CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimècres, 18 de setembre

Vidèos

Dimenge, 12 d'abril de 2015, 03h00

Barcelona TV - #aranésòc. Convèrsa damb Griselda Lozano


Comentaris Un comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (2 vòtes)
carregant En cargar


Dissabte passat, anèri rescontrar Griselda Lozano dins son apartament a Tiana, près de la Mediterranèa a aperaquí vint quilomètres al nòrd de Barcelona. E mai se la Griselda aima pas brica parlar de sos estudis universitaris, es diplomada de tres facultats, dont una es —de segur— l’arquitectura. O poguèri ben remarcar quand intrèri dins son apartament: una bèla demorança de creator, amb dos estancis, d’espacis grands e practics, fòrça d’art, mai que mai de pinturas e d’esculturas, e de libres de pertot. Me recebèt a l’estanci inferior, ont trabalha trempada dins de libres, dins de còpias de documents medievals e dins de papièrs de tota sòrta. Una granda sala que presidís un bèl tablèu, qu’es reproduch sus la cobèrta del roman Òc, l’opera prima de Lozano qu’es, segon ela, “un grand tribut a Occitània”. Èra un bel jorn de primtemps, per aiçò decidiguèrem de nos installar sul balcon de l’estanci superior, ont i a las cambras de tota la familha, la cosina e lo salon, e ont tanben i a de libres de pertot. Ailà, sul balcon, amb una polida vista sus la mar, nos entaulèrem, aluquèri la camèra, prenguèri lo quasèrn e l’estilò, e comencèrem de parlar.
 
Griselda Lozano es presidenta de la Fondacion Ager, que trabalha amb de govèrns e amb d’ONGs que prepausa de cambiaments socials en favor dels collectius mai vulnerables en tot elaborar e promòure de projèctes socials, culturals e educatius. Al delà de projèctes de lei sus la dependéncia de las personas vièlhas, e las proposicions d’un modèl educatiu inspirat del finlandés, la Fondacion Ager tanben trabalha al salvament de las culturas que desapareisson. Un dels divèrses prètzfaches de Griselda Lozano, es justament de recercar dins los archius que, segon ela, cal numerizar completament e metre en linha. A l’ora d’ara, a donat força documents numerizats al Govèrn d’Aran e es encara a recercar. “Quand trabalhas a recuperar l’istòria d’Aran, t’arriba l’istòria d’Occitània, e en seguissent aquel fil d’Ariadna, remarcas que los occitans son un pòble, cal qu’o sàpian”. Es per aquò que decidiguèt d’escriure son roman Òc, publicat en espanhòl e en occitan d’Aran.
 
Òc explica l’istòria d’una escrivana que cèrca de documents del sègle XII per escriure un roman istoric sus la Batalha de Murèth. E mai se cèrca dins los archius de la Corona d’Aragon a Barcelona, e quitament dins los archius del Vatican, es dins una bibliotèca d’Aran, e gràcias a un curat aranés occitanista, que descobrirà la passionanta istòria d’un gojat del sègle XII. Mas la recèrca de la protagonista, ajudada per un scientific finés, serà plena de suspens, de mistèris e tanben d’amor, de coneissenças e d’esperitalitat. Pasmens, çò de mai important d’aquel roman —a mon vejaire— es sa rigor istorica, e la divulgacion que fa de l’importància d’Occitània al sègle XII. Es alavetz qu’aqueste país portèt tota la sciéncia en Euròpa, la dels classics e la dels arabis. Lo roman Òc mòstra las valors d’un país tolerant ont las femnas son importantas, ont se permet una eretgia que faguèt trebolar Roma, ont se parlava de convivéncia e de paratge, ont s’inventèt l’amor cortés, e que los manuscrits produches dins sos scriptoria difondián las arts e las sciéncias per Euròpa tota. Es benlèu per aquò que lo roman Òc foguèt definit per la delegacion finlandesa de la fièra del libre de Francfòrt coma “un roman istoric que cambiarà l’istòria”.
 
Ailà, sul balcon de son apartament, Lozano expliquèt sa relacion passionala amb la Val d’Aran, un país ont a sa segonda residéncia dempuèi totjorn. Sos parents l’ensenhèron a aimar la Val d’Aran, es per aquò que la Griselda aima la Val d’Aran e ensenha sos filhs a aimar la Val d’Aran. Tanben parlèt del paire Jusèp Amiell coma son mentòr. Aquel curat aranés es un dels actors màgers del reviscolament de la cultura occitana d’Aran e a traduch, entre d’autres, lo Nòu Testament. Gràcias a las explicacions de Monsénher Amiell, Griselda Lozano comença de recercar dins los archius istorics de pertot en tot descobrir una istòria passionanta, d’una Occitània mespresada e mal coneguda que cal difondre. Quand se recèrca a fons l’istòria d’Aran, “se remarca fòrça mai son occitanitat”. Aquò la menèt a escriure lo roman Òc, que, segon l’escrivana, ”a fach conéisser l’istòria que s’ensenha pas dins las escòlas”. “Lo fach qu’Occitània siá pas estada una unitat politica a l’Edat Mejana a empedit que s’escriguèsse una istòria oficiala, mas aquela dispersion dins l’espaci se ten encara a l’ora d’ara dins una unitat lingüistica e culturala. Aquò es un miracle. La politica càmbia l’istòria oficiala, mas çò que cal, es far conéisser la riquesa de l’istòria d’Occitània, que se divulga pas”, çò contava l’escrivana qu’amb passion apondèt que “lo sègle XII es fòrça important”. Segon ela, “sens lo sègle XII, la Renaissença dels sègles XV e XVI se seriá pas passada”.
 
Un dels afars mai importants per divulgar aquesta istòria es la lenga, una lenga qu’a perdurat dins los sègles e qu’ara li fa mestièr d’accion per que se parle. “Lo fach de parlar la lenga dels trobadors es un avantatge de compreneson dirècta”. Amb aquò, Griselda Lozano metiá l’accent sul fach que los occitanofòns avèm un accès dirècte, sens intermediaris,  als trobadors e tanben a tota la creacion artistica e scientifica en lenga occitana, nombrosa dempuèi lo sègle XII fins quitament delà lo sègle XVIII. “Una riquesa que caldriá metre en valor”.
 
“A l’ora d’ara, òm vòl aprene lo chinés, l’anglés... en metent en valor un avenir ipotetic, mas cal metre en valor d’ont venèm, qual sèm. De nos raprochar de las originas es quicòm de positiu per nos conéisser nosautres meteisses”.
 
 

 
Ferriòl Macip




Article publicat a La Setmana


Etiquetas
aran, aranésòc, griselda lozano, infòc, istòria, lozano, òc, occitània, roman




publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

12 d'abril 23.04h

Dins la definicion que sembla portar aquesta autora d'un pòble occitan, vesi pas quina diferéncia pòt existir entre un pòble dit occitan e un autre dit catalan. A pròba, encara auèi, aquesta femna que parla catalan, l'ai escotada e entenduda sens aver cap besonh de legir çò escrit en aranés… Los trobadors èran tant catalans coma occitans e los catars, que n'i aguèt probablament pas l'ombra d'un ni en Lemosin, ni en Auvèrnha, se refugiguèron en Catalonha per escapar tant coma poss... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES

Editorial

Lo jornalisme fa son trabalh

Lo 15 de mai passat, vesitàvem lo licèu Pierre et Marie Curie de Menton. Voliam far un pichon reportatge amb los liceans de la classa d’occitan per nòstra emission #aranésòc ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 18
  • sol Aush 20
  • sol Bordèu 19
  • sol Briançon 15
  • sol Caors 17
  • sol Carcassona 20
  • sol Clarmont-Ferrand 14
  • sol Confolent 13
  • sol Gap 11
  • sol La Canau 19
  • sol La Gàrdia 18
  • sol Limòtges 15
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 16
  • sol Lo Puèi de Velai 11
  • sol Marselha 18
  • sol Montpelhièr 20
  • sol Naut Aran 17
  • sol Niça 21
  • sol Nimes 20
  • sol Pau 19
  • sol Peireguers 16
  • sol Rodés 19
  • sol Tolon 17
  • sol Tolosa 20
  • sol Valença 15

giny

giny

giny

Entrevista

“Volèm recobrar la fiertat d’èsser catalans”

Jordi Riba president de l’Associacion Culturala Vibrant

“Volèm recobrar la fiertat d’èsser catalans”
giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • Asuèlhs de Garnagués. © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Garnagués

  • Niça vièlha en occitan niçard. © LR

    Niça vièlha en occitan niçard

  • © Laurenç Revèst

    La botiga de Macarèl a Sant Joan de Vedats (Montpelhierenc)

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • Clarençac, 40en anniversari dau club taurin Paul Ricard "L'Escapaire" (07/06/2015): rossetalha, abrivada e bandida en cèucle dins lei dogas

  • 80a annaia d’a fèsta dau limon a Menton, en lu Òrts Biovès (16 de febraro au 6 de mars). ©  Artusa Garavan

    80a annaia d’a fèsta dau limon a Menton, en lu Òrts Biovès (16 de febraro au 6 de mars)

  • Mobilizacion a Brelh de Ròia per fin de sostenir lo mantenement de la linha Niça-Coni

    Mobilizacion lo diménegue 25 de mai a Brelh de Ròia per fin de sostenir lo mantenement de la linha Niça-Coni

  • © Iñaki Delaurens

    Val d'Aran

  • © Laurenç Revèst

    Vista de Nimes, lengadociana per l'istòria, provençala per lo dialècte

  • Manifestacion Anem Òc, Tolosa 31 de març 2012. © Cecília Hautefeuille

    Manifestacion Anem Òc, Tolosa 31 de març 2012

  • © Franc Bardòu

    Darrièr refugi abans l’envòl (1206-2016)

  • A Gavotina marítima: Recabruna Cab Martin, a vila vielha e o castèl dau sécolo X

  • Estivada 2013. © Guillem Sevilla

    Estivada 2013

  • Cristòl Daurore

    Ceremonia pel 83n anniversari de Francés Fontan a Fraisse (Val Varacha)

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • © Hug de la Rosa

    Era vila de Les (Aran) a hestejat era declaracion de patrimòni dera umanitat des hèstes deth huec

  • © Asalaís Moniguet

    Montpelhièr la lengadociana

  • Eyes of Simurg 21/6/2017 a Tolosa. Fòto de Barthélémy Nadal

    Eyes Of Simurgh cantan en occitan a Tolosa per la fèsta de la musica 2017

  • © Margaria Pepin

    Adobament dal Grand Prèmi de Mónegue de 2014

publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)