CAPCALERA: VILA DE TOLOSA
CAPÇALERA2: IEA-AALO

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 18 de novembre

Entrevistas

Dimenge, 12 d'agost de 2018, 03h00

"Regrèti que li sigue totjorn d’a besonh de si batre aitant per de cauas que li deuriam aver drech"

Fabrici Mauro benevòl dins l’associatiu curtural niçard
Comentaris 5 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (4 vòtes)
carregant En cargar


Dins l’astre de la vida, l’ocasion de retrobar quauqu’un e de far lo bilanç dal temps que passa. Fabrici Mauro, longtemps benevòl dins l’associatiu curtural niçard, totjorn afogat de lenga e curtura nòstra, nos dona lo sieu ponch de vista.

 
 
 
Se vi volètz presentar
 
Mi sòni Fabrici Mauro, dau costat de ma maire siam de Suaut e siam niçards despí au manco 7 generacions. Fau de formacion professionala e universitària. Siáu tanben la votz oficiala de l’OGC Niça despí 4 sasons. Siáu agut president de “Sian d’aquí” [Siam d’aquí] per 10 ans. Ai quitat l’associacion fin dau 2011 après 10 ans de (bòi) e leiaus servicis.
 
 
Perqué vi siètz interessats au niçard, a la sieu promocion e transmission?
 
Tot simplament perque se non siam nautres que se li interessèm, cu lo farà?
 
I son talament de riquesas d’a descurbir ò per tornar descurbir en la nòstra Contea que siguèsson culinàrii, musicali, geografiqui… Cadun de nautres a lo dever de transmetre ai generacions que sègon. Sensa aquò, toti aquesti riquesas desapareisseràn.
 
 
Coma a naissut l’associacion Sian d’Aqui?
 
Sian d’Aqui fuguèt una emanacion de l’associacion Sian de Nissa portada a l’época per Andriu Truqui dich Dédé Truqui.
 
En lo 2001 faíi part de la Jova Cambra Economica e la mission que m’èra estacha fisada èra de m’ocupar d’animar la banca qu’ocupaviam a la fiera de Niça. Ai donat lo mieu acòrdi si mi laissavan faire cen que volii. L’acòrdi obtengut, ai fach una animacion per li 10 jorns de fiera emb una tematica: «A cadun la sieu Niça». Cada jorn, tractaviam un subjècte diferent emb de convidats: Niça e l’espòrt, Niça e la coïna, Niça e l’arquitectura, Niça e l’istòria, la música, lo teatre…quora arribèt la jornada consagrada ai tradicions (la segonda creï) aguèri doi membres de Sian d’Aqui (Jo Romanini e Jòrgi Macario encui desapareissuts, lu paures) respondèron a la convidacion. Siguèron talament formidables (Jòrgi Macario avia levat lo micro d’ambient de la fiera a la persona de l’acuelh per cantar “Niça la Bèla”…) e mi demandèron se posquèsson tornar lu autres jorns parier. Ansin avèm simpatizat e getat li basas de cen qu’anava devenir Sian d’Aqui (agueriam environ 800 foguiers aderents dins la Contea de Niça tota).
 
En lo 2002, siáu estat elegit president e l’aventura comencèt. Venguèron emb ieu quarques membres de la jove cambra economica e avèm començat d’engimbrar de projèctes.
 
 
Qu’es estat lo sieu rapòrt emb Andrieu Truchi, emb la comuna de Niça, etc?
 
La mieu condicion per devenir President èra que mi laissèsson li mans liuri e que solament lu membres dau burèu posquèsson decidir dei accions qu’anaviam organizar. Andrieu a tengut lo sieu engatjament en interferissent que pròpi pròpi gaire dins la gestion de l’associacion e avèm començat de faire de projèctes.
 
Per la ciutat de Niça, cal dire que Jacques Peyrat siguèt totjorn totplen receptiu e d’escotar lu nòstres projèctes, qu’a sempre sostenguts. M’es estat dich a l’época qu’avii d’ambicions politiqui qu’aguèri minga e pròpi jamai. Mas de còups tant vau de ben faire e laissar dire.
 
La ciutat de Niça, lo departament, la region e mai lo Ministèri de la Cultura (per una une mendre part) nos portèron li sieus sostens en particular financiers dins l’elaboracion dei projèctes qu’avèm menats fins a bòn tèrme.
 
 
De qué avètz realizat coma accions?
 
Avèm fach talament de cauas e es talament vièlh que creii ne’n denembrar…
 
Aviam un jornal Lu ruboumbe [Lu Rubombes/ Rebombes]. Organizaviam Lo “Huis clos”, de debats sus de tematicas coma: PACA, perqué?...
 
Li jornadas de l’identitat niçarda a l’universitat. De vísitas e de sortidas. Lo “Club des 100 [Club dei 100]” que se donava un trofèu ai jugaires dau gim qu’avion fachs 100 rescòntres emb la malheta roja e negra.
 
Donaviam de cors de niçard.
 
Cada 28 de setembre, celebraviam la Dedicion de la Contea de Niça a Savòia denant l’abadia de Sant Pònç que s’èra facha en lo 1388.
 
Participaviam a la “Semana Nissa Nort” [Setmana Niça Nòrd].
 
Aviam recampat lo collectiu “Cour d’appel” [Cort d’apelacion] per faire tornar la Cort d’apelacion a Niça. Èra estada suprimida après l’annexion de la Contea de Niça e despí es viscut coma un afront e una traïson envèrs lu niçards.
 
Nòstri accions li mai conoissudi:
 
— lo “Festin d’aquí, fèsta musicala nissarda e oucitana” [fèsta musicala niçarda e occitana] qu’avèm agut fins a 4000 personas dau temps qu’èra sus la comuna de Levenç.
 
— li “Fourres de rire” [Forras de rire] festenal de l’umor de la Contea de Niça” 12000 espectators en 10 ans.
 
Pi la paua de placas d’entrada e sortida de vila embau nom original de la comuna.
 
Ne’n denembri segurament…siam estats pròpi pròpi actius.
 
 
Per que rason avètz menat aquela “campanha” d’installacions de placas bilingüas? Que son lu bilançs d’aquesti operacions? Lu ponchs positius e negatius, cen que rèsta de faire?
 

« Se volia laissar una traça duraïssa e que lu gents se pausèsson de questions »

Perque se volia laissar una traça duraïssa e que lu gents se pausèsson de questions en trapeant lu camins de la Contea.
 
Avèm inaugurat 88 placas dins 88 comunas. Tot es pas perfiech (de debats per la grafia o la version dau nom...) mas aumens li es quauqua ren.
 
Ancuei quora tròbi una placa per camin, repensi a aquelu jorns d’inauguracion e tòrni veire aquestu papets de l’esquipa e alora mi ven la babaròta: Nice- Nissa [Niça], o mai d’amont Eze- Esa, Ilonse- Ilonso [Ilònsa]…
 
Avèm agut d’opausants subretot devèrs Drap, Còntes… mas lu gents èran pluslèu satisfachs d’aqueli placas.
 
Se quauqu’un a lo coratge, ne’n rèstan quauqu’uni de pauar (sorire).
 
Una decepcion a Tenda que José Ballarello (grand amic de Sian d’Aqui) nos avia fach pauar la placa “Tenda” sota lo nom francizat “Tende”. E pi lo sieu successor, Vassalo, l’a tirada au pretèxt que li èra una oposicion dins la sieu comuna. Penso que mancava de coratge e que pauc li importava en realitat.
 
 
Avètz fach avançar l’ensenhament de la lenga nòstra en vila de Niça emb un sosten eficaç quora èra necessari. Nos podètz remembrar coma avètz sauvat l’ensenhament de lenga d’òc au licèu dau Parc Imperial?
 

« Avèm menaçat que s’èra una informacion confirmada, anaviam mobilizar lu companhs »

Eraviam estats alertats per Patrici Arnaudo qu’au licèu dau Parc Imperial e au licèu professional Bèu Site volion suprimir lu cors de lenga nòstra. Alora avèm menaçat que s’èra una informacion confirmada, anaviam mobilizar lu companhs per faire una barbacua giganta denant li grilhas emb un concèrt dau grop niçard Nux Vòmica… an agut paur (rires).
 
Mas despí, se lu cors d’occitan niçard se fan encara au licèu dau Parc Imperial, se fa plus ren de tot despí longtemps a Bèu Site (l’opcion d’occitan es levada per li filieras tecnologiqui e professionali despí una punhada d’ans)...
 
 
Un aspècte important mas sovent denembrat de l’engatjament per la lenga nòstra, es l’enòrme temps passat (e de còups perdut...) pilhat en mai de nòstre mestier, de la vida familiala. Coma avèm pas d’administracions qu’emplegan d’encargats per la lenga occitana e que lu emplecs que valorizan la lenga son quists, nos podètz dire cen qu’es la complexitat dau benevolat au quotidian per la lenga nòstra, li constrenchas, etc.?
 
De segur qu’aquest engatjament a una influença cèrta sus la vida familiala, professionala, amistosa… se passa d’oras e d’oras. Non ai comptat li seradas, dimenegadas, passadi per obrar per lo desvelopament dei accions portadi per l’associacion… L’ai fach a l’excès, m’a costat car, pròpi car. Regrèti ren. E pi, lo mieu silenci despí que quitèri la presidença a fach tàiser li bavecas que diion que mi preparavi un trempolin politic. Ai JAMAI vorgut faire de politica. Es ver qu’emb un pauc d’argent auriam poscut aver un emplec a mieg temps e mai un temps plen per solatjar lu benevolents e lu estagiaris qu’an trampinat toti aquesti annadas ai mieus costats au prejudici dei sieu vidas privadi…
 
 
Coma avètz emparat la lenga? La parlatz en familha, embai enfants, lu amics?
 
Siáu d’una generacion per la quala l’ensenhament dau niçard non èra prepauat. Alora lo conoissi un pauc per la mieu familha, lu amics. Parli talament pauc e mau qu’ausi pas, e es colhon. Mas tre que ne’n pòdi plaçar una, la fau a maion emb ma filha, au mercat de la “Libe” (Liberacion, quartier de Niça), emb lu amics, a l’estadi… Cada ocasion es bòna per dire quarques mòts.
 
Ma filha canta “Niça la Bèla” (sorire).
 
 
Coma veètz l’evolucion de la lenga en general e la transmission ai joves en particular?
 
Tròbi que li es un resson de la part de la populacion e que recompensa lo remarcable trabalh de formiga fach per lu ensenhaires e lo teissut associatiu.
 
Aquò dich, regrèti que li sigue totjorn d’a besonh de si batre aitant per de cauas que li deuriam aver drech…a fòrça perdèm li fòrças.
 
Lu mieus mai sincèrs encoratjaments e tot lo mieu respècte a aquelu que defendon l’ensenhament de la lenga nòstra.
 

« Lo costat encoratjant es que lu joves li plason de parlar niçard! »

Lo costat encoratjant es que lu joves li plason de parlar niçard! Anèm dins lo bòn sens.
 
 
Per vos, coma despassar lu blocatges dins la politica lingüistica francesa per l’espandiment e la renaissença de la lenga d’òc?
 
Quora lu interès politics interferisson, un còup de mai un subjècte que ne’n deuria pas èstre un, mi destorba.
 
Siam d’aicí e volèm parlar nòstra lenga! Dont es lo problèma? Que ni laissèsson quiets e que ni siguèsson donats lu mejans de o faire au nòstre biais.
 
 
De projèctes?
 
Viure e morir dins la mieu vila e continuar de parlar un pauc niçard, de mi passear dins la mai bèla vila dau Monde, de coïnar e de mi regalar de la nòstra coïna e veire d’espectacles, de concèrts, de pèças de teatre que meton nòstra lenga a l’onor. Lo monde associatiu per ieu es acabat. Mas rèsti totjorn un defensor engatjat de la nòstra cultura. E pi transmetre ai mieus enfants toi lu jorns que Dieu fa.
 
 
 
 
Laurenç Revèst
 
 


abonar los amics de Jornalet
 



publicitat
BANER1: IEA-AALO



Comentaris

12 d'agost 21.48h

#4 le subjèct es polemic, car met en causa l'escòla dita tradicionalista, de fait lengadocianista.
Se constata qu'i es pas de correspondència absoluda entre dialèctes per quant à la finala dels infinitifs:
ÀR, ÉR, ÍR, RE ò '-ER(atòne), per que cèrtes dialèctes accòrdan infinitiu e conjuga correspondenta.
La lengua populara generala limita le nombre de vèrbes en IR, d'aitant mai quand de conjuga simpla, en defòra de cèrtas zònas del lengadocian. La rèsta prend un infinitiu en R... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 d'agost 16.44h

#3 La conjugason dei vèrbos en -IR en niçard seguisse pauc ò pron aquela francesa e aquela italiana: un vintenau de vèrbos simples, lo rèsta son incoatius (d'alhors, li a de que s'interrogar quora d'uni gramàticas fan dei vèrbos incoatius de formas d'excepcion...).


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 d'agost 16.33h

Grafia fonetica # fonologica
La fonografia dialectala a dus aspectes, la marca de la diccion locala pauc o pron destibada, e la fonologia dels plurals e conjugas de mai. Le premièr, sòrta d'ajuda-memòria fonetic, pòt geinar la lectura visuala, quand l'autre, indispensable, revèla un biais del gènhi del parlat en causa.
De senhalar en niçart un sistèma de plurals e conjugas sens ambigüitats foneticas, e una conjuga de vèrbes en -ir de dòas formas, simpla e inchoativa ( quand se justif... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 d'agost 10.02h

Mudisme paradoxal de l'occitanisme
Probable que l'entrevista se fasquèt en francés corrent, que la persona interrogada ditz qu'ausa pas le parlar, e que le tèxte presentat es una revirada d'iniciat lettrut.
Quantes se-disent locutors ne parlan pas l'occitan, e restan dins un monde blosament "textual", o grafic. Consí s'explica aquell blocatge cognitiu, qu'empacha le pas del tèxt a la paraula? S'entend plus logicament le blocatge dels parlants reals devèrs la lengua escriuta.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 d'agost 09.35h

Placas toponimicas: bilingüas o bigraficas, problematica fonetica e culturala
Paradòxalament, le nom official francés es de grafia fonetica, fonetizanta o oralizanta e le d'occitan ne sembla alluenhat al legeire francés non-iniciat, que pòt i véser una morfologia del païs vesin, aicí Itàlia o ailà Espanha. L'ostilitat devèrs de placas bigraficas pòt venir d'un refús d'èsser assimilat al païs latin vesin, qu'es sovent considerat coma inferior.
L'occitan patís tanben sociologicame... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat

Editorial

La comuna de Marselha es responsabla de la mòrt d’uèch de sos ciutadans

E mai se se parla que de la mobilizacion generala contra la pojada del còst dels carburants, a Marselha —e esperem que dins la rèsta d’Occitània— persistís ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 12 -3
  • sol Aush 13 1
  • sol Bordèu 11 -2
  • sol Briançon -1 -6
  • sol Caors 12 -3
  • sol Carcassona 10 3
  • nuvols Clarmont-Ferrand 2 -1
  • sol Confolent 7 -2
  • sol Gap 7 1
  • sol La Canau 11 -2
  • sol La Gàrdia 11 9
  • sol La Torre de Pèlitz 3 1
  • sol Limòtges 7 -2
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 4 1
  • nuvols Lo Puèi de Velai 2 -2
  • sol Marselha 14 6
  • sol Montpelhièr 12 6
  • nuvols_parcials Naut Aran 9 2
  • sol Niça -1 -7
  • sol Nimes 12 4
  • sol Pau 12 2
  • sol Peireguers 8 -2
  • sol Rodés 12 2
  • nuvols_parcials Tolon 11 5
  • sol Tolosa 13 2
  • nuvols Valença 3 0

giny

giny

Vidèos

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

publicitat

LATERAL 1-2: IEA-AALO



publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Los Arcs (Draguinhanenc): lei carrièras e la torre dau quartier dau Paratge d'ivèrn. © Catarin Seguran

    Los Arcs (Draguinhanenc)

  • © Miquèu Barís

    Los calandrons d'Auloron qu'an visitat Baiona

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

  • Descobèrta de l’escorreguda

    L'estiu dels legeires de Jornalet 2018

  • © Franc Bardòu

    País Bordalés

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • Presèpi en Gavotina, dins l'espèra de Jèsus, e dels Rei màgers pas ancara en chamin. Fòto: Emanuèl Val de Barceloneta

    Concors de Nadal 2014. Las Calendas en çò vòstre

  • Bordèu, bèla occitana de Gasconha. © Franc Bardòu

    Bordèu, bèla occitana de Gasconha

  • © Asalaís Moniguet

    Montpelhièr la lengadociana

  • Pòrt de Niça: Li galeras

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • Montpelhièr. © Patrici Baccou

    Campanada d'alarma sus la situacion catastrofica ont se tròban la lenga e la cultura occitanas

  • Cogolin, la lenga occitana de Provença per lo cementèri?

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • Gavotina maritima - Sant Anhe, vilatge sus una pena. © Laurenç Revest

    Gavotina maritima - Sant Anhe

  • © Laurenç Revèst

    Besièrs, preséncia d'occitan en ciutat e CIRDOC

  • Sud Tolosan. © Franc Bardòu

    Concors d'estiu 2012: La fotografia de las vacanças

  • © Laurenç Revèst

    Toponims occitan en Li Bergueas, Li Novenas (vilars de Pelhon): valaia dal Palhon de Pelha

  • 80a annaia d’a fèsta dau limon a Menton, en lu Òrts Biovès (16 de febraro au 6 de mars). ©  Artusa Garavan

    80a annaia d’a fèsta dau limon a Menton, en lu Òrts Biovès (16 de febraro au 6 de mars)

  • Asuèlhs comengeses. © Franc Bardòu

    Asuèlhs Comengeses

giny

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny


Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)