CAPCALERA: VILA DE TOLOSA
CAPÇALERA2: IEA-AALO

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Diluns, 22 d'octòbre

Entrevistas

Dimenge, 15 de julhet de 2018, 03h00

Avèm passat set meses que parlar de questions de lenga i èra... dangierós

Xavier Moral responsable dels afars occitans e de la promocion de la lenga dels signes catalana a la Direccion Generala de Politica Lingüistica de Catalonha
Comentaris Un comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (11 vòtes)
carregant En cargar






Etiquetas
moral, zabala

Xavier Moral es a l’encòp lo responsable dels afars occitans e de la promocion de la lenga dels signes catalana a la Direccion Generala de Politica Lingüistica de Catalonha. Lo 13 de junh, nos rescontrèrem, a prepaus de la cobertura per Betevé de la presentacion de la version occitana del libre Istòrias medievalas de Griselda Lozano.
 
Nos calguèt parlar de las donadas del rapòrt de politica lingüistica de l’an 2016, catastroficas per l’aranés.

 
 
Xavier Moral, semblariá que... Bon, i aviá aperaquí coma 155 rasons de poder pas parlar de politica lingüistica.  Ara ne podèm tornar parlar.
 
Es aquò, ne podèm parlar. Per ara ne podèm parlar. Avèm passat set meses que parlar de questions de lenga i èra... dangierós. Mas per ara moment ne podèm parlar e reprenèm lo camin, dins las limitacions qu’avèm, è! Perque aquelas limitacions dins l’administracion publica i son sempre. I son, i demòran. Mas esperam que l’annada venenta aquò se poirà melhorar un pauc. A mai, lo president de la Generalitat a dich que voliá aumentar lo budget de la cultura. Esperem. Per çò qu’el es un òme de cultura. Doncas, aqueste còp cresèm qu’aquò serà atal.
 
 
E se parlam de cultura? De cultura occitana de Catalonha e d’Occitània.
 
Esperam tanben que lo budget de politica lingüistica incluirà tanben la lenga dels signes catalana e tanben l’occitan. Aquò serà benefic, i aurà tanben un aument, sabèm pas quin, mas n’i aurà, de segur. Serà sempre pauc. Perque i a de besonhs enòrmes. I a de besonhs enòrmes e i pensam. La novèla conselhièra de la cultura, Laura Borràs, a fach de tweets sus la situacion de l’aranés, la situacion de precarietat de l’aranés, los besonhs que i a, la situacion sociolingüistica, e per dire que cal renovelar las politicas lingüisticas sus l’aranés. Non solament tocant a la part de la Generalitat, mas tanben del Conselh General d’Aran.  Cal ramentar que lo Conselh General es la primièra autoritat, e que deu pausar sus la taula lo besonh de renovelar aquelas politicas que fasèm dempuèi un trentenat d’annadas, e vesèm que i a de causas que foncionan e tanben de causas que foncionan pas. I cal pensar. Es per aquò que la novèla qu’avèm sauput ièr d’aquela gojata aranesa qu’a volgut far la “Selectivitat” en aranés, pensi qu’es mai qu’un simbòl, perque aquò ven d’Aran, ven de qualqu’un qu’a estudiat en aranés, qu’a fach l’escòla en aranés, e es un messatge plan potent que nos fa pensar, sustot los araneses, que son los primièrs que devon far. Me recòrdi tanben, pensi qu’èra en març, que i aguèt una marcha a Vielha —ieu i anèri—, après aquela sentència del Tribunal Constitucional Espanhòl sus lo caractèr preferencial o pas de l’aranés, per çò de la Lei 35 del Parlament de Catalonha. E ben, pensi que i a quicòm que bolega. I aviá un sentiment. Ieu parlèri amb maitas personas e vegèri que i aviá un sentiment de preocupacion, e non sonque per aquela sentència. Aquò foguèt la gota que te buta a far quicòm. I aguèt tanben una sesilha academica dins l’Institut d’Estudis Araneses, aquel meteis jorn, e i aviá la meteissa preocupacion. E pensi que d’aquela preocupacion deu sortir quicòm, una reflexion en Aran, sul territòri... Perque avèm solament aperaquí 2000 parlants, per l’aranés.
 
 
Benlèu seriá ben lo moment que, e a la Generalitat, e dempuèi al Conselh General d’Aran, e dins totas las associacions e dins la societat civila, se faguèsse un pauc d’autocritica tanben.
 
La cal far. Ieu l’apèli reflexion, mas li podèm dire atal tanben. Un pauc d’autocritica perque pensi que tota politica administrativa, quina que siá, cada quatre o cinc ans, o un cèrt periòde passat, se deu revisar. Cal perpensar, veire se tot marcha coma previst, se tot va plan o pas. Per çò que concernís l’occitan e la situacion de l’aranés, aquò es evident, perque aquela reflexion es pas jamai estada facha encara. E las donadas qu’avèm, al cap de cinc ans, mòstran que cal quicòm mai qu’una escòla en aranés, que l’avèm e que fonciona. Mas cal far quicòm mai per que l’occitan visca. E cal far d’investiments importants.
 
 
E aver las complicitats.
 
E aver las complicitats, perque es important d’aver la legalitat. La legalitat, lo quadre juridic, l’avèm. Es pas un problèma de nòrmas, de leis, de decrets... Lo quadre normatiu l’avèm. Se pòt melhorar sempre quicòm, aquò es evident. Lo problèma de l’occitan en Catalonha, e de l’aranés, es pas la lei, es pas s’avèm un decret o dos o quatre, lo problèma ara son las ressorsas financièras. Mas sustot una reflexion que cal far es cossí investir aquelas ressorsas per l’aranés. Cal de mèdias en aranés...
 
 
Solide.
 
De mèdias potents. Perque pòt semblar que pòdes ausir mai d’occitan, mai d’aranés concretament, a Betevé a Barcelona quen Aran. Es atal. Es plan d’o saber, mas caldriá que i aguèsse mai d’aranés en Aran qu’a Barcelona. Qu’a Barcelona i aja d’aranés, va plan. I a d’aranés, i a de francés... I a un pauc de tot, es possible d’o far. Mas en Aran cal que i aja mai d’aranés que çò que i a, qu’es lo canal de television del Conselh General d’Aran e las desconnexions de Meddia Aranés de la Corporacion Catalana de Radiotelevision. I cal quicòm mai. Aquela reflexion, autocritica, de la Generalitat, del Conselh General d’Aran, tanben de la societat civila d’Aran, amb d’associacions com la Fondacion Musèu Etnologic dera Val d’Aran, l’Associacion Lengua Viua... Pensi que tot lo mond es apelat a far aquela reflexion.
 
 
E nosautres o veirem de l’#aranésòc estant. Mercés plan, Xavier Moral.
 
Mercés plan a vos.
 
 
 
 
Manèl Zabala
 
 
 
Per ne saber mai:
 
— http://eapc-rld.blog.gencat.cat/2018/03/05/eth-caracter-non-preferenciau-der-aranes-un-limit-juridic-entara-normalizacion-linguistica-xavier-moral/
 
— http://llengua.gencat.cat/web/.content/documents/informepl/arxius/IPL2016_occ.pdf
 
 




abonar los amics de Jornalet



publicitat



Comentaris

15 de julhet 22.25h

Lo trabalh fait en Aran es exemplar. Mas ara, es sonque en collaboracion amb lo demai d'Occitània, en començant per Coserans e Comenge que parlan lo meteis gascon pirenenc que se poiran fargar aisinas per milherats de locutors potencials ; ràdio, television, libre escolar, formacion de professor, espectacle... Encara mercés a la Direccion Generala de Politica Lingüistica de Catalonha per son ajuda a la lenga occitana.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 10   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER 3 teveoc

Editorial

E mai l'accent occitan los emmalícia

Semblariá que los jacobins sabon plan çò que la majoritat d'occitans, alienats per París, sabèm pas: sèm un pòble somés, una de lors primièras ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 20 5
  • sol Aush 18 6
  • sol Bordèu 20 6
  • sol Briançon 18 3
  • sol Caors 21 6
  • sol Carcassona 18 8
  • sol Clarmont-Ferrand 15 3
  • nuvols Confolent 17 6
  • sol Gap 21 7
  • sol La Canau 20 6
  • nuvols_parcials La Gàrdia 14 8
  • sol La Torre de Pèlitz 20 12
  • nuvols Limòtges 17 6
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 20 11
  • sol Lo Puèi de Velai 12 4
  • sol Marselha 22 10
  • sol Montpelhièr 20 15
  • nuvols Naut Aran 16 4
  • sol Niça 14 4
  • sol Nimes 21 14
  • sol Pau 17 6
  • nuvols_parcials Peireguers 18 7
  • sol Rodés 21 4
  • sol Tolon 21 8
  • sol Tolosa 19 8
  • sol Valença 15 8

giny

giny

Vidèos

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais



publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums

Fotografias

  • © Laurenç Revèst

    Mónegue

  • Lei ventres mòls s'estrifèron sus l'aspretat blava

    Meissonencas en Camarga pichòta

  • © AR

    Vila d'Usès e lo pont de Gardon

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • Niça vièlha en occitan niçard. © LR

    Niça vièlha en occitan niçard

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • Estivada 2013. © Guillem Sevilla

    Estivada 2013

  • Niça vièlha en occitan niçard. © LR

    Niça vièlha en occitan niçard

  • © Laurenç Revèst

    Dins lei paluns de Camarga, la Torre Carbonièira e Aigas-Mòrtas

  • © Laurenç Revèst

    Las Cevènas, Barjac en Val de Cese

  • Montgarri. © Xavi Gutiérrez Riu

    Corsa Aran per sa Lengua 2014

  • © Laurenç Revèst

    Mónegue

  • © Xavi Gutiérrez Riu

    Baish Ador

  • 20u corsa Aran per sa Lengua. © Guillem Sevilla

    20u corsa Aran per sa Lengua

  • © Josep Carpintero

    Presentacion dera ANC Val d'Aran en Vielha, 28/12/2013

  • © Josep Carpintero

    Presentacion dera ANC Val d'Aran en Vielha, 28/12/2013

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

giny

Las mai...

publicitat

LATERAL 1-2: IEA-AALO

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny


Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)