CAPÇALERA: CALANDRETA
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dissabte, 19 de genièr

Entrevistas

Dimenge, 15 de julhet de 2018, 03h00

Avèm passat set meses que parlar de questions de lenga i èra... dangierós

Xavier Moral responsable dels afars occitans e de la promocion de la lenga dels signes catalana a la Direccion Generala de Politica Lingüistica de Catalonha
Comentaris Un comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (11 vòtes)
carregant En cargar






Etiquetas
moral, zabala

Xavier Moral es a l’encòp lo responsable dels afars occitans e de la promocion de la lenga dels signes catalana a la Direccion Generala de Politica Lingüistica de Catalonha. Lo 13 de junh, nos rescontrèrem, a prepaus de la cobertura per Betevé de la presentacion de la version occitana del libre Istòrias medievalas de Griselda Lozano.
 
Nos calguèt parlar de las donadas del rapòrt de politica lingüistica de l’an 2016, catastroficas per l’aranés.

 
 
Xavier Moral, semblariá que... Bon, i aviá aperaquí coma 155 rasons de poder pas parlar de politica lingüistica.  Ara ne podèm tornar parlar.
 
Es aquò, ne podèm parlar. Per ara ne podèm parlar. Avèm passat set meses que parlar de questions de lenga i èra... dangierós. Mas per ara moment ne podèm parlar e reprenèm lo camin, dins las limitacions qu’avèm, è! Perque aquelas limitacions dins l’administracion publica i son sempre. I son, i demòran. Mas esperam que l’annada venenta aquò se poirà melhorar un pauc. A mai, lo president de la Generalitat a dich que voliá aumentar lo budget de la cultura. Esperem. Per çò qu’el es un òme de cultura. Doncas, aqueste còp cresèm qu’aquò serà atal.
 
 
E se parlam de cultura? De cultura occitana de Catalonha e d’Occitània.
 
Esperam tanben que lo budget de politica lingüistica incluirà tanben la lenga dels signes catalana e tanben l’occitan. Aquò serà benefic, i aurà tanben un aument, sabèm pas quin, mas n’i aurà, de segur. Serà sempre pauc. Perque i a de besonhs enòrmes. I a de besonhs enòrmes e i pensam. La novèla conselhièra de la cultura, Laura Borràs, a fach de tweets sus la situacion de l’aranés, la situacion de precarietat de l’aranés, los besonhs que i a, la situacion sociolingüistica, e per dire que cal renovelar las politicas lingüisticas sus l’aranés. Non solament tocant a la part de la Generalitat, mas tanben del Conselh General d’Aran.  Cal ramentar que lo Conselh General es la primièra autoritat, e que deu pausar sus la taula lo besonh de renovelar aquelas politicas que fasèm dempuèi un trentenat d’annadas, e vesèm que i a de causas que foncionan e tanben de causas que foncionan pas. I cal pensar. Es per aquò que la novèla qu’avèm sauput ièr d’aquela gojata aranesa qu’a volgut far la “Selectivitat” en aranés, pensi qu’es mai qu’un simbòl, perque aquò ven d’Aran, ven de qualqu’un qu’a estudiat en aranés, qu’a fach l’escòla en aranés, e es un messatge plan potent que nos fa pensar, sustot los araneses, que son los primièrs que devon far. Me recòrdi tanben, pensi qu’èra en març, que i aguèt una marcha a Vielha —ieu i anèri—, après aquela sentència del Tribunal Constitucional Espanhòl sus lo caractèr preferencial o pas de l’aranés, per çò de la Lei 35 del Parlament de Catalonha. E ben, pensi que i a quicòm que bolega. I aviá un sentiment. Ieu parlèri amb maitas personas e vegèri que i aviá un sentiment de preocupacion, e non sonque per aquela sentència. Aquò foguèt la gota que te buta a far quicòm. I aguèt tanben una sesilha academica dins l’Institut d’Estudis Araneses, aquel meteis jorn, e i aviá la meteissa preocupacion. E pensi que d’aquela preocupacion deu sortir quicòm, una reflexion en Aran, sul territòri... Perque avèm solament aperaquí 2000 parlants, per l’aranés.
 
 
Benlèu seriá ben lo moment que, e a la Generalitat, e dempuèi al Conselh General d’Aran, e dins totas las associacions e dins la societat civila, se faguèsse un pauc d’autocritica tanben.
 
La cal far. Ieu l’apèli reflexion, mas li podèm dire atal tanben. Un pauc d’autocritica perque pensi que tota politica administrativa, quina que siá, cada quatre o cinc ans, o un cèrt periòde passat, se deu revisar. Cal perpensar, veire se tot marcha coma previst, se tot va plan o pas. Per çò que concernís l’occitan e la situacion de l’aranés, aquò es evident, perque aquela reflexion es pas jamai estada facha encara. E las donadas qu’avèm, al cap de cinc ans, mòstran que cal quicòm mai qu’una escòla en aranés, que l’avèm e que fonciona. Mas cal far quicòm mai per que l’occitan visca. E cal far d’investiments importants.
 
 
E aver las complicitats.
 
E aver las complicitats, perque es important d’aver la legalitat. La legalitat, lo quadre juridic, l’avèm. Es pas un problèma de nòrmas, de leis, de decrets... Lo quadre normatiu l’avèm. Se pòt melhorar sempre quicòm, aquò es evident. Lo problèma de l’occitan en Catalonha, e de l’aranés, es pas la lei, es pas s’avèm un decret o dos o quatre, lo problèma ara son las ressorsas financièras. Mas sustot una reflexion que cal far es cossí investir aquelas ressorsas per l’aranés. Cal de mèdias en aranés...
 
 
Solide.
 
De mèdias potents. Perque pòt semblar que pòdes ausir mai d’occitan, mai d’aranés concretament, a Betevé a Barcelona quen Aran. Es atal. Es plan d’o saber, mas caldriá que i aguèsse mai d’aranés en Aran qu’a Barcelona. Qu’a Barcelona i aja d’aranés, va plan. I a d’aranés, i a de francés... I a un pauc de tot, es possible d’o far. Mas en Aran cal que i aja mai d’aranés que çò que i a, qu’es lo canal de television del Conselh General d’Aran e las desconnexions de Meddia Aranés de la Corporacion Catalana de Radiotelevision. I cal quicòm mai. Aquela reflexion, autocritica, de la Generalitat, del Conselh General d’Aran, tanben de la societat civila d’Aran, amb d’associacions com la Fondacion Musèu Etnologic dera Val d’Aran, l’Associacion Lengua Viua... Pensi que tot lo mond es apelat a far aquela reflexion.
 
 
E nosautres o veirem de l’#aranésòc estant. Mercés plan, Xavier Moral.
 
Mercés plan a vos.
 
 
 
 
Manèl Zabala
 
 
 
Per ne saber mai:
 
— http://eapc-rld.blog.gencat.cat/2018/03/05/eth-caracter-non-preferenciau-der-aranes-un-limit-juridic-entara-normalizacion-linguistica-xavier-moral/
 
— http://llengua.gencat.cat/web/.content/documents/informepl/arxius/IPL2016_occ.pdf
 
 




abonar los amics de Jornalet



publicitat



Comentaris

15 de julhet 22.25h

Lo trabalh fait en Aran es exemplar. Mas ara, es sonque en collaboracion amb lo demai d'Occitània, en començant per Coserans e Comenge que parlan lo meteis gascon pirenenc que se poiran fargar aisinas per milherats de locutors potencials ; ràdio, television, libre escolar, formacion de professor, espectacle... Encara mercés a la Direccion Generala de Politica Lingüistica de Catalonha per son ajuda a la lenga occitana.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 10   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Editorial

En 2019, festegem lo seten anniversari de Jornalet

Lo numèro sèt nos agrada. D'un caire, trobam las originas de la lenga occitana dins un territòri qu'a la fin de l'Empèri Roman èra administrat per la Diocèsi ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 9 2
  • sol Aush 9 3
  • sol Bordèu 11 3
  • sol Briançon 1 -13
  • sol Caors 8 1
  • sol Carcassona 7 2
  • nuvols Clarmont-Ferrand 5 1
  • nuvols Confolent 7 1
  • sol Gap 7 -2
  • sol La Canau 11 3
  • sol La Gàrdia 9 2
  • nuvols La Torre de Pèlitz 5 -1
  • nuvols Limòtges 7 1
  • nuvols Lo Borg Sant Dalmatz 6 -1
  • nuvols Lo Puèi de Velai 3 -3
  • sol Marselha 11 1
  • sol Montpelhièr 9 4
  • sol Naut Aran 6 -1
  • sol Niça 0 -8
  • sol Nimes 11 3
  • nuvols Pau 6 -1
  • pluja Peireguers 8 2
  • nuvols Rodés 7 -1
  • nuvols Tolon 9 0
  • sol Tolosa 9 3
  • nuvols Valença 7 1

giny

giny

giny

Vidèos

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia



publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Minecraft en version occitana

  • Exposicion temporària sus Robèrt Lafont al CIRDOC (D.R.)

  • Gavotina marítima: trofèu d'August e vila vielha d'A Torbia

  • © Franc Bardòu

    Darrièr refugi abans l’envòl (1206-2016)

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • © Laurenç Revèst

    Besièrs, preséncia d'occitan en ciutat e CIRDOC

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • © Laurenç Revèst

    Dins lei paluns de Camarga, la Torre Carbonièira e Aigas-Mòrtas

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • © Magalí Barceló

    Santa Gabèla: quatrena fèsta del fogal rural La Gabèla

  • Val d'Aran, cap de Gasconha

  • Ferriòl Macip

    Manifestacion Anem Òc! per la lenga occitana. Montpelhièr 24 d'octòbre de 2015

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Manel Armengol

    Presentacion deth roman Òc a Barcelona en ocasion dera Hèsta d'Aran

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs Bigordans

  • Val d'Aran, cap de Gasconha

  • Niça vièlha en occitan niçard. © LR

    Niça vièlha en occitan niçard

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • Cap a las fonts autas d'Arièja. © Franc Bardòu

    Savartés. Cap a las fonts autas d'Arièja

giny

Las mai...

publicitat

LATERAL2 300x250: Cultura Conselh Aran

giny

Sondatge

T'agradariá que Jornalet se publiquèsse tanben en papièr?


64%



14%



23%




Vots 148 vòtes

comentaris 4

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny


Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)