CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimars, 22 d'octòbre

Actualitats

Dissabte, 20 de decembre de 2014, 03h00 Libres

Passejadas celticas


Comentaris Un comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (3 vòtes)
carregant En cargar


Invitacion a la descobèrta en Irlanda e País de Galas dab lo jornau hòrt personau deu Sèrgi Viaule. Ua camada en quauquas tèrras celticas deus extrèms d’Euròpa. 


Los legidors deu Jornalet coneishen evidentament hòrt plan l’albigés Sèrgi Viaule, ahuecat per la lenga d’òc, qui tribalha tant per har conéisher e defénder país e civilizacin nòstes, dab las soas conviccions trencadas e la soa lenga plan virada que sap díser çò que cau, on cau, quan ic cau.
 
Contràriarament a d’autes qui parlan shens har gran causa, qu’escriu pro tanben: novèlas, poèmas, romans policièrs, criticas de libes, traduccions. “Deu francés en òc sonque”, precisava recentament dens la revista de l’IEO Anem Occitans, en ajustant —e pam sus la clòsca!— “arrevirar òbras en òc en francés es una lunada d’occitanistas en manca de reconeishença” (pagina 19 deu n° 149, seteme-octobre-noveme de 2014). Qu’i aprenen quitament que sortirà benlèu un recuelh de novèlas eroticas que clumavan dens las soas tiretas... Tots que trigan, solide, de léger aquera pròsa! En atendent, uei, que’vs podetz anar passejar, “barrutlar”, dab l’eclectic albigés dens la “Verda Éirinn”. D’efèit, que ven de publicar lo son jornau de viatge en Irlanda a l’estiu 2013. Arrespectuós de l’identitat celtica deu país e logic dab las soas conviccions, lo Sèrgi dobla a cada còp lo nom “anglés” dab la soa forma gaelica: Corcaigh/Cork, Gaillimh/Galway o Baile Átha Cliath /Dublin
 
Gran viatjaire, d’esperit independent, autonomista se gausam díser, que’s passeja en “camping car”. L’autocaravana que’u permet de descobrir liurament regions deu nòste o país esluenhats. Enqüèra que i agi tostemps lo problèma de trobar ua plaça autorizada e çò que cau per plenhar la sèrva d’aiga e vueitar las aigas lordas. En Irlanda, lo Sèrgi Viaule qu’a seguit mei que mei las petitas rotas, sovent hòrt estretas. Qu’ic confirmi per ce qu’èi personaument rotlat longament capvath Kerry, Donegal o Sligo, las peninsulas occidentaus de l’isla: aquò balha quauquas sudors hredas au qui mena en deishant las autoestradas e en causissent las vias tradicionaus (pas forçadament “segondàrias” per las gents qui las prenen cada jorn) capvath los comtats de Mayo (Maigh Eo), Galway (Gaillimh) o Tipperary (Tiobraid Árann)…
 
Silenci, lutz e beutat. Un còp, en Ulster, qu’embarra las claus a l’interior deu son veïcul mes ua sega miraculosa que’u desliura de las complicacions... Enlugarnat preus païsatges e per las colors deu cèu totjamei hòrt cambiadís que vòu préner fòtos: un còp que manca de’s negar dens ua sanha o, se preferitz, dens la mossa espessa e chòpa de l’arriba d’un corós arriu entre Killarney (Cill Airne) e Waterville. Mei a bisa que travèrsa l’“ermàs” de Connemara devath un vertadèr deluvi. Qu’arriba sovent dens aqueras lanas atlanticas on las torbièras son enqüèra espleitadas per hornir combustible. Beròis mots que’u venen “pausar sus l’amna”: memòria, silenci, blosetat, candor, verdum, lutz, beutat, permanéncia e impermanéncia (p. 99). “Tots aqueths sentits se me venen barrejar dens lo còr”, s’escriu e que’s sheita sus ua soca d’arbre e ensaja d’escríver un poèma...
 
Ben mei virat cap a las lengas latinas que tornat a las germanicas, lo Viaule qu’avoa dificultats dab l’anglés a maugrat que sii esquipat d’un diccionari pesuc e que hiqui bona volontat tà escotar la ràdio o engatjar conversacions dens los “pubs” on escota musica irlandesa. Mes, evidentament, qu’es sensible a la preséncia de l’auta lenga oficiau de la Republica d’Irlanda, lo gaelic. Sustot que travèrsa aqueths estranhs territòris aperats “Gaeltacht”. Que son susquetot dens los comtats de l’oèst; la lenga gaelica i es, çò disen, practicada en màger proporcion. Totun lo rotlèu compressor de l’anglés progrèssa, evidentament… Benlèu que, dens quauquas annadas, en Gasconha o en Lengadòc, per arreglar la question de las lengas ditas “regionaus”, lo poder dens las soa generosa bontat crearà atau d’aqueths territòris especiaus. Que balharà un esquipament aus indigènas volontaris: plumas, vestits folclorics, prissas d’aulhèirs e chancas preus qui n’an pas l’anca o las camas artrosicas, mei quauquas chòcas e vacivas preu decòr. A condicion que pleitegin quauquas òras per jorn per la toristalha. Atau, aquera question geinanta e despassada que serà embarrada dens quauques cantons, e rai!
 
Estrementida a Cardiff. En saludant au passatge la memòria deu William-Charles Bonaparte-Wyse (1826-1892) —arrèrnebot deu Napoleon, amic deu Frederic Mistral e escrivan en provençau— lo Sèrgi Viaule que dèisha Irlanda e que desbarca au País de Galas (Cymru) per ua corteta passejada. Que travèrsa l’isla d’Anglesey (Ynys Môn en lenga galesa, mei emplegada que pensan), s’estanca per véder lo nom deu vilage mei long deu Monde (Llanfairpwllgwyngyll…), autament dit “Senta Maria de l’estanh deus aulanèrs blancs près deu molin pregond de la cauna roja de Sent Tilissi” (traduccion gascona completa deu toponim) e passa los darrèrs jorns de la soa longa camada celtica dens las vielhas montanhas cambricas. En autentic amator de rugbi qu’acaba lo son sejorn per la visita d’un temple que pro de gascons, tolosans o bascos coneishen evidentament: lo Millenium Stadium qui remplacèt l’antic Arms Park en 1999. Talament esmavut, c’escriu (p. 177): “ma pèl se m’engalinegèt”… Arren a véder dab lo hasan franchimand, evidentament, mes beròia invencion lexicau dont lo Viaule es costumèr! Que balha enveja de tornar har ua camada dens los país deu treule e deu porret.
 
 
 
 
Joan Jacme Fénié
 
 
 
 
_____
VIAULE, Sèrgi. Barrutlada en Irlanda e en Galas. Edicions dels Regionalismes, 2014. 186 paginas. 16,50 èuros.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris

21 de decembre 08.44h

Far ticar la sal aquò ..... enfin lo sel (sal) tica....


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER 3 teveoc

Editorial

Tresmudar un problèma politic en un problèma d’òrdre public

Dempuèi longtemps l’estat espanhòl refusa de resòlver politicament lo problèma politic que ten en Catalonha. Ara, après l’enòrma indignacion ciutadana ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 10
  • sol Aush 10
  • sol Bordèu 10
  • sol Briançon 14
  • sol Caors 8
  • sol Carcassona 12
  • sol Clarmont-Ferrand 9
  • sol Confolent 11
  • sol Gap 11
  • sol La Canau 10
  • sol La Gàrdia 22
  • sol Limòtges 9
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 18
  • sol Lo Puèi de Velai 10
  • sol Marselha 19
  • sol Montpelhièr 15
  • sol Naut Aran 10
  • sol Niça 21
  • sol Nimes 15
  • sol Pau 11
  • sol Peireguers 9
  • sol Rodés 10
  • sol Tolon 9
  • sol Tolosa 11
  • sol Valença 12

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Briga (val de Ròia)

  • Agaits occitans sus Barcelona. © Franc Bardòu

    Agaits occitans sus Barcelona

  • Clarençac, 40en anniversari dau club taurin Paul Ricard "L'Escapaire" (07/06/2015): rossetalha, abrivada e bandida en cèucle dins lei dogas

  • © Zep Armentano

    XI prèmis Gaudí de l'Acadèmia Catalana del Cinèma

  • Nhèu d'abriu en Aran. © Xavi Gutiérrez Riu

    Nhèu d'abriu en Aran

  • Gavotina marítima: trofèu d'August e vila vielha d'A Torbia

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs Bigordans

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • © Alzear Bofièr

    Estúdios de Ràdio Lenga d'Òc a Montpelhièr. © Alzear Bofièr

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • Los Arcs (Draguinhanenc): lei carrièras e la torre dau quartier dau Paratge d'ivèrn. © Catarin Seguran

    Los Arcs (Draguinhanenc)

  • © Laurenç Revèst

    Montpelhièr: inauguracion de la granda exposicion patrimoniala "Max Roquèta, la libertat de l'imaginari"

  • Bersorèlh : quartiers e maions ai noms occitans

  • © Zep Armentano

    Era Mongetada (Val d'Aran 28-29 d'octobre 2017)

  • © Montse Torres -  Arxiu dels Castellers de la Vila de Gràcia

    "Castellers" catalans en Bearn

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • © Laurenç Revèst

    Cavairac (Costièra de Nimes)

  • © Franc Bardòu

    Tresaurs andorrans

  • Bordèu, bèla occitana de Gasconha. © Franc Bardòu

    Bordèu, bèla occitana de Gasconha

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Que pensas de las senténcias de 9 a 13 ans de preson contra los nòu nauts representants independentistas catalanas?


5%



4%



91%



0%




Vots 103 vòtes

comentaris 0

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)