave

    12.02.2019: manifestacion a Brussèlas per la libertat presonièrs politics catalans jutjats a Madrid

  • Líusola (Comtat de Niça). © Laurenç Revèst

    Líusola (Comtat de Niça)

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)