CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimars, 22 d'octòbre

Actualitats

Divendres, 4 de genièr de 2019, 03h00 Istòria,Sciéncia

L’Empèri de Shaka

Amb lo temps e una armada gigantassa, seriá creat un dels empèris africans modèrnes mai grands qu’aguèsson un impacte social màger dins la societat africana d’aquel airal de la Tèrra: l’Empèri Zolo


Comentaris Cap de comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (3 vòtes)
carregant En cargar


Shaka, cap dels zolos, comencèt en 1818 la conquista de la partida mai orientala d’Africa del Sud

Shaka jamai non acceptèt las armas de fuòc

Amb lo temps e una armada gigantassa, seriá creat un dels empèris africans modèrnes mai grands qu’aguèsson un impacte social màger dins la societat africana d’aquel airal de la Tèrra: l’Empèri Zolo
© Discott





Etiquetas
africa, andreu, empèri zolo, istòria, sapiéncia, sciéncia, shaka, sudafrica, zolo

L’etnocentrisme europèu arrestèt pendent de desenats d’annadas, sovent, de conéisser l’istòria de grandas nacions d’autres continents de la planeta. Quand en 1818 lo nòu cap dels zolos (originaris, totun, de Tanzania) Shaka comencèt la conquista de la partida mai orientala d’Africa del Sud, los britanics, benlèu pel primièr còp dempuèi la creacion de lor empèri, patiguèron la terror a l’ocasion d’una ataca d’aqueles indigènas. Amb lo temps e una armada gigantassa, seriá creat un dels empèris africans modèrnes mai grands qu’aguèsson un impacte social màger dins la societat africana d’aquel airal de la Tèrra: l’Empèri Zolo.
 
Foguèt un periòde que durèt solament dètz annadas, entre l’arribada de Shaka al poder dins la tribu dels ngunis (que mai tard apelarem nacion zolo) e sa mòrt, en 1828, quora foguèt assassinat per un complòt. E benlèu aquò foguèt aital pr’amor qu’es un periòde qu’encara uèi en Africa del Sud e dins los païses vesins que patiguèron aquelas atacas zolos es remembrat jol nom de Mfecane (la Lucha).
 
 
La venjança d’un bastard
 
L’epòca mfecane, totun, comencèt un pauc abans, amb l’arribada dels ngunis al flume Zambèzi dempuèi lo nòrd. Dins un de lors clans i nasquèt lo bastard Shaka, que poguèt pas trapar d’onor malgrat qu’aguèsse caçat el meteis un leon. Son vilatge l’aimava pas, mas lo grand cap dels abatetwas, Dingiswayo, lo cridèt a la cort e lo nomenèt general. Quan Dingiswayo moriguèt, Shaka venguèt lo vertadièr nòu cap de la nacion zolo. Èra l’an 1818 e comencèt una revolucion militara que cambiariá per totjorn Africa.
 
D’èsser lo cap dels abatetwas foguèt pas pro per Shaka. Decidiguèt d’exterminar sos enemics. Solament s’un òme acceptava de jónher son nòva armada (amb pus de 50 000 guerrièrs dins una nacion de 250 000 personas) li èra daissada la vida. Totes los clans ngunis abandonèron lor nom per se nomenar dempuèi alara zolos (lo Pòble del Cèl). E tot per decision de Shaka. Organizèt mai de 50 impis (de regiments de 1000 soldats) e entamenèt la conquista de tota la tèrra que i aviá a l’entorn del país zolo.
 
Per o far, establiguèt una societat militara. Totes los òmes qu’avián entre 16 e 40 ans intravan dins l’armada zolo. Se podián pas maridar e podián pas quitar l’armada abans d’obténer 30 ans d’onors militars. A mai, la lucha de còrs a còrs foguèt considerada necessària pr’amor que Shaka jamai non acceptèt las armas de fuòc. Atal, son armada podiá pas fugir. Caliá ganhar o morir.
 
 
Una tactica revolucionària
 
L’armada zolo de Shaka comencèt lèu d’aplicar una nòva tactica militara dicha “de las banas de bufle” perque devesissiá l’armada zolo abans de batalha en banas qu’atacavan l’enemic en tot l’encerclar. Amb aquò, cap nacion poguèt pas véncer los zolos e totes subiguèron desfacha après desfacha. E mai los britanics de la colònia del Cap patiguèron lor preséncia dins la region. Mas, aürosament per eles, ataquèron pas jamai los blancs. (Legissètz la seguida)



 


Aqueste article es  publicat dins Sapiéncia, la revista occitana de divulgacion scientifica, amb la quala Jornalet a un acòrdi de cooperacion. Podètz legir l'article entièr aicí.





abonar los amics de Jornalet



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris


I a pas cap de comentari




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES

Editorial

Tresmudar un problèma politic en un problèma d’òrdre public

Dempuèi longtemps l’estat espanhòl refusa de resòlver politicament lo problèma politic que ten en Catalonha. Ara, après l’enòrma indignacion ciutadana ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 10
  • sol Aush 10
  • sol Bordèu 10
  • sol Briançon 14
  • sol Caors 8
  • sol Carcassona 12
  • sol Clarmont-Ferrand 9
  • sol Confolent 11
  • sol Gap 11
  • sol La Canau 10
  • sol La Gàrdia 22
  • sol Limòtges 9
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 18
  • sol Lo Puèi de Velai 10
  • sol Marselha 19
  • sol Montpelhièr 15
  • sol Naut Aran 10
  • sol Niça 21
  • sol Nimes 15
  • sol Pau 11
  • sol Peireguers 9
  • sol Rodés 10
  • sol Tolon 9
  • sol Tolosa 11
  • sol Valença 12

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Aison. © Andrea Celauro

    País d'Aison (Val d'Estura)

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs Bigordans

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • © Zep Armentano

    XI prèmis Gaudí de l'Acadèmia Catalana del Cinèma

  • © Laurenç Revèst

    Per las carrièiras de Someire, lo pont cobèrt per la ciutat vidorlenca

  • Cap a las fonts autas d'Arièja. © Franc Bardòu

    Savartés. Cap a las fonts autas d'Arièja

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • © Zep Armentano

    Era Mongetada (Val d'Aran 28-29 d'octobre 2017)

  • © Adriana Díaz

    Canas 2019

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • Gavotina maritima - Sant Anhe, vilatge sus una pena. © Laurenç Revest

    Gavotina maritima - Sant Anhe

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • © Zep Armentano

    Era Mongetada (Val d'Aran 28-29 d'octobre 2017)

  • © Laurenç Revèst

    Via de Buelh a Pèunas a Valberg fins a Sant Laugier

  • © Laurenç Revèst

    Vista de Nimes, lengadociana per l'istòria, provençala per lo dialècte

  • © Franc Bardòu

    País Bordalés

  • Bordèu, bèla occitana de Gasconha. © Franc Bardòu

    Bordèu, bèla occitana de Gasconha

  • Ostals, chasals e granjas dals vilars en Tiniá auta. © Laurenç Revèst

    Ostals, chasals e granjas dals vilars en Tiniá auta

  • © Laurenç Revèst

    Val de la Tiniá

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Que pensas de las senténcias de 9 a 13 ans de preson contra los nòu nauts representants independentistas catalanas?


5%



4%



91%



0%




Vots 102 vòtes

comentaris 0

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)