CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimars, 15 d'octòbre

Entrevistas

Dissabte, 7 de genièr de 2017, 03h00

“Ai vist esguilhar leis engatjaments occitanistas e abandonar sei terrens promiers”

Renat Merle agregat d’Istòria, doctor en letras, cronicaire e romancier
Comentaris 5 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (9 vòtes)
carregant En cargar


Laurenç Revèst parla amb Renat Merle, agregat d’Istòria, doctor en letras, cronicaire e romancier.

 
 
Renat Merle, se vos volètz presentar, d’ont ven vòstre interès per l’occitan provençal e la cultura occitana en general?
 
Parli un occitan provençau que mi ven de familha obriera de la Sanha de Mar, ma grand subretot, immigrada italiana. L’ai escrich, ensenhat, fach jogar au teatre, mai siáu pas çò que leis occitanistas d’encuei sònan “occitanista”. Ara, qu’entri dins mei 80 ans, siáu retirat d’un trabalh de recèrca sus l’escrich occitan, trabalh que faguèri per lo plaser en defòra e en demai de mon emplec d’ensenhaire d’istòria de licèu. Mon blòg n'es lo rebat. Siáu pas jamai estat un “professionau” de la recèrca. Podètz legir mei motivacions (categoria dau mesme nom) dins lo blòg.
 
Dins lo Var, monte rèsti, l’a un occitanisme politic (Partit occitan), e un occitanisme culturau (IEO) e ne siáu pas, estent que mi reconoissi plus gaire dins aquesteis amiras (que respècti), e que, per aquestei collègas e amics, siáu puslèu un “exagonau” a chivau entre doas cadieras.
 
De tot aquò, restaràn dins leis archius quauquei libres, estudis, poèmas, per d’iniciats de mens en mens nombrós, ailàs.
 

« Sovèti de tot còr que lei joines tròben d’autrei dralhas per afortir un avenidor a nòstra lenga! »

Mai sovèti de tot còr que lei joines tròben d’autrei dralhas per afortir un avenidor a nòstra lenga!
 
 
Avètz trabalhat sus divèrses domenis, los quals?
 
Publiquèri una tèsi, quauquei libres, e tot plen d’estudis sur la publicacion politica, religiosa, sociala de l’occitan provençau e aupenc, ai sègles XVIII e XIX, e, tanben, dins una amira comparativa, aquela dau francòprovençau (arpitan) de França e de Soïssa.
 
De senhalar tanben mon libre sus l’enquista lingüistica de 1807, Visions de l’idiome natal, Trabucaire, 2010. Mon polar (en francés) sus una autra enquista, d’ièr a pena, sus lei confinhs de la lenga occitana: Le Couteau sur la langue, Jigal, 2001.
 
 
Cossí vesètz l’evolucion de l’occitanisme de vòstra region e d’Occitània en general despuèi que l’observatz?
 
Que dire? Senon que, per lei profans, faudriá promier faire un esfòrç de vocabulari.
 
De qué parlèm s'òm parla d’“Occitània” e d’“occitanisme”?
 

« “Occitània”: Una definicion de basa recampaira, aquela d’un espaci que fuguèt aqueu d’una lenga, granda lenga de cultura, puei lenga abandonada au pòble »

“Occitània”: Una definicion de basa recampaira, aquela d’un espaci que fuguèt aqueu d’una lenga, granda lenga de cultura, puei lenga abandonada au pòble, lenga qu’au sègle XIXn lei Felibres provençaus vouguèron illustrar e sauvar per la literatura…
 
Mas aquesta definicion basica noirisse despuei l’embolh dei practicas, dei conviccions, deis ideologias que se pòu resumir de biais reductor en: “occitanisme”, tèrme qu’esconde de fach la granda diversitat d’aqueleis engatjaments.
 

« Venguèri a l’“occitanisme” l’endeman de 1968, per la lectura de Robèrt Lafònt, per lei cançons de Martí e lei poèmas enflamats d’Ives Roqueta, per lei promiereis universitats d’estiu de l’Institut d’Estudis Occitans (IEO) »

Per çò que mi tòca, venguèri a l’ “occitanisme” l’endeman de 1968, per la lectura de Robèrt Lafònt, per lei cançons de Martí e lei poèmas enflamats d’Ives Roqueta, per lei promiereis universitats d’estiu de l’Institut d’Estudis Occitans (IEO).
 
Mon occitanisme rejonhiá pas exactament aqueu d’aquestei grands iniciators. Èri alora militant actiu dau PCF, e prepausavi a mei cambaradas, inicialament mai indiferents o dubitatius, un occitanisme qu’èra aqueu dau respècte dau pòble qu’aviá parlat e parlava encar aquesta lenga. Partejavi ges de perspectiva autonomista o nacionalista occitana, mai mi retrobavi dins lei batalhas unissent la defensa de la lenga e de la cultura d’òc, e la protestacion còntra la desindustrializacion dau país, la mesa a mòrt de l’agricultura tradicionala e la transformacion dau “Sud” en bronzacuou d’Euròpa. Fuguèt rapidament la posicion de la federacion comunista d’Erau. D’autrei seguèron.
 
Mas aquesta posicion rescontrèt la viva oposicion d’un autre corrent occitanista, animat per lo militant comunista montaubanés Fèlix Castanh, per lo quau la defensa de la cultura d’òc ganhava ren de se foraviar dins de revendicacions economicas, politicas e socialas: deviá èstre unicament culturala, e essencialament literària, dins una entrepresa descentralizaira.
 

« Ai vist esguilhar leis engatjaments occitanistas, abandonar sei terrens promiers, e passar doçament de la lucha revendicativa politicosòcioeconomica vèrs lo suplement d’anma de la cançon tradicionala, dau fòlk occitan, e mai dau “balèti” que fuguèt flòri un temps »

Tot aquò mi sembla ben luenh. Ai vist esguilhar leis engatjaments occitanistas, abandonar sei terrens promiers, e passar doçament de la lucha revendicativa politicosòcioeconomica vèrs lo suplement d’anma de la cançon tradicionala, dau fòlk occitan, e mai dau “balèti” que fuguèt flòri un temps. Ansin, dau temps que lo mot “occitan” ganhava de terren, e de còps èra mes a totei lei saussas, la revendicacion occitanista s’aflaquissiá e s’embarrava dins un guèt de nostalgics.
 
Pasmens, aquesta revendicacion èra pas mòrta: s’inscriviá desenant dins un grand espèr pedagogic: sauvar la lenga en granda perdicion d’usatge per sa reïntroduccion dins l’ensenhament public, e son aprendissatge per d’enfants que parlan que francés e anglés! Realisme o utopia? Pensi puslèu au segond tèrme, en mesurant quant, fòra d’aquelei quauquei cors parcimoniosament dispensats, lo supòrt sociau de la lenga fuguèt laminat.
 
Mas bensai siáu pessimista de tròp. Es de tot biais çò que mi dién lei darniers dei moïcans que se retròban una fes l’ an… per la dictada occitana!
 
 
D’autras reflexions de dire, sus l’actualitat, l’avenir?
 
Lei respònsas completas son ben tròp vastas per ieu. S’atròban dins aqueste blòg, e  m’es ben malaisat de ne’n donar un esquichum que siegue pas reductor...




Laurenç Revèst
 
 
             
  Bibliografia
 
Darrièr obratge:
 
L’insurrection varoise de 1851 contre le coup d’État de Louis-Napoléon Bonaparte, Marselha, Éditions Gaussen, 2013.
 
 
Sus l’istòria dels usatges lingüistics en domeni occitan e francoprovençal:
 
Culture occitane: per avançar, Éditions sociales, 1977
 
Inventaire du texte provençal de la région toulonnaise, GRAICHS, 1986
 
Une mort qui n’en finit pas, l’écriture de l’idiome natal, des Lumières à la naissance du Félibrige, (sud-est français et Italie de langue d’oc, zone francoprovençale de France et de Suisse), Nimes, M.A.R.P.O.C, 1990
 
L’écriture du provençal de 1775 à 1840, inventaire du texte occitan, publié ou manuscrit, dans la zone culturelle provençale et ses franges, Besièrs, C.I.D.O. 1990,
 
Texte intégral et corrigé de la thèse soutenue en 1987
 
Une Naissance suspendue. L’écriture des « patois »: Genève, Fribourg, Pays-de-Vaud, Savoie, de la pré-Révolution au Romantisme, S.E.H.T.D, 1991
 
Les Varois, la presse varoise et le provençal, 1859-1910, S.E.H.T.D, 1996
 
Visions de « l’idiome natal » à travers l’enquête impériale sur les patois (1807-1812), (langue d’Oc, catalan, francoprovençal – France, Italie, Suisse), Canet, Trabucaire, 2010.
 
Le texte occitan et francoprovençal du grand Sud-Est (Provence, Bas-Languedoc oriental, Avignon et Comtat, Comté de Nice, Dauphiné, Forez, Lyonnais, Savoie, Suisse Romande ...  in Le texte occitan de la période révolutionnaire, Montpelhièr, Associacion Internacionala d’Estudis Occitans, 1989, p. 250–400.
 
 
Nòvas e romans negres:
 
Treize reste raide, Série Noire, Gallimard, 1997, 1998
 
Opération Barberousse, L’Écailler du Sud, 2001
 
Le couteau sur la langue, Éditions Jigal, 2001
 
Le nombril du Monde, Te pito o te Henua, L’Écailler, 2004
 
C’est quoi la philo ? L’Écailler , 2006
 
 
un roman istoric negre:
 
Gentil n’a qu’un œil, Éditions de la Courtine, 2003.
 
e participa a de rejonchas de romans negres escriches en collectiu coma: Virtual perfection, in Treize rue Gachimpega, Niça, Éditions du Ricochet, 1998 - La Belle de Mai, dins l’obratge collectiu Marseille, du noir dans le jaune, París, Autrement, 2001. (Il Mistral non ha ombra, Mesogea, Messina, 2011)
 
 
Referéncias:
 
— Lo sieu blòg de lecturas e reflexions: http://merlerene.canalblog.com
 
— Sus los sieus interèsses lingüistics, un autre blòg sovent escrich en occitan: http://archivoc.canalblog.com
 
— lo sieu blòg Mediapart: https://blogs.mediapart.fr/rene-merle/blog
 
— E una pagina Wikipèdia: https://oc.wikipedia.org/wiki/Renat_Merle
 
     





Jornalet es possible gràcias al sosten economic e jornalistic dels legeires e benevòls. Se podètz sosténer en venent sòci dels Amics de Jornalet o de l’associacion ADÒC, contribuiretz a far un mèdia mai independent e de melhora qualitat.

 
 



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

20 de genièr 17.35h

#4 Dins la draia de Castan ??? Me sembla que Merle ditz exactament lo contrari. Per eu, es dins lo liam amb lo moviment sociau que l'occitanisme poio trobar sa via. E aquo, pe respondre a un autre comentator, passava pas per de grandas proclamacions nacionalistas occitanas qu'avian degun resson en societat. E aquo volia pas dire tanpauc adesion avugla au nacionalisme francés. Sabo ben que los occitanistas an la memoria corta, mas drant de criticar Merle seria pas marrit que lo legesson...


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

17 de genièr 20.25h



Ai conegut un fum de monde que disiá çò meteis , dins la dralha de Castanh .. Bon es passat.
Uèi , mentre que la lenga davala encara pus bas dins l'usatge, me pareis qu'una majoritat de
monde ( francimands o pas, mas onèstes) comprenon plan que 'an pas lo drech de tuar la lenga aital , mentre que van prechar sus tota la Tèrra lo respect de la diversitat.
Cò qu'esplica benlèu per de qué Paris acordèt l'usatge e emplèc del mot Occitània per nomenar una nòva region . Regre... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

15 de genièr 14.30h

Renat Merle explica : "Partejavi ges de perspectiva autonomista o nacionalista occitana…"

Qu'es a dire ? Que partejava las perspectivas dependentistas e nacionalistas francesas ? Lo sistèmi unificator francés es un sistèmi centralista, pas brica comunista, mas reialista (travestit en republicanisme de contrabanda, pretendut jacobin) que vòl totas las regions dependentas de París, e que vòl impausar lo nacionalisme francés a totes (çò qu'apèla pudicament un "roman national").

Pò... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

7 de genièr 20.54h

Reinat Merle un brave home de las letras d'Oc.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

7 de genièr 11.26h

Mercé. Fariá mestièr de legir lo Reinat Merle dins lo Jornalet coma opinant.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 12   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR

Editorial

Que pas res nos arrèste

“Òu, Union Europèa, calma-te. Torni dire: s’ensajas de qualificar nòstra operacion d’invasion, nòstre prètzfach es simple. Dobrirem las pòrtas ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 11
  • sol Aush 11
  • sol Bordèu 12
  • sol Briançon 12
  • sol Caors 12
  • sol Carcassona 12
  • sol Clarmont-Ferrand 11
  • sol Confolent 14
  • sol Gap 12
  • sol La Canau 13
  • sol La Gàrdia 16
  • sol Limòtges 10
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 15
  • sol Lo Puèi de Velai 8
  • sol Marselha 17
  • sol Montpelhièr 15
  • sol Naut Aran 8
  • sol Niça 20
  • sol Nimes 16
  • sol Pau 12
  • sol Peireguers 12
  • sol Rodés 11
  • sol Tolon 12
  • sol Tolosa 11
  • sol Valença 14

giny

giny

Vidèos

giny

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Laurenç Revèst

    Vista de Nimes, lengadociana per l'istòria, provençala per lo dialècte

  • Manifestacion Anem Òc, Tolosa 31 de març 2012. © Cecília Hautefeuille

    Manifestacion Anem Òc, Tolosa 31 de març 2012

  • Exposicion temporària sus Robèrt Lafont al CIRDOC (D.R.)

  • Niça vièlha en occitan niçard. © LR

    Niça vièlha en occitan niçard

  • © Laurenç Revèst

    Dins lei paluns de Camarga, la Torre Carbonièira e Aigas-Mòrtas

  • Castelar

  • Era còlha dera ADÒC ath trabalh

  • Vista dal País Niçard e Alpenc. © Centre Cultural Occitan País Nissart e Alpenc

    Vista dal País Niçard e Alpenc

  • © Laurenç Revèst

    Sauve (Cevènas), ciutat màger vidorlenca a las carrièiras bèlas e en mudason

  • Exposicion temporària sus Robèrt Lafont al CIRDOC (D.R.)

  • © Iñaki Delaurens

    Val d'Aran

  • © Laurenç Revèst

    Mónegue

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • © Laurenç Revèst

    Auribeu de Sianha

  • Cap a las fonts autas d'Arièja. © Franc Bardòu

    Savartés. Cap a las fonts autas d'Arièja

  • Er estiu en Occitània des deth guardader deth Coret de Bausen (Val d'Aran)

    L'estiu dels legeires de Jornalet 2018

  • Estivada 2013. © Guillem Sevilla

    Estivada 2013

  • © Jacky Grau

    Manifestacion per l'occitan dins l'ensenhament public. Montpelhièr 16 de febrièr 2013

publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)