Bandièra01 1180x150: País Invisible

entrevista

«La lenga occitana dins las Valadas es absoludament en reculada»

Directritz artistica del Prèmi Ostana

Inés Cavalcanti es una femna fòrça coneguda dins l’occitanisme per tota la tasca qu’ela dempuèi los ans 1970 mena infatigablament a bon tèrme mai que mai a la Chambra d’Òc
Inés Cavalcanti es una femna fòrça coneguda dins l’occitanisme per tota la tasca qu’ela dempuèi los ans 1970 mena infatigablament a bon tèrme mai que mai a la Chambra d’Òc | Bernat Delort

Lo Prèmi Ostana se prepausa de focalizar l’atencion sus la question de las lengas que son en dificultats, que son desparièras de las lengas majoritàrias dels divèrses estats ont se tròban, e sus lor drech de subreviure La lenga es un element fondamental: la trobam de pertot, dins la toponimia, dins las legendas, dins tot çò que nos environa. Quand nasquèt lo Movement Autonomista Occitan en 1968, totas las gents de las Valadas parlavan occitan La Lei 482 es totalament inaplicada


Divendres e dissabte passats, 5 e 6 de junh, se tenguèt una edicion fòrça especiala del Prèmi Ostana, escrituras en lenga maire. Dins aquesta 12a edicion an pas guierdonat los activistas de las lengas minorizadas mas an fach una emission televisada en dirècte de 15 oras sus Internet amb un programa subreinteressant ont son venguts los participants de las edicions precedentas.
 
Fins ara, lo Prèmi Ostana, escrituras en lenga maire, a mes a l’onor 37 lengas dels 5 continents: albanés de Kosova, amazigh de Cabilia, armèni, basco, breton, catalan, chovashcimbri, curd, ebrieu, eslovèn, even, friolan, frison, gaelic irlandés, galèc, galés, grecocalabrés, guaraní, huaveinnu, ioruba, ladin, maltés, maòri, mazatècaneonorvegian, occitan, ròm, romanch, sami, sarde, sheieneshuar, tibetan, totonaca e walser. La majoritat d’aquelas lengas se poguèron ausir dins aquela emission d’aquesta dimenjada, un eveniment de 15 oras los 5 e 6 de junh.

 

La directritz artistica d’aquel eveniment es Inés Cavalcanti, una femna fòrça coneguda dins l’occitanisme per tota la tasca qu’ela dempuèi los ans 1970 mena infatigablament a bon tèrme mai que mai a la Chambra d’Òc.
 
Nòstres confraires de Nationalia an fach una entrevista de Cavalcanti a prepaus del Prèmi Ostana, que publicam en seguida. L’entrevista, publicada en catalan, l’avèm adaptada a l’occitan. A causa d’aquò poirem pas legir Cavalcanti dins son occitan vivaroalpenc mas dins lo de Jornalet. Pasmens, la còla de Jornalet avèm previst de vesitar las Valadas tanlèu que poirem (benlèu tre lo mes d’agost) e volèm rescontrar totes los activistas que se baton aquí per l’occitan. Per tant, lèu aurem l’astre de parlar amb Cavalcanti e de ne publicar son testimoniatge dins son polit occitan de la Val Maira.

 
 
 
Quina es la tòca del festenal e perqué comencèt?
 
Lo Prèmi Ostana arriba a sa dotzena edicion. Se n’es fach onze a Ostana (Val Pò) amb una formula que convida uèch artistas dins uèch seccions. Sus premioostana.it se tròba totes los materials de las onze antologias e dels vidèos amb las provenenças dels escrivans. L’edicion d’ongan es especiala, a pas de laureats mas vòl recuperar lo ret d’artistas que son estats convidats a Ostana dins los onze ans precedents, amb la tòca d’atraire l’atencion mondiala del ret que s’es creat amb lo temps. Lo Prèmi Ostana se prepausa de focalizar l’atencion sus la question de las lengas que son en dificultats, que son desparièras de las lengas majoritàrias dels divèrses estats ont se tròban, e sus lor drech de subreviure.
 
 
Dins los documents del Prèmi Ostana soslinhatz plan lo ligam entre las lengas, l’ecologia e la diversitat —lo presentatz coma  “festenal de la biodiversitat lingüistica”—. Perqué es important aquel restacament?
 
Uèi, mai que jamai, se compren que dins lo Mond tot es interconnectat, qu’es important de manténer un equilibri entre còrs e esperit, entre la tèrra e los pòbles qu’i abitan. La lenga es un element fondamental: la trobam de pertot, dins la toponimia, dins las legendas, dins tot çò que nos environa. Al Prèmi i a lo testimoniatge de la poetessa innu Josephine Bacon, que l’avèm aculhida al Prèmi Ostana, qu’explica d’un biais pragmatic e simple cossí se destrutz un pòble en pensant que se li fa de ben. Avèm demandat als artistas que son venguts a Ostana long d’aquelas annadas que nos manden de messatges sus la contemporaneïtat que vivèm. En escotant aqueles tèxtes se poirà comprene cossí n’es importanta la relacion entre las lengas e los territòris. Tanben lo libre que presentam, de Valentina Musmeci, fa una contribucion dins aquel sens. De fach, tot lo Prèmi 2020 es plen de testimònis que van dins aquel sens, perque es aquesta la realitat. E esperam que se comprendrà plan.
 
 
Lo Prèmi se fa a Ostana, un dels vilatges de lenga occitana de las Valadas. Quina i es la situacion de la lenga a l’ora d’ara?
 
La lenga occitana dins las Valadas es absoludament en reculada. Ieu soi de 1951. Dins las Valadas, alavetz, se parlava solament occitan; se sabiá pas l’italian. Quand ieu anavi a l’escòla, èri monolingüa.
 
Quand nasquèt lo Movement Autonomista Occitan en 1968, totas las gents de las Valadas parlavan occitan, e èra malaisit que qualqu’un lo saupèsse pas. Uèi, l’occitan es encara fòrça parlat perque es encara present dins una generacion coma la miá. Mas a la mesura que davalam d’edat, es a cada còp mens parlat, fins a arribar a la generacion actuala ont los enfants que lo parlan se pòdon comptar amb los dets de la man.
 
Mas, cossí nepoiriá èsser autrament? La Lei 482 es totalament inaplicada, que siá dins las escòlas o dins los mèdias, ni mai es presenta a l’universitat...
 
 
 
 
Entrevista facha per David Forniès
Jornalista e coordinator de Nationalia
 
 
 
 
Aquesta nòva es possibla gràcias a un acòrdi de cooperacion entre Nationalia e Jornalet.




abonar los amics de Jornalet

 

Jornalet es possible gràcias al sosten economic e jornalistic dels legeires e benevòls. Se lo podètz sosténer en venent sòci dels Amics del Jornalet o de l'Associacion ADÒC, o tot simplament en fasent un don, atal contribuiretz a far un mèdia mai independent e de melhora qualitat.

Comentaris

francesc palma
4.

L'autonomia en l'Estat italian es pas tan important coma a l'Estat espanhol, e en mans de la dreta pitjor.

  • 2
  • 1
Franc Bardòu
3.

Felicitacions, encoratjament e sosten a Inès Cavalcanti, qu'es de totes los combats dins son país. Me remembri encara amb granda calor al còr l'acuèlh de sa còla militanta, quand lo talentuó e tant simpatic Claudio Salvagno, poèta occitan e plastician de bèla valor, nos aviá recampats, Barba Tòni, Ives Roqueta, e ieu que m'i sentiái tot pichonet a costat d'eles, davant la RAI, per promòure las letras occitanas de l'autra man dels Alps. Èra al sègle passat, se me remembri plan… E sempre la dòmna Cavalcanti èra presenta, coma presentar es estada a cada manifestacion granda per l'occitan…

#1 Plan segur que "d'onor", n'avèm sonque a la Val d'Aran, mercés als ciutadans catalans, als catalanistas d'entre eles mai que tot, a totes los nivèls, qu'ajudan fòrça bastidoirament los Araneses a defendre nòstra dignitat, culturala, intellectuala e linguistica. Los catalans an comprés que la dignitat d'un pòble (de non pas confondre amb sas pretencions imperialistas) es la dignitat de totes los pòbles. Nòstras dingitats se tenon e se mantenon entre elas, jaq que lo respècte non es res se non es mutual.

  • 17
  • 0
Laurenç Gavotina
2.

Brau e bèla entrevista!
Segur, l'occitan dins sa pràctica davala despí d'ans e d'ans. Chal ren que los occitanistas fòra lo Pimont occitan creguèsson que amb la lei, es melhor qu'en Occitània costat francés.
A mai per l'ensenhament, minga establiment escolar amb minga cursus ordenat per ensenhar l'occitan. En França, i es lo CRPE, lo CAPES d'Occitan. E costat italian? Ren. Enfin amb la reforma Blanquer es la condemnacion envisatjaia. Avèm d'onor qu'en la Val d'Aran al final.

  • 14
  • 0

Escriu un comentari sus aqueste article