CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dijòus, 22 d'agost

Entrevistas

Dimars, 22 de genièr de 2013, 03h00

“Es pas per los bèls uèlhs dels malians que França interven, mas ben per protegir los sieus interèsses d’una manièra eficaça e durabla”

Salem Zenia Escrivan amazigh d'expression amazigh, membre del conselh tecnic de l’Observatòri Linguamón per la Lenga Amazigh (OLILA)
Comentaris Un comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (12 vòtes)
carregant En cargar


Salem Zenia
© Károly Méhes





Etiquetas
azawad, frança, guèrra, mali, mlna, zenia

Cresètz que l’operacion militara francesa, en cooperacion amb las fòrças regularas de Mali, es una menaça pel procès sobeiranista d’Azawad?
 

« »

Cal remembrar qu’ara per ara, cap de país a pas reconeguda la proclamacion d’independéncia d’Azawad e mai s’es tan legitima. Es lo primièr còp qu’un pòble es fonhat per la comunautat internacionala d’aquela manièra, mentre qu’a revendicat nonmàs la siá tèrra ancestrala e una vida digna.
 

« Es lo primièr còp qu’un pòble [Azawad] es fonhat per la comunautat internacionala d’aquela manièra, mentre qu’a revendicat nonmàs la siá tèrra ancestrala e una vida digna. »

De fach, i a d’enòrmes interèsses dins la region e cada país concernit i jòga la siá pròpria carta. Lo pòble d’Azawad, representat uèi per l’MNLA, representa benlèu una menaça seriosa e una mesa en causa de totes los interèsses d’aqueles païses e tanben de la lor preséncia dins la region. D’aquí ven lo desvari del regim argerian, que sosten los islamistas d’Ansar Ad Din per torpilhar l’independéncia d’Azawad; e d’aquí ven l’afan de França per intervenir e, çò pretendon, per atacar aquela nebulosa islamista, per metre fin a la siá egemonia e al sieu projècte d’ocupar Bamako, e aital per restablir l’òrdre e l’integritat territoriala de Mali.
 

« Lo pòble d’Azawad, representat uèi per l’MNLA, representa benlèu una menaça seriosa e una mesa en causa de totes los interèsses d’aqueles païses e tanben de la lor preséncia dins la region. »

L’MNLA a ofèrt los sieus servicis a l’armada francesa a condicion de non metre en question l’independéncia d’Azawad, e d’ajudar pas l’armada maliana a reocupar lo Nòrd, es a dire Azawad. Aquò es una pròva de mai que l’MNLA —que cal remembrar qu’es un movement laïc— es victima dels islamitas, coma o son totes los ciutadans que patisson cada jorn los islamistas dins las regions qu’aquestes darrièrs contraròtlan.
 
 
Fins a qual ponch cresètz que las milícias e los grops islamistas pòdon representar un adversari militar fòrt per l’armada francesa?
 

« L’MNLA a ofèrt los sieus servicis a l’armada francesa a condicion de non metre en question l’independéncia d’Azawad »

Pensi que s’exagèra scientament la fòrça d’aqueles grops. Son pas qualques centenats de jihadistas que tendrián tèsta a una poderosa armada coma l’armada francesa. D’efièch, lo terren es malaisit, mas aquela guèrra pòt durar exactament lo temps que França e los sieus aliats o jutgen necessari. Cresi qu’aquela intervencion es pas estada espontanèa, ni tanpauc que siá una responsa a una crida al secors dels putschistas; mas l’an plan soscada, longtemps abans la menaça pels jihadistas de prene Bamako. Es pas tanpauc per los bèls uèlhs dels malians que França interven, mas ben per protegir los sieus interèsses d’una manièra eficaça e durabla.
 
Cal remembrar tanben que la nebulosa islamista o los diferents grops son sovent manipulats, infiltrats e utilizats per justificar una guèrra, una preséncia o simplament una menaça. Aquò dich, aqueles meteisses grops, quitament manipulats, constituisson una seriosa menaça per la patz e la liura circulacion dins la region e endacòm mai. E mai se son, almens parcialament, digam, susvelhats, pòdon totjorn nòire.
 
 
Crenhètz una escalada d’accions terroristas e de raubatòris, coma an menaçat AQMI e d’autres grops islamistas, quitament en territòri francés?
 
Es un afar fòrça delicat, i a efectivament un risc qu’aquò venga una guèrra santa, s’aquela guèrra se prolonga per la rason evocada o per una autra. Los rets dorments en Euròpa e endacòm mai pòdon passar a l’accion e nòire, mas i a plan pauca probabilitat qu’aquò arribe; a l’ora d’ara, e mai lo simple ciutadan avalora lo perilh que representan aquelas organizacions terroristas, çò qu’èra pas lo cas pendent los ans 1990 ont se considerava aqueles meteisses grops coma de victimas.
 
 
Cresètz que los amazighs serián dispausats a acceptar una sortida politica que comprenguèsse lo renonciament a l’independéncia d’Azawad e la concession d’una autonomia politica?
 

« Cresi qu’aquela intervencion es pas estada espontanèa, ni tanpauc que siá una responsa a una crida al secors dels putschistas; mas l’an plan soscada, longtemps abans la menaça pels jihadistas de prene Bamako »

« Lo pòble d’Azawad comencèt ja la lucha per la siá independéncia pendent la colonizacion francesa. A l’ora d’ara, cinquanta ans après la creacion de l’Estat de Mali per França, amb Azawad annexat, lo conflicte demòra intacte »

Lo pòble d’Azawad comencèt ja la lucha per la siá independéncia pendent la colonizacion francesa. A l’ora d’ara, cinquanta ans après la creacion de l’Estat de Mali per França, amb Azawad annexat, lo conflicte demòra intacte. I a agut d’acòrdis escarnits, i a agut de promessas de gestion autonòma non tengudas, i a agut de massacres, i a agut de genocidis, i a qualques milièrs de refugiats en Argeria, en Mauritània, etc. L’MNLA es lo resultat de cinquanta ans de guèrra e de revòltas contra l’estat de Mali per la siá independéncia. Los islamistas recentament installats dins la region son estats sostenguts e encoratjats, al principi, per l’estat malian e los sieus sòcis per empedir justament lo pòble d’Azawad d’anar sus lo camin de l’independéncia. Après la proclamacion d’aquesta, es a dire de l’independéncia, la proliferacion dels grops islamistas s’es acrescuda per barrejar las cartas. Perque los que son pas acòrdi amb l’independéncia d’Azawad i pòdon pas res: lo drech a l’autodetermination es un drech universal reconegut per totes. Caliá trobar un autre subterfugi. Es alavetz que s’es subrearmat de grops de mercenaris jos la cobèrta de l’islamisme per atacar e destruir l’MNLA. Aquel resistís e vòl pas abdicar. An ensajat, una autra fes, una autra solucion, diplomatica aquel còp, que consistissiá a fusionar e estofar l’MNLA amb lo grop d’Ansar Ad Din per lo descreditar melhor. Mas aquò a pas foncionat tanpauc. L’MNLA a totjorn alertat la comunautat internacionala e a testimoniat sus çò que se passa dins aquela region, que genèra una mejana de 10 miliards de dolars en trafec de tota mena: de dròga, d’armas, e mai lo trafec d’èssers umans en benefici del grand banditisme.
 
Per totas aquelas rasons, pensi pas que lo pòble d’Azawad acceptariá una solucion al rebais. I a agut fòrça escasenças non capitadas, lo Mond es en plen revolum, de païses nòus naisson e de frontièras nòvas se traçan. Aquel pòble pòt pas renonciar a la siá independéncia sonque jos la bòta d’una nòva colonizacion e totalament desarmat.
 
 
Es estat condescendent, l’MNLA, amb los grops islamistas radicals en qualque moment, coma o dison qualques informacions?
 

« Los islamistas recentament installats dins la region son estats sostenguts e encoratjats, al principi, per l’estat malian e los sieus sòcis per empedir justament lo pòble d’Azawad d’anar sus lo camin de l’independéncia »

« Los primièrs qu’an sofèrt d’aqueles grops islamics son justament los partisans de l’independéncia representada per l’MNLA »

Los primièrs qu’an sofèrt d’aqueles grops islamics son justament los partisans de l’independéncia representada per l’MNLA. Los islamistas volián pas l’independéncia d’Azawad, mas si que volián un estat malian islamista unit jos la lei de la sharia. Es çò que volián tanben los esponsors e los manipulaires d’aqueles grops islamistas, dins la sola tòca de torpilhar l’independéncia d’Azawad. Mas los islamistas son pas totjorn als òrdres per çò que s’agís d’una nebulosa de mal encapar e quitament de mal definir; demest eles i a de fòls de Dieu que creson realament que fan un jihad en nom de Dieu; e n’i a d’autres qu’executan las intencions dels lors esponsors, e aquò manca pas per contrarotlar una region coma Sahèl qu’es incresablament rica en tota sòrta de mineral. Aquò es çò qu’explica en partida la situacion actuala.
 
 
Avètz qualque indici o fondament que faga pensar que s’es sostengut los grops islamistas, precisament, per tal de contaminar lo procès sobeiranista en Azawad?
 
Es mai que cèrt. Mali es un país flac. Mai d’un observaire nos an fach remarcar que lo regim ancian podiá pas o voliá pas intervenir per metre fin a una situacion caotica, qu’a fach de la region del nòrd una placa viradissa de tota sòrta de trafecs. Plan segur, una oportunitat aital pòt pas escapar als grops islamistas ni al grand banditisme que de còps son la meteissa causa. L’independéncia d’Azawad risca de metre fin a aquel caos organizat.
 
 
Cresètz qu’Azawad a la capacitat d’èsser un Estat independent viable?
 
Es la meteissa question que s’es totjorn pausada als pòbles que volián o que vòlon prene los lors destins en man per viure liures sus las lors tèrras.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris

22 de genièr 12.28h

A l'escasença dels 50 ans de l'acòrd De Gaulle-Adenhauer, un politic aleman interrogat per la radio francesa aqueste matin parlèt dels interesses de França al Malí. Foguèt en presència del responsable francés de las relacions amb Alemanha. E lo jornalista de France Inter, subran un pauc a l'estret dins sos esclòps, se poguèt pas empachar de far remarcar qu'èra pas de causas de mencionar un jorn coma uèi. Cossí apèlan quel esport que consistis a aver un consensus per amagar certas... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Editorial

Lo drech de viure es pus important que totas las frontièras

Uèi, dimenge 18 d’agost, fa 18 jorns que l’Open Arms reten malgrat el mai d’un centenat de migrants socorreguts en marrit estat de santat. Enfin, lo naviri es arribat davant ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 13 6
  • sol Aush 15 4
  • nuvols Bordèu 10 -1
  • sol Briançon 6 -6
  • sol Caors 14 0
  • sol Carcassona 14 2
  • pluja Clarmont-Ferrand 11 5
  • pluja Confolent 9 5
  • sol Gap 14 0
  • nuvols La Canau 13 6
  • sol La Gàrdia 22 9
  • nuvols La Torre de Pèlitz 16 4
  • pluja Limòtges 9 5
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 18 6
  • sol Lo Puèi de Velai 16 4
  • nuvols Marselha 18 6
  • nuvols Montpelhièr 17 8
  • nuvols Naut Aran 12 2
  • sol Niça 14 0
  • nuvols Nimes 19 5
  • nuvols Pau 15 5
  • pluja Peireguers 19 5
  • pluja Rodés 17 3
  • nuvols Tolon 17 3
  • sol Tolosa 19 5
  • pluja Valença 10 -1

giny

giny

giny

Vidèos

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs Bigordans

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Laurenç Revèst

    A Gavotina marítima: O Castelar vielh, e faishe sota A Pena e vista de Sant Bernat de Castelar

  • Asuèlhs comengeses. © Franc Bardòu

    Asuèlhs Comengeses

  • Hug de la Rosa

    Manifestacion "Er aranés, era nòsta identitat". Vielha 24 de març 2018

  • © Zep Armentano

    Era Mongetada (Val d'Aran 28-29 d'octobre 2017)

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

  • Los Pokémons de la 3a generacion revirats en occitan

  • © Julien Cazenave

    12.02.2019: manifestacion a Brussèlas per la libertat presonièrs politics catalans jutjats a Madrid

  • Rocavion (Val Ges). © Cristòu Daurore

    Rocavion (Val Ges)

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs Bigordans

  • © Laurenç Revèst

    Castelar

  • © Catarin Seguran

    Pargue nacionau dels Escrinhs vist de Pratpic (vierar d'Orsiera) a la partença de la valaa dau Drau Nier en Aut Champsaur

  • Val d'Aran, cap de Gasconha

  • © Lissandre Varenne

    Senhaletica en Marjarida

  • Fèsta dal Dalfin al Borg. © Cristòu Daurore

    Fèsta dal Dalfin al Borg Sant Dalmatz

  • Concèrt del 20n anniversari de Gric de Prat

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Creses que refusar de socórrer los migrants es racista?


42%



36%



22%



0%




Vots 106 vòtes

comentaris 1

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)