CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 17 de febrièr

Actualitats

Divendres, 8 de febrièr de 2019, 03h00 Sciéncia

Lo mai grand escantiment tuèt primièr las plantas

Puèi arribèt l’escantiment generalizat de la vida animala. Un fach qu’alèrta sus çò que se pòt passar uèi


Comentaris 2 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (3 vòtes)
carregant En cargar


De nòvas pròvas sus la còsta australiana confirman que lo mai grand escantiment patit per la planeta —lo primièr dels cinc que se son tenguts— fa 252 milions d’annadas, entraïnèt abans tot una desaparicion massissa d’espècias vegetalas. Puèi arribèt l’escantiment generalizat de la vida animala. Un fach qu’alèrta sus çò que se pòt passar uèi.
 
Aquel escantiment, tanben conegut coma la Granda Mòrt, provoquèt una desaparicion generala de las plantas sus la còsta australiana mas tanben en d’autres luòcs de la planeta. La causa ne seriá estada la granda erupcion volcanica de divèrses volcans a l’encòp en Siberia après l’amassada de totes los continents de la planeta en un solet continent apelat Pangèa.
 
Atal, après lo grand truc de totes los continents de la Tèrra per formar çò que seriá Pangèa, fa 252 milions d’annadas, mai d’un volcan siberian entrèron en erupcion. E aquò durèt pendent 2 milions d’annadas, un episòdi qu’auciguèt lo 96% de la vida oceanica e lo 70% dels vertebrats terrèstres. Mas se sabiá pas cossí s’èra tengut aquel escantiment.
 
Lo nòu estudi fach per una còla internacionala de geològs trobèt que la resulta d’aquela longa erupcion auriá entraïnat l’escantiment del mond vegetal fins a 400 000 ans abans lo dels animals marins. “Son de bonas nòvas, çò diguèt Christopher Fielding, lo scientific que dirigiguèt aquel estudi. Fins ara, la direccion èra aquesta mas èra pas encara estat trobat de pròvas scientificas tan solidas”.
 
 
Çò que se poiriá tornar passar
 
Per far l’estudi, los cercaires estudièron de pollèn fossilizat, la composicion quimica e l’edat de maitas ròcas e tanplan lors sediments presents sus la còsta sud-èst d’Austràlia. Foguèt alara que trobèron de concentracions de niquèl prèp de Sydney plan nautas, çò que confirmava qu’en rason de las erupcions siberianas de niquèl poiriá aver viatjat coma aerosòl durant de milièrs de quilomètres fins a Austràlia. Ailà auriá tuat una tras que granda partida del mond vegetal. Çò de meteis se seriá passat en d’autres luòcs del Mond.
 
L’istòria, que se seriá repetida puèi mai d’un còp, seriá un fenomèn qu’auriá tuat primièr las plantas, puèi los erbivòrs e enfin los carnivòrs. A mai, de sediments toxics serián tombats dins los oceans e los nivèus d’acidificacion e de temperatura serián venguts fòrça mai nauts.
 
Del temps que la majoritat dels estudis faches sus aquel primièr escantiment terrèstre èra estada realizada en de luòcs pròches de l’eqüator, la suspresa foguèt granda de trapar aquel niquèl en Austràlia.
 
L’erupcion volcanica auriá provocat de gas d’efièch de sèrra qu’auriá cambiat lèu lo clima de la Tèrra amb de fòrça mai nautas temperaturas e una granda ariditat. La durada d’aquel episòdi foguèt tròp dura per la planeta, que poguèt pas superar aquela crisi ecologica abans 2 milions d’annadas. Segon los cercaires, la contunha desaparicion d’espècias actualas es un avís de çò que poiriá tornar arribar. (Legissètz la seguida)











 


Aqueste article es  publicat dins Sapiéncia, la revista occitana de divulgacion scientifica, amb la quala Jornalet a un acòrdi de cooperacion. Podètz legir l'article entièr aicí.



















abonar los amics de Jornalet

 
 



publicitat



Comentaris

9 de febrièr 01.38h

Veiram a la fin qui mai se trufarà.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

8 de febrièr 22.57h

Que si da 250 milions d'ans es pot interpretar de moltas manieras, mas que non nos venguen a donar la palhissa, perquè mos ne trufam d'aquels romanciers de terdcera classa.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER 3 teveoc

Editorial

La manifestacion de Tolosa: una esperança per l’occitanisme

La darrièra agression que ven de la patir la lenga nòstra es fòrça grèva. Lo Ministèri de l’Educacion de París a mostrat una volontat evidenta de ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen
  • sol Aush 17 6
  • sol Bordèu 17 6
  • sol Briançon 7 -7
  • sol Caors 15 0
  • nuvols Carcassona 16 1
  • sol Clarmont-Ferrand 18 2
  • sol Confolent 16 5
  • sol Gap 15 0
  • sol La Canau 17 6
  • sol La Gàrdia 12 2
  • sol La Torre de Pèlitz 15 3
  • sol Limòtges 18 2
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 15 3
  • sol Lo Puèi de Velai 15 3
  • sol Marselha 16 5
  • nuvols Montpelhièr 15 10
  • sol Naut Aran 14 -1
  • sol Niça 8 -5
  • nuvols Nimes 17 7
  • sol Pau 18 1
  • sol Peireguers 16 6
  • sol Rodés 17 6
  • sol Tolon 14 2
  • sol Tolosa 17 7
  • sol Valença 12 4

giny

giny

giny

Vidèos

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Entrevista

publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia



publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums

Fotografias

  • Cogolin, la lenga occitana de Provença per lo cementèri?

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • Manifestacion Anem Òc, Tolosa 31 de març 2012. © Cecília Hautefeuille

    Manifestacion Anem Òc, Tolosa 31 de març 2012

  • Tolosa. © Carles Pino

    L'occitan per carrièras (concors de prima 2014)

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • Estivada 2013. © Guillem Sevilla

    Estivada 2013

  • Galhac

    Octòbre de 2012 en Tèrrafòrt de Galhac Tolzan

  • Clarençac, 40en anniversari dau club taurin Paul Ricard "L'Escapaire" (07/06/2015): rossetalha, abrivada e bandida en cèucle dins lei dogas

  • Eyes of Simurg 21/6/2017 a Tolosa. Fòto de Barthélémy Nadal

    Eyes Of Simurgh cantan en occitan a Tolosa per la fèsta de la musica 2017

  • Sant Joan de Toran. Carrèr. © Xavi Gutiérrez Riu

    Val de Toran (Aran)

  • Vabre (Monts de la Cauna). © Pèire Thouy

    L'occitan per carrièras (concors de prima 2014)

  • Montpelhièr. © Patrici Baccou

    Campanada d'alarma sus la situacion catastrofica ont se tròban la lenga e la cultura occitanas

  • Gavotina maritima - Sant Anhe, vilatge sus una pena. © Laurenç Revest

    Gavotina maritima - Sant Anhe

  • Exposicion temporària sus Robèrt Lafont al CIRDOC (D.R.)

  • © Laurenç Revèst

    Mónegue

  • Ferriòl Macip

    Manifestacion Anem Òc! per la lenga occitana. Montpelhièr 24 d'octòbre de 2015

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • © Conselh Generau d'Aran

    Lo Torn de França 2016 en Aran

  • © Celèsta Toion

    La plaja espaci de libertat? D'expression?

giny

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Creses que la manifestacion de Tolosa a portat un vam nòu al combat occitanista?


67%



0%



17%



17%



0%




Vots 6 vòtes

comentaris 0

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny


Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)