CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 20 d'octòbre

Entrevistas

Dimenge, 6 d'octòbre de 2019, 03h00

“Creï ai luchas e a la presa de consciéncia qu’un autre Mond es possible”

Jean-François Téaldi jornalista e politician
Comentaris 2 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (7 vòtes)
carregant En cargar


Jean-François Téaldi es jornalista e politician. A passat 37 ans dintre en fasent de jornalisme dins l’audiovisuau public (France 3 Méditerranée, puei France télévisions) coma redactor en cap, grand reportaire qu’a percorregut lo Mond e especialament lo mond mediterranèu e arabi. Pendent 25 ans, es estat animator de magazines politics setmaniers e de seradas electoralas.... L’autra passion de Téaldi es la politica e lo sindicalisme. A 16 ans èra ja militant comunista, foguèt elegit conselhier municipau de Canha entre 2014 e 2017 e president de l’Associacion Departamentala deis Elegits Comunistas e Republicans entre 2015 e 2017. Es occitanofòn.

 
 
D’ont vos ven l’interés per lo jornalisme?
 
Adolescent, jugavi au fotbòl a l’AS Cana. Mon paire aviá per melhor amic lo director de l’agéncia de Cana dau quotidian comunista Le Patriote. Veiáu lei jornalistas costejar leis afeccionats de fot qu’admiravi e après lei rescòntres anavi a l’agéncia dau jornau que li assistavi per l’escritura dei papiers sus lo rescòntre. M’a apassionat. Ai donc començat d’escriure lo jornau dau licèu, puei lo periodic de l’AS Cana per lei rescòntres. Mon promier papier, de fotbòl, per la premsa foguèt escrich per La Marseillaise, puei per L’Equipe e per tant d’autrei quotidians de l’Exagòn, ce que mi faguèt remarcar per Nice-Matin que li ai doncas debutat ma carriera coma jornalista esportiu pigista avans de bifurcar vito devèrs lo sociau, l’economia e lo cinèma, puei a FR3 per la politica. Ai tanben assegurat per d’ans lei multiplèxes de fotbòl per France Inter.
 

Que son vòstres melhors recòrdis/moments de jornalisme?
 
De segur, lo mieu rescòntre au Cap amb Nelson Mandela e Desmond Tutu a l’ocasion de la remesa per leis Artistas dau Mond còntra l’Apartheid d’òbras regaladas per cent plasticians que per d’ans èran estadas expausadas dins lo Mond entier per de rescòntres de sosten a l’ANC.

« Rendre còmpte dei luchas dei salariats o encara metre en contradiccion leis òmes politics de la region dau temps de mei magazines ebdomadaris foguèron tanben cada jorn de bèleis experiéncias »

Mas rendre còmpte dei luchas dei salariats o encara metre en contradiccion leis òmes politics de la region dau temps de mei magazines ebdomadaris foguèron tanben cada jorn de bèleis experiéncias.
 
 
Que reflexions avètz dal mestier de jornalista, dal sieu quotidian, dals rescòntres ambals entrevistats, ambal public, de lors questions e suggestions?
 

« Aqueu mestier, qu’es lo mai bèu, dèu èstre avans tot un cepon de la democracia per explicar lo Mond tau que va pas e permetre au ciutadan de se faire son idèa sus ce que fau chanjar »

Aqueu mestier, qu’es lo mai bèu, dèu èstre avans tot un cepon de la democracia per explicar lo Mond tau que va pas e permetre au ciutadan de se faire son idèa sus ce que fau chanjar. Un jornalista pòu pas èstre objectiu senon seriá un escriba o un robòt. Se laissa pas a l’entrada d’una sala de redaccion seis originas, sa cultura, sa filosofia, e quitament seis engatjaments. Lo tot es d’èstre onèst envèrs lei fachs e lei personas entrevistadas. Per malastre, aquela profession es de mai en mai polluada per l’argent (audimat/difusion), la manca de pluralisme, la corsa au buzz, lo copiat-pegat dei servicis de comunicacion de l’estat o economics, la precarietat... Lo mai important per ieu foguèt de totjorn parlar dei problèmas dei gents simples, dau francés (o dau niçard...) lambda, d’aquelei que produson lei riquesas d’aquest país. Son agach sus ce que faiáu èra fòrça important per ieu. Lei poder dins la carriera regardar en fàcia e mai se partagevan pas meis idèas. Coma jornalista dau servici public estimavi li dever rendre de còmptes, doncas leis escotar, li respòndre.
 
 
Avètz combatut per defénder l’occitan a la television e conoissut Miquela Bramariá, J.P. Belmon especialament. Que foguèron las peripècias per la vita de l’emission Vaquí sus France 3?
 

« Quora arribèt a la direccion de France 3, mon amic còrso Sampierro Sanguinetti, avèm enfin agut la gaug de veire se crear “Vaquí” amb Miquela e sa banda de chapacans »

A mon arribada a FR3 en 1978, li èra pas d’emission especifica en occitan (e encara mens en niçard o gavòt). Dins lei JT s’èra evocada (rarament) nòstra cultura, èra unicament en tèrmes folclorics (Fèsta dei Mais, balètis, commemoracions mistralencas....). Après lo 10 de mai de 1981 e la victòria de la seneca, en ligam amb leis associacions, avèm començat de nos batre per obtenir una emission. E mai aviáu alora prepausat lei JT siguèsson sotatitolats en provençau per la region marselhesa e en niçard per lo Comtat. Aviá fach rire la direccion! Mas quora arribèt a la direccion de l’antena, mon amic còrso Sampierro Sanguinetti, partisan de l’expression de nòstra cultura e de la vida dei gents en lenga vernaculara, avèm enfin agut la gaug de veire se crear “Vaquí” amb Miquela e sa banda de chapacans. Aviam enfin un magazine e de mai que rendiá còmpte de la realitat, dau viscut, dei sofrenças dei gents d’aquest país. Mas au fiu deis ans, maugrat lo succès d’escota, lei novèlas direccions vouguèron pròpi vito “faire la pèu” d’aquest magazine e de Miquela que n’aviá fach un pòl de resisténcia ai derivas de la societat liberala. Se siam batuts en intèrne: comitat d’establiment, en extèrne amb leis associacions dau temps de manifestacions, de peticions…. Lo magazine foguèt sauvat mas aguèron finalament la pèu de Miquela au bot de quauquei mes.
 
 
Coma avètz après de parlar occitan?
 
Mon paire, canenc, lo parlava amb d’unei de seis amics. Après, per d’escambis, de reünions o de merendas dins l’aut país, amb Carles Caressa e Loís Fiori, dau temps qu’èran elegits comunistas niçards, parlaviam en niçard e a la fin se cantava lei cançons niçardas, piemontesas…
 
 
Que pensatz de la situation de l’occitan de nòstra region (alpenc, niçard, provençal) e de l’espaci occitan global, sa visibilitat, sa transmission? Coma vesètz l’evolution de la cultura e de la lenga occitana? Coma l’occitan seria “salvable” per vos a partir de la situacion actuala?
 

« Se la visibilitat de l’espaci occitan es pas en plen lume, me sembla pasmens que li es una consciéncia de son unitat, aumens en cò dei militants »

La situacion mi sembla mens marrida qu’un trentenau d’ans que fòra leis ancians, lei joves s’interessavan pauc a sei rasigas, a sa cultura, a sa lenga. Encuei nòstra lenga a son CAPES, son Agregacion, lei cors de lenga son seguits, e mai se lei mejans umans e financiers meton pas aquest ensenhament au mesme nivèu que lei matèrias dichas principalas. Se la visibilitat de l’espaci occitan es pas en plen lume, me sembla pasmens que li es una consciéncia de son unitat, aumens en cò dei militants. Ai totplen après sus aquela tematica dau temps de mei viatges en lei país bascos dau nòrd e dau sud (França/ Espanha) mas tanben de segur en Corsega…
 
 
La parlatz tant en familha coma amb d’amics, de vesins...?
 
Ma familha la parla pas, au revenge tre que l’ocasion se presenta amb d’amics, de cambaradas o de conoissenças que la parlan es totjorn un plaser d’escambiar quauquei mòts en niçard. E puei mòstra que nòstrei rasigas e nòstra cultura vivon totjorn. Refortís lei ligams entre nosautres.
 
 
Que son vòstras publicacions, projèctes?
 
Ai comés fòrça libres, per d’unei ont èri pas esperat. Una istòria dau Festenau de Cana vist a travèrs sei fotografs de premsa, un guida dei vins e de la cultura en Provença en cò de Giletta, una biografia de l’urbanista qu’a bastit la vila de Sarcelles (ai fach una mestria de Sociologia de l’Urbanisme a Carlone, facultat de Niça), mas parier de libres/objèctes amb de plasticians de Valàuria e enfin lo darrier Journaliste, syndicaliste, communiste-Trente sept ans d’un combat audiovisuel ais Editions Tiresias, que li cònti meis algaradas televisadas amb leis òmes politics de la region e mei combats sindicaus locaus e nacionaus quora èri secretari generau dau SNJ-CGT de France Télévisions (1982, 1992-200, 2012).
 
 
Avètz de reflexions sus l’actualitat?
 

« Siáu a l’encòp ben inquiet de la pujada de l’extrèma drecha pertot en Euròpa e particularament en França e en Itàlia, d’aquela asirança envèrs aquelei que son diferents, nòstrei fraires migrants, de la volentat de nòstres governants nacionaus e continentaus de destrurre totei lei conquistas socialas, lei servicis publics, lei drechs dei salariats »

De segur, lo militant sindicau e politica porriá emplir de paginas... Siáu a l’encòp ben inquiet de la pujada de l’extrèma drecha pertot en Euròpa e particularament en França e en Itàlia, d’aquela asirança envèrs aquelei que son diferents, nòstrei fraires migrants, de la volentat de nòstres governants nacionaus e continentaus de destrurre totei lei conquistas socialas, lei servicis publics, lei drechs dei salariats, mas perque siáu un militant creï ai luchas e a la presa de consciéncia qu’un autre Mond es possible se lo rapòrt de fòrça se produse.
 
 
 
 
Laurenç Revèst
 
 
 
 

 



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

15 d'octòbre 00.03h

#1 e voèi, avètz un pauc rason. E mai totplen.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

13 d'octòbre 12.26h

Encara un que parla non pas la lenga en familha ni endacòm mai... E ansin la lenga se morís.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Editorial

Tresmudar un problèma politic en un problèma d’òrdre public

Dempuèi longtemps l’estat espanhòl refusa de resòlver politicament lo problèma politic que ten en Catalonha. Ara, après l’enòrma indignacion ciutadana ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 14
  • sol Aush 13
  • sol Bordèu 14
  • sol Briançon 13
  • sol Caors 14
  • sol Carcassona 20
  • sol Clarmont-Ferrand 11
  • sol Confolent 17
  • sol Gap 12
  • sol La Canau 14
  • sol La Gàrdia 13
  • sol Limòtges 12
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 14
  • sol Lo Puèi de Velai 18
  • sol Marselha 20
  • sol Montpelhièr 20
  • sol Naut Aran 13
  • sol Niça 17
  • sol Nimes 20
  • sol Pau 15
  • sol Peireguers 13
  • sol Rodés 14
  • sol Tolon 13
  • sol Tolosa 14
  • sol Valença 18

giny

giny

Vidèos

giny

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • @ Lisa Gròs

    De ruscas

  • Asuèlhs de Garnagués. © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Garnagués

  • Agaits tolosans. © Franc Bardòu

    Agaits Tolosans

  • © Laurenç Revèst

    Besièrs, preséncia d'occitan en ciutat e CIRDOC

  • Eyes of Simurg 21/6/2017 a Tolosa. Fòto de Barthélémy Nadal

    Eyes Of Simurgh cantan en occitan a Tolosa per la fèsta de la musica 2017

  • © Chau Viva

    Qualques salas de classa d'occitan en collègi

  • Besièrs. © Melanie Laupies

    Besièrs

  • Xavi Gutiérrez Riu

    Eth referendum d'independéncia en Aran

  • Los Pokémons de la 3a generacion revirats en occitan

  • © Laurenç Revèst

    Sauve (Cevènas), ciutat màger vidorlenca a las carrièiras bèlas e en mudason

  • A Torbia, quartiers e maions en occitan alpenc

  • Petugon de La Boal

    Conferéncia e dedicaça de l'artista Richard Cairaschi au Musèu municipau deis Arts e Tradicions populàrias de Grimaud (Mauras)

  • Entà Bagergue. © Xavi Gutiérrez Riu

    Corsa Aran per sa Lengua 2014

  • © Laurenç Revèst

    Lengue a Mentan

  • © Laurenç Revèst

    Vista de Nimes, lengadociana per l'istòria, provençala per lo dialècte

  • © Laurenç Revèst

    Sauve (Cevènas), ciutat màger vidorlenca a las carrièiras bèlas e en mudason

  • Exposicion temporària sus Robèrt Lafont al CIRDOC (D.R.)

  • Conferéncia de Yan Lespoux sus las relacions occitanocatalanas en Malhòrca (11.05.2017)

  • Comun. © Andrea Celauro

    País d'Aison (Val d'Estura)

  • © Franc Bardòu

    País Bordalés

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Que pensas de las senténcias de 9 a 13 ans de preson contra los nòu nauts representants independentistas catalanas?


0%



14%



86%



0%




Vots 7 vòtes

comentaris 0

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)