Bandièra01 capçalera  1180x150: Novestivada

Actualitats

crotz-tolosaCreated with Sketch.GuianaBordalésLa Grava

A Bordèu, la Rua Boquèira…

Bordèu ne s’illustra pas guaire per la soa dinamica tà restituir lo nom gascon de las soas carrèiras e carrereiròts. Ua accion simbolica es prevista lo dimercs 8 de mai. Ua (petita) victòria anonciada o d’autas malas jornadas en perspectiva?

Lo celèbre artista Léo Drouyn (1816-1896), dessenaire, pintre e sustot gravaire, balha, dens un magnific plan deu Bordèu en 1450, ua representacion precisa de la vila a la fin de l’Edat mejana
Lo celèbre artista Léo Drouyn (1816-1896), dessenaire, pintre e sustot gravaire, balha, dens un magnific plan deu Bordèu en 1450, ua representacion precisa de la vila a la fin de l’Edat mejana | Bibliotèca de Bordèu
Los legidors deu Jornalet qu’ic saben bien, recuperar los noms ancians, tradicionaus, dens los nòstes vilatges e las nòstas vilas, hè plenament partida de la restitucion de sa dignitat a la lenga occitana. Qu’es donc un petit eveniment mes de portada simbolic importanta qui es anonciat per lo dimercs  8 de mai (11h) dens lo centre istoric de Bordèu.  L’Ostau occitan, seccion girondina de l’Institut d’Estudis Occitans installarà, au canton de la Rua Sent Jacmes e de la Plaça Fernand Lafargue, ua placa bilingua: “Rua Boquèira-Rue des Bouchers”.  Aquí en efèit desboca aquera carrèira que liga la plaça de l’ancian mercat deu capdulh d’Aquitània  (la Plaça Lafargue adara) aus ancians Fossats, lo cors Victor Hugo anuèit[1]. Lo celèbre artista Léo Drouyn (1816-1896), dessenhaire, pintre e sustot gravaire, balha, dens un magnific plan deu Bordèu de 1450[2],  ua representacion precisa de la vila a la fin de l’Edat Mejana.  L’annada de la Mala Jornada[3], just  abans la fin de l’independéncia de çò que demorava deu ducat de Guiana (batalha de Castilhon, 1453)…
 
Entre la parròpia Sent Elegi (la “Gròssa Campana” actuau) e las parròpias Sent Simeon e Senta Coloma, uei desapareishudas, aqueth barri traversat per la Rua Sent Jacmes (la Via Turensis deu camin de Compostèla) estó,  de l’epòca medievau dinc a la fin deu sègle XVIIIu, lo quartièr on los bordalés se vienèvan crompar lo dequé. Après, lo sègle XIXu, temps de l’arquitectura metallica, bastí granas halas per un mercat cobèrt deu costat deu convent deus Capucins, un chic a mijorn, a proximitat de Senta Crotz, au miei de las paluds ( “a Gratacap” e “a Maucalhau” sus la mapa de Drouyn), probablament suus terrenhs de las Sòrs Minoras o Clarissas, d’on la rua “Saumenude” de l’odonimia franchimandejada deu Bordèu vielh.  D’aqueth costat, que trobam quitament ua carrèira “des Bouviers”, francizacion de boèrs o boèirs, aquestes que miavan lo bestiar aus mataders o tuaders on sacrifiavan vetèths e buèus.
 
Au delà deus Fossats, la Rua Boquèira es perlongada per la Rua Hugla qui, d’autes còps, èra aperada  Rua Crabèira on probablament calèva har shau per esvitar d’esglachar las numerosas boletas negas de las crabas e deus crabòts qui plapavan los pavats. Aqueras carreiròtas que devèvan estar hòrt viventas, pintorescas e aulorentas, dab tots aqueths bancs carnassèirs on presentavan entercòstas, costetas, tròç de penon, de palanca o d’osselina, o peças mensh nòblas qui passavan dens las sauças o ragosts longament cueits suus horns potatgèirs de la codinas bordalesas. 
 
Dab aquera installacion simbolica de la Rua Boquèira, posquin enfin los edils bordalés e quitament los de la tota poderosa aglomeracion o Metropòli –que hè mei elegant, mei seriós, vertat? – préner consciencia de l’eretatge gascon de Bordèu! E har çò qui auré calut har dempuish longtemps: restituir los noms en òc qui constitueishen la part màger deu nòste patrimòni immateriau[4]. D’autas granas vilas, vilòtas o vilatges qu’ic an hèit. Pas en gran nombre, solide! Los occitans que son un chic flacs e sustot ignorants deu lor passat, praubes d’eths! E deveré Bordèu, vila gascona, escapar a aquera logica valorizant enqüèra mei la soa personalitat istorica tan gostada deus sons nombrós vesitaires? 
 
 
 
 
Joan Jacmes Fénié
 
 
 
 
 
 
[1] Perqué los Fossats? Que corresponden aus varats (las dogas, se voletz) de l’anciana muralha medievau, cap au mijorn, costat on la vila avé començat de s’eslargir. Dinc aus ans 1960, los vielhs bordalés parlavan deus Fossats, qu’i anèvan har las crompas. Lo petit pòple de las campanhas girondinas, arribat per lo camin de Lengon o per la pòrta de las Salinèiras (on arriba lo Pont de Pèira), s’i passejava nombrós. Adara qu’a un chic cambiat...
 
[2] Plan de Léo Drouyn, “Bordèu en 1450”, a la Bibliotèca Municipau de Bordèu:
 
[3] La Mala Jornada (lo 1r de noveme 1450): des·hèita deus anglogascons deu costat de las lanas de Halhan e de la jala de Blancahòrt. Au gran desespèr de l’archevesque de Bordèu, lo medoquin Pèir Berland (1370-1458).
 
[4] Per restituir l’odonimia e la toponimia en generau, los obratges ne mancan pas. Que podem citar:
a) Noms de rues gascons à Bordeaux, per Jean Bonnemason, Princi Negre Editor, 116 paginas, 1997;

b) Dictionnaire toponymique des communes de Gironde, per Bénédicte Boyrie-Fénié, edicions Cairn/ In’òc, 408 paginas, 2008. De la medisha autora qu’i a tanben lo Diccionari toponimic de las Lanas e deu Baish Ador, lo d’Òlt e Garona, en mei deu Diccionari toponimic de las comunas deu Bearn deu Michel Grosclaude.
 

 
abonar los amics de Jornalet

 
L’Ostau occitan, seccion girondina de l’Institut d’estudis occitans installarà, au canton de la rua Sent Jacmes e de la plaça Fernand-Lafargue, ua placa bilingua: “Rua Boquèira-Rue des Bouchers”
L’Ostau occitan, seccion girondina de l’Institut d’estudis occitans installarà, au canton de la rua Sent Jacmes e de la plaça Fernand-Lafargue, ua placa bilingua: “Rua Boquèira-Rue des Bouchers” | JJF
Hont de la Grava a Bordèu
Hont de la Grava a Bordèu | JJF

Jornalet es possible gràcias al sosten economic e jornalistic dels legeires e benevòls. Se lo podètz sosténer en venent sòci dels Amics del Jornalet o de l'Associacion ADÒC, o tot simplament en fasent un don, atal contribuiretz a far un mèdia mai independent e de melhora qualitat.

Comentaris

francesc Palma
2.

Per far una bona feina, cal començar pel principi. Lo mal es laissar de far causas per la nostro lengo e cultura, per estar lassats. Sensa pressa e sensa paussa.

  • 1
  • 0
Nicolau
1.

Es totjorn un plaser de legir Joan-Jacme Fenièr. Cal saludar aquela iniciativa de l'IEO Gironda. Ça que la, qualqu'un sap se son en contacte amb la Comuna de Bordèu ? Se poiriá imaginar que foguèsson d'acòrdi per botar de placas endacòm mai e d'un ''biais legal'' dins la ciutat bordalesa ?

  • 8
  • 0

Escriu un comentari sus aqueste article