CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 20 d'octòbre

Actualitats

Dissabte, 29 de setembre de 2018, 03h00 Libres

Espiada sus quauques grans ancians

Itineraris e reférencia: Vidas…, recuelh d’articles de l’istorian Felip Martèl. Quauques suspresas


Comentaris Cap de comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (3 vòtes)
carregant En cargar


Lo recuelh deus tèxte deu Felip Martel
© JJF





Etiquetas
fénié, libres, martel, vidas

De temps en quan, virà’s cap au passat permet de compréner o esclairar, haut o baish, situacions o questions comparablas de uei. En efèit, cap au devenir de la lenga nòsta, fàcia au flaquèr deus qui n’i creden pas mei, e confrontats qu’èm  – qu’ic cau bien díser – a la maishanta volontat de mei d’un capulat o d’una institucion, que pòt estar instructiu de considerar debats e combats d’autes còps. Atau, la sortida recenta (junh de 2018) de l’obratge Vidas, de l’istorian Felip Martèl, apòrta un heish de coneishenças sus personatges a còps completament oblidats. Entre 1850 e 1950, per har brac, qu’avoren un engatjament entà la lenga nòsta, prometuda a l’avaliment e condemnada a mòrt  per “aqueste orguelh francés”  rendut vertadèrament “shens bòrnas”, com ic ditz Metternich dens L’Aiglon[1].
 
Lo libe (354 paginas), qu’es exactament un recuelh d’articles de Martèl pareishuts, esbarrisclats, dens revistas, actes de collòquis o de congrès. Plan coneishut suu site de Jornalet (mes quauquas precisions son totjamei bonas), l’istorian, vadut en 1951, a hèit ua tèsi (1993) suus  Felibres e lo lor temps de 1850 a 1914 devath la direccion de Maurice Agulhon (1926-2014), especialista de l’istòria de la Republica qui estót tanben professor au Collègi de França. En fin d’obratge, la bibliografia de Felip Martèl que’v rend boca badanta. Qu’a donc calut triar e causir lo mélher. Qu’estó lo tribalh  de Maria Joana Verny e deu Yan Lespós qui son o estóren a l’encòp collaboradors de Martèl a l’Universitat Paul Valéry deu “Clapàs” e los sons eretèrs dens la defensa de l’occitan dens l’ensenhament (se per cas un navèth legidor deu Jornalet n’ic sap pas…). Dens aqueras Vidas, trobam donc quauques itineraris biografics de personatges mei o mensh ligats o “companhons de rota”, se gausam díser, deu Felibritge.
 
Figuras susprenentas. Deu perruquèr Jansemin (l’agenés Jacme Boèr, 1798-1864) qui, capvath los país d’òc, anèt de vila en vila per recitar los sons poèmas, dinc a l’evocacion un chic susprenanta deu  comunista Paul Vaillant-Couturier (1892-1937) qui, dens la soa joenessa, avót contacte dab lo gascon de Coserans e de Volvèstre, en passant evidentament per Frederic Mistral e Robèrt Lafont, los diferents capítols deu libe muishan aspèctes estonants de personalitats qui an comptat dens l’arrenavida, literària susquetot, de la lenga nòsta (lhevat, segur, Vaillant-Couturier…). Solide, pr’amor de quauques libes bien comòdes (entre autes lo Diccionari deus autors de lenga d’òc, deu majorau Joan Fourié, o lo tribalh “enciclopedic” deu valent Andrieu Dupuy, 1928-1998), que coneishèvan los noms deu marselhés Victor Gelu,  de Josèp Romanilha, de Fèlix Gras e de Pèire Devoluy (l’un e l’aute estóren capolièrs deu Felibritge), de Filadèlfa de Gerda, gascona de Bigòrra e influenciada per lo sulfurós Charles Maurras, deu carcinòl Antonin Perbòsc, de Joan Carles Brun,  gran defensor de la descentralizacion regionalista, de Josèp d’Arbaud, autor de la celèbra Bèstia dau Vacarés o deu professor Carles Camprós (1908-1994).
 
Mes Felip Martèl, cercaire menimós, tròba tostemps detalhs extraordinaris que permeten a còps de corregir l’imatge d’aquestes personatges o de’n descobrir facietas curiosas o susprenentas. Sovent, qu’an seguit ua rota originau. Daubuns vòlen lusir, d’autes demorar dens l’ombra. Tots son estacats a la lenga occitana, publican, viatjan per portar la soa paraula e ensajar de la defénder. En ua epòca on n’es pas aisit d’ic har. Sustot que París, dejà, es com ua pompa qui shuca los talents atirats per la capitala com becuts e chisnas per lo lampadari. N’a pas guaire cambiat, vertat? Sustot que los qui an teishut lo roman nacionau franchimand au sègle XIX, an pegat a la lenga d’òc un imatge completament passadista e endarrerit. Mentre que, clarvesents, pro d’aqueths escrivans èran, a la lor manièra, briga conservators, espiavan çò qui’s passava a l’estrangèr en tot constatar l’embarrament oficiau francés. Qu’èra ua epòca... Martèl la coneish hòrt plan pr’amor de la soa vita de recèrcas. Un libe qui, eth tanben, va har referéncia mes qui meritaré d’estar completat per d’autes obratges, balhant per exemple ua plaça mei larga aus autors gascons.
 
 

 


Martèl, Felip. Vidas, Des hommes et une langue, itinéraires biographiques XIXe et XXe siècles. Lambert-Lucas, junh 2018. 360 paginas. 24 èuros. 
 
 
 
 
[1] Qu’es dens la famosa e suberrealista scèna (acte III, 7) imaginada per Edmond Rostand on lo Cancelèr d’Àustria dialòga dab lo capèu ( au “gros œil jacobin”) deu “Petit Tonut” dens l’antichambra deu Duc de Reichstadt.






abonar los amics de Jornalet



publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT



Comentaris


I a pas cap de comentari




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR

Editorial

Tresmudar un problèma politic en un problèma d’òrdre public

Dempuèi longtemps l’estat espanhòl refusa de resòlver politicament lo problèma politic que ten en Catalonha. Ara, après l’enòrma indignacion ciutadana ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 14
  • sol Aush 13
  • sol Bordèu 14
  • sol Briançon 13
  • sol Caors 14
  • sol Carcassona 20
  • sol Clarmont-Ferrand 11
  • sol Confolent 17
  • sol Gap 12
  • sol La Canau 14
  • sol La Gàrdia 13
  • sol Limòtges 12
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 14
  • sol Lo Puèi de Velai 18
  • sol Marselha 20
  • sol Montpelhièr 20
  • sol Naut Aran 13
  • sol Niça 17
  • sol Nimes 20
  • sol Pau 15
  • sol Peireguers 13
  • sol Rodés 14
  • sol Tolon 13
  • sol Tolosa 14
  • sol Valença 18

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Era còlha dera ADÒC ath trabalh

  • © Conselh Generau d'Aran

    Lo Torn de França 2016 en Aran

  • © Laurenç Revèst

    Dins lei paluns de Camarga, la Torre Carbonièira e Aigas-Mòrtas

  • © Conselh Generau d'Aran

    Lo Torn de França 2016 en Aran

  • © AR

    Vila d'Usès e lo pont de Gardon

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

  • © Franc Bardòu

    Tresaurs andorrans

  • © Josep Carpintero

    Presentacion dera ANC Val d'Aran en Vielha, 28/12/2013

  • Gavotina marítima: trofèu d'August e vila vielha d'A Torbia

  • Vilaweb

    Hong Kong: 17a setmana de protèstas

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • Gavotina maritima - Sant Anhe, vilatge sus una pena. © Laurenç Revest

    Gavotina maritima - Sant Anhe

  • Cap a las fonts autas d'Arièja. © Franc Bardòu

    Savartés. Cap a las fonts autas d'Arièja

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • Paisatge denant. © Andrea Celauro

    País d'Aison (Val d'Estura)

  • © Laurenç Revèst

    Nimes e preséncia d'occitan

  • Carnaval de Limós. © Franc Bardòu

    Carnaval de Limós 2013

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Que pensas de las senténcias de 9 a 13 ans de preson contra los nòu nauts representants independentistas catalanas?


0%



14%



86%



0%




Vots 7 vòtes

comentaris 0

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)