CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimècres, 18 de setembre

Actualitats

Divendres, 19 d'abril de 2019, 03h00 Environament,Sciéncia

Lo Yukon mai caud dempuèi los darrièrs 13 600 ans

D’informacions tras qu’inquietantas arriban ara del nòrd de Canadà per confirmar la marrida situacion actuala del cambiament climatic


Comentaris 2 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (4 vòtes)
carregant En cargar


D’informacions tras qu’inquietantas arriban ara del nòrd de Canadà per confirmar la marrida situacion actuala del cambiament climatic. Un nòu estudi fach amb de nòvas tecnicas de recèrca afirma que lo territòri de Yukon a ara la temperatura pus nauta dels darrièrs 13 600 ans. La tròba poiriá èsser grèva per la temperatura mejana de la Tèrra.
 
La descobèrta venguèt de la man del paleoclimatològ  Trevor Porter e d’una còla de cercaires qu’estudièt ongan quals èran lo clima e la temperatura de Yukon per rapòrt a d’autras epòcas. Per o far, normalament cal estudiar los isotòps de l’aiga, los anèls dels arbres o encara la creissença de las plantas de la region. E tot aquò es restacat amb la temperatura mejana de tot l’Olocèn (que comencèt fa 11 600 ans). Totun, las nòvas donadas son inquietantas.
 
En mai d’aquò, la manca de glacièrs al centre de Yukon obliguèt d’estudiar lo pollèn de plusors plantas e divèrses tipes d’insèctes preservats dins los depauses dels lacs. La tòca èra de tornar bastir la temperatura mejana dels darrièrs 13 600 ans e per o poder far caliá estudiar tot aquò estiu après estiu. La tèrra glaçada o permagèl, situada fins a 58 cm jos la superfícia, tanben foguèt mesurada. “Cada centimètre de permagèl equival a aperaquí 20 o 30 annadas de pluèjas, çò diguèt Porter. Estudiar lo permagèl ajudèt a poder demostrar qu’analisar lo clima dins de regions qu’an pas de glacièrs es tanplan pr’amor dels isotòps presents”.
 
La resulta de l’analisi del permagèl amb de nòvas tecnicas de recerca balhèt una mejana estivala en Yukon fòrça pus cauda que la mejana tipica d’un estiu de l’Olocèn. La conclusion finala de l’estudi realizat per Porter e sos collègas confirmèt que la temperatura de l’epòca industriala es fins a 2oC mai nauta que la mejana dels darrièrs 13 600 ans.
 
 
Una region de mai en mai cauda
 
“Restacada amb la mejana d’autras zònas del nòrd de Canadà e benlèu de tot l’emisfèri nòrd, las donadas confirman que Yukon es vengut de mai en mai caud mas d’una manièra totalament excepcionala, çò diguèt Porter. Segon de donadas climatologicas istoricas, podèm confirmar que la region centrala de Yukon es venguda de mai en mai cauda e a nauta velocitat. Mai encara que d’autras regions de la meteissa latitud”.
 
Aital, e segon las donadas d’aquel estudi, la temperatura mejana de Yukon central montèt de mai de 2oC pendent lo darrièr sègle e aquò es encara mai que la mejana terrèstra, e sustot, que la mejana de la region artica. Segon los cercaires que realizèron aquel estudi, aquò aurà de consequéncias grèvas sus la temperatura mejana globala, e per ansin volguèron alertar totòm de la gravetat de la situacion.
 
“L’estiu es de mai en mai caud e aquò a d’implicacions grèvas suls païsatges qu’an de permagèl, çò soslinhèt Porter. Quand la temperatura monta, lo permagèl recuola e quita d’èsser estable. Per ansin, de tèrras qu’abans èran totjorn estadas glaçadas, ara pòdon plan liberar tota sòrta de micròbis dins l’atmosfèra, e mai de dioxid de carbòni. E aquò, segon aquela còla scientifica, es un fach qu’auriá pas cambiat pendent los darrièrs 9 000 ans, mas qu’ara, pel primièr còp, es diferent.
 
“Al començament de l’Olocèn, lo permagèl demorèt un temps fragil pr’amor que la temperatura a l’epòca èra mai cauda, çò diguèt Porter. Mai cauda que la mejana de tota aquela epòca, mas pas tan cauda coma uèi. E aquò entraïna un permagèl mai fragil e un clima desparièr”. (Legissètz la seguida)




 


Aqueste article es  publicat dins Sapiéncia, la revista occitana de divulgacion scientifica, amb la quala Jornalet a un acòrdi de cooperacion. Podètz legir l'article entièr aicí.







abonar los amics de Jornalet



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

22 d'abril 23.29h

Los EEUU son los principals que non volen pas far possible qu' es prenguen los acords internacional perquè non es contamine. Carabassots !


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

22 d'abril 12.33h

Yes, Yukon!


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER 3 teveoc

Editorial

Lo jornalisme fa son trabalh

Lo 15 de mai passat, vesitàvem lo licèu Pierre et Marie Curie de Menton. Voliam far un pichon reportatge amb los liceans de la classa d’occitan per nòstra emission #aranésòc ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 19
  • sol Aush 21
  • sol Bordèu 20
  • sol Briançon 17
  • sol Caors 17
  • sol Carcassona 20
  • sol Clarmont-Ferrand 14
  • sol Confolent 13
  • sol Gap 15
  • sol La Canau 20
  • sol La Gàrdia 18
  • sol Limòtges 16
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 18
  • sol Lo Puèi de Velai 11
  • sol Marselha 18
  • sol Montpelhièr 21
  • sol Naut Aran 15
  • sol Niça 21
  • sol Nimes 21
  • sol Pau 19
  • sol Peireguers 17
  • sol Rodés 20
  • sol Tolon 18
  • sol Tolosa 21
  • sol Valença 15

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

“Volèm recobrar la fiertat d’èsser catalans”

Jordi Riba president de l’Associacion Culturala Vibrant

“Volèm recobrar la fiertat d’èsser catalans”
giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

  • © Alzear Bofièr

    Estúdios de Ràdio Lenga d'Òc a Montpelhièr. © Alzear Bofièr

  • © Conselh Generau d'Aran

    Lo Torn de França 2016 en Aran

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • Cristòl Daurore

    Ceremonia pel 83n anniversari de Francés Fontan a Fraisse (Val Varacha)

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • Asuèlhs de Menerbés. © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Menerbés

  • A l’orle de l’amor

    Pantais (Poèmas de Lisa Gròs sus pinturas de Christine Nicolas)

  • Exposicion temporària sus Robèrt Lafont al CIRDOC (D.R.)

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • © Catarin Seguran

    Las ribas del riu Tiniá d'estiu

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • Lo grand passacarrièra de Rodés. Occitan Pride 2013

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • De bandièras occitanas a la manifestacions dels Gilets Jaunes, Tolosa 8 de decembre 2018

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)