CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 20 d'octòbre

Actualitats

Divendres, 18 de novembre de 2016, 03h00 Sciéncia,Lenga

Era umanitat a sons comuns

En mots coma lengua utilizam tostemp “l” o “u”, en arròi o redond, era “r”, o era “i” entà díder petit


Comentaris Cap de comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (4 vòtes)
carregant En cargar


Un estudi prigond des paraules de mès de 6000 lengues demòstre ara qu’era umanitat utilize es madeishi sons entà designar objectes comuns e idèes sens qu’impòrte era lengua utilizada. Atau ac confirme ua còlha dera Universitat de Cornell qu’a hèt er estudi damb collègues argentins, alemands, olandesi e de Soïssa.
 
Aqueth nau estudi a estat dirigit per Morten Christiansen e confirme que i a un ligam plan fòrt entre diuèrsi concèptes basics en tota era umanitat. Es mots descriuen parts deths còrs uman o relacions familiars e tanben diuèrsi aspèctes deth mond naturau. Çò que hè estonant er estudi ei qu’arrecupère era vielha idèa que i a ua ligam plan estret entre eth son d’un mot e son significat. Dit d’ua auta manèra, aquera relacion ei totauments arbitrària.
 
“Aqueri sons se repetissen un còp e un aute en tota era planeta —çò diguec Christiansen—. Non ei importanta era dispersion geografica dera umanitat. Era ascendéncia lingüistica tanpòc non ei importanta. E se parlam de lengües isolades, tanpòc”.
 
Segons era còlha qu’a hèt er estudi, era condicion umana a quauquarren de comun que hè a díder es sons de determinadi mots dera madeisha manèra. Mès es significats arreconeishen que non s’a podut trapar quina ei aquera condicion. Aquerò qu’ei encara un mistèri.
 
 
Un estudi de mes de 6000 lengües
 
Dempús d’estudiar un vocabulari basic d’entre 40-100 mots des mès de 6000 lengües dera planeta, aquera còlha a podut soslinhar que mès deth 62% d’aqueres lengües an sons comuns. E açò ei atau en mès de 85% des familhes lingüístics dera Tèrra.
 
Es mots son pronoms, parts deth còrs e proprietats (petit, entièr), vèrbs que descriuen accions e nòms de fenomèns naturaus. E ua proporcion grana a ua associacion especifica damb es sons sens qu’impòrte era lengua.
 
Per aquera arrason, en mots coma lengua utilizam tostemp “l” o “u”, en arròi o redond, era “r”, o era “i” entà díder petit.
 
Er estudi, publicat en Proceedings of the National Academy of Sciences , assolidarie donques qu’era umanitat utilize tostemp es madeishi sons entà descríuer objèctes e idèes basiques. (Legissètz la seguida)

 
 
 
 


Aqueste article es  publicat dins Sapiéncia, la revista occitana de divulgacion scientifica, amb la quala Jornalet a un acòrdi de cooperacion. Podètz legir l'article entièr aicí.




Jornalet es possible gràcias al sosten economic e jornalistic dels legeires e benevòls. Se podètz sosténer en venent sòci dels Amics de Jornalet o de l’associacion ADÒC, contribuiretz a far un mèdia mai independent e de melhora qualitat.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT



Comentaris


I a pas cap de comentari




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Editorial

Tresmudar un problèma politic en un problèma d’òrdre public

Dempuèi longtemps l’estat espanhòl refusa de resòlver politicament lo problèma politic que ten en Catalonha. Ara, après l’enòrma indignacion ciutadana ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 14
  • sol Aush 15
  • sol Bordèu 14
  • sol Briançon 12
  • sol Caors 13
  • sol Carcassona 17
  • sol Clarmont-Ferrand 11
  • sol Confolent 16
  • sol Gap 9
  • sol La Canau 14
  • sol La Gàrdia 14
  • sol Limòtges 12
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 14
  • sol Lo Puèi de Velai 17
  • sol Marselha 20
  • sol Montpelhièr 20
  • sol Naut Aran 16
  • sol Niça 18
  • sol Nimes 20
  • sol Pau 15
  • sol Peireguers 13
  • sol Rodés 15
  • sol Tolon 13
  • sol Tolosa 16
  • sol Valença 15

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Tardor de Tèrrafòrt

    Octòbre de 2012 en Tèrrafòrt de Galhac Tolzan

  • Hug de la Rosa

    Manifestacion "Er aranés, era nòsta identitat". Vielha 24 de març 2018

  • © Laurenç Revèst

    Vista de Gavotina (est Velai) e d'Auvèrnhe (Vivarés, Gevaudan)

  • © AR

    Vila d'Usès e lo pont de Gardon

  • © Franc Bardòu

    País Bordalés

  • Asuèlhs de Menerbés. © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Menerbés

  • Castelar

  • Estacion de trens de Limós (Rasés) - Senhalizacion en occitan. © Terric Lausa

    Estacion de trens de Limós (Rasés) - Senhalizacion en occitan

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • © Laurenç Revèst

    Sauve (Cevènas), ciutat màger vidorlenca a las carrièiras bèlas e en mudason

  • © Asalaís Moniguet

    Montpelhièr la lengadociana

  • © Franc Bardòu

    País Bordalés

  • Castelar

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs Bigordans

  • En Provença orientala: Mogins e noms de luecs occitans escrichs a la francesa

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Conselh Generau d'Aran

    Lo Torn de França 2016 en Aran

  • Lo grand passacarrièra de Rodés. Occitan Pride 2013

  • A Gavotina marítima: Recabruna Cab Martin, a vila vielha e o castèl dau sécolo X

publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Que pensas de las senténcias de 9 a 13 ans de preson contra los nòu nauts representants independentistas catalanas?


0%



0%



0%



0%




Vots 0 vòtes

comentaris 0

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)