CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Diluns, 19 d'agost

Actualitats

Dissabte, 26 de genièr de 2013, 03h00 Libres,Lenga,Cultura

Gasconha > Lanas e Labrit > Shalòssa

Morà au Cafè gascon


Comentaris 11 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (5 vòtes)
carregant En cargar


Belèu pr’amor que la lenga occitana es tostemps miaçada, los diccionaris ne mancan pas. Qe’us cau utilizar. Jo lo permèir, ne manqui pas de cercar dens lo Diccionari francés-occitan gascon de Grosclaude, Guilhemjoan e Narioo editat per Per noste. De verificar, bien entenut, un sens dens lo venerable “Palay”, biblia deus Gascons e deus Bearnistas patentats. En har shau, totun, puishque l’ancian capdau de l’Escòla Gaston Fèbus d’autes còps, avè redigit lo soa òbra màger en grafia fonetica, patesejanta, on ne s’i retròban pas guaire per l’etimologia. N’oblidi pas de consultar, qu’ic hèsi mantuns còps, lo Diccionari occitan-francés de Loís Alibert. Ja que sii basat suu dialècte lengadocian, qu’es en bona grafia e balha, a maugrat de quauquas incertituds, l’origina deus mots, sovent arribats directament deu latin. Per un sens locau, un objècte precís de la vita rurau per exemple – que sèrv sovent per la toponimia e l’estudi deus paisatges en generau –, ne trantalhi pas per consultar lo Diccionari de l’abat Foix e n’esiti pas tanpauc per espiar dens lo Diccionari gascon deu Felix Arnaudin,  co-editat, a l’iniciativa deu François Lalanne, per lo Parc naturau regionau de las Lanas de Gasconha  e Confluences.  S’ètz colleccionaire malautiu, que poderetz despensar ua petita fortuna entà crompar d’autas òbras de gran qualitat, en començar per Lo Tresaur dau Felibrige de Frederic Mistrau. E lo Vigneau per lo Vasadés, e d’autes lexics publicats per nombrosas associacions occitanistas, e dinc au darrèr diccionari de l’auvernhàs… Mes uei, que voi saludar lo tribalh deu Pèir Morà, lo son Diccionari Tot en gascon de 30 000 mots”.
 
En efèit lo dissabte 9 de hèurèr lo Cafè gascon de Dacs (Shalòssa) que serà suu tèma deus diccionaris e arcuelherà lo Pèir Morà. Ne sèi pas s’un jorn aqueth valent Landés de Sòrts e Òssagòr serà recompensat per quauque prèmi o manifestacion d’arreconeishença mes, qu’ic cau, constatar, qu’a tribalhat, eth. Shens bruit, pregondament, modestamente e sustot eficaçament.
 
 
Riquessa
 
Ne’s hica pas sovent en davant, lo Pèir, mes que tribalha dempuish bèra pausa. Vadut a Aunessa e Laharí, hens la Gran Lana, qu’a començat de’s har coneisher per las soas novèlas publicadas dens la colleccion “Atots” de l’Institut d’Estudis Occitans: Garbalhas burlentas per exemple…  Pensant  a l’accion pragmatica qui ne manca pas de tesicar, en principe, tot defensor e promotor de la cultura d’òc, que hè pareisher en 1994 lo son Diccionari occitan-francés segon los parlars de Gasconha (Princi Negre Editor, 245 paginas). Que soi segur que quauques amics deus cors de gascon capvath las Lanas totas n’an un vielh exemplari esquiçat, tot desperracat pr’amor de las consultacions febrilas… Uei, lo Pèir Morà nos prepausa lo son pesuc tribalh que’m rapèla, en mei complet, lo Tot en òc (IEO edicions), de M.Braç, R. Martí, A. Roch e J.-Cl. Sèrras,qui èra sortit en 2002. A destinacions deus escolaris e navèths descobreires de l’occitan lengadocian, aqueste qu’èra solide mei brac, mes illustrat d’un biaish agradiu.
 
Solide, l’editor deu Morà, au hiu d’aqueras darrèras annadas, n’a pas tròp avut lo prètzheit d’ua rigor exemplària per çò qui tòca la grafia e lo tribalh pedagogic cap a la lenga occitana. Egau, lo libe de Morà –qu’es precisat clarament dens l’abansperpaus– emplega las règlas definidas per l’IEO e adoptadas dens l’ensenhament (classas de l’Educacion nacionau, Calandretas, edicion, premsa…). Lo tribalh deu Morà qu’es de gran utilitat. La soa riquessa ne’s pòt pas contestar. Que veden que l’autor es anat passejà’s capvath literatura, publicacions, emissions de TV e radiò o premsa occitana. Qu’a comprés com a evoluat la lenga nòsta qui ne pòt pas demorar estancada, immobila, dens ua fòrma saunejada de 1850 o de 1920 quan començavan de franchimandejar a hons. Los qui an vision clara e realista de la situacion de la lenga, saben perfeitament que los locutors dits “naturaus” n’existan pas. La transmission de l’òc es un combat totjamei recomençat.
 
Totun la lenga nòsta guarda la soa capacitat d’adptacion e d’imaginacion. Lo Morà, e’m pensi, qu’a sentit aquò e atau que serà utilizat capvath Gasconha tota, de l’Arièja e deu Tolsan dinc a la Mar Grana. E los Lengadocians o Provençaus ne mancaràn pas de l’espiar. Sustot que – darrèr e important avantage – lo Morà s’esforça de balhar l’etimologia deu nòste vocabulari. Los tribalhs deu landés Theobald Lalanne, deu Miquèu Grosclaude o de l’Alibèrt, que son utilizats atau dab intelligéncia e eficacitat.  Bèth tribalh, aquera maneita! Un utís que cavarà la soa règa .
 
 
 
 
Joan Jacme Fénié
 
 
 
_____
MORÀ, Pèire. Tot en gascon, diccionari de 30 000 mots. Pyrémonde, 2011. 425 paginas. 39,95 èuros.

 

 
Ua petita institucion landesa
 
Dempuish 2006 lo Cafè gascon, animat adara par la Marie-Jo Lescourret, que’s debana un còp per mes a Dacs. De temps en quan que muda dens un vilatge de Shalòssa o de la Gran Lana o sus la còsta gascona.  Qu’a lo son ligòt d’abituats qui partatjan lo plaser de pleitejar en lenga nòsta. D’auguns vienen quitament deu Bearn per tornar trobar lo plaser d’escotar bronir lo gascon, de ne tastar lo shuc e de balhar  son punt de vista sus un libe o ua question de la vita-vitanta o que tòca  a las tradicions (la caça, la corsa landésa, lo rugbí, lo pinhadar lanusquet, la hèsta…).
 
Lo 9/02 (cafè San Pietro a Dacs), donc, dab lo Pèir Morà, que parlaràn deus diccionaris, de la metòda de tribalh, de la situacion e de l’avenir de la lenga nòsta. Contacte: 00 33 (0)6 75 92 50 77 o  mariej.lescourret(a)gmail.com.
 



publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT



Comentaris

14 de febrièr 13.24h

Entà M. Bourdon : Judjar
Diccionari "Lespy" p.296
Judge Judye
"Judya lo senhor de Mirapeix" (XII Bearn)
Judjar
Judjament...
Diccionari Palay p. 595
Judja
Judjament....
Rectoran (Gascon Maritime) p.95
Yudye
Pensi que per estar crededer, vau mélher aver arguments seriós.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

13 de febrièr 17.53h

judyar fors de Morlans 1220


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

10 de febrièr 19.47h

Pròishe (deu lat. prope, près de). N'i a pas de justificacion etimologica a proche, sonque per copiar lo francés. Sh que reproduseish lo son ʃ shens cap d'equivòc. Arreis lo ch que's prononcia segon los parçans : ty, tʃ, ʃ.
Perqué aqueth sh? Pr'amor los occitanistas deu lengadòc ac an volut atau. L'Allibèrt gran ferverós deu catalan e coneishè lo gascon? Qu'es de véder que non. Pr'amor s'èra estat lo cas, com non pas saber que l'X reprodusiva aqueth digrama en catalan, portugué... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

26 de genièr 21.27h

#7 Just!!! Se parle damb mots e s'escriu damb letres. En Aran "poth" se ditz "poch" e "hons" se ditz "shons", mas es evident que cau escríuer "poth" e "hons", mès que mès entà sauvar era unitat dera lengua.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

26 de genièr 17.06h

#2 Adiu, segon jo la question de la prononciacion de SH e de CH qu'ei complèxa en gascon.

Tà escríver "pròishe", que caleré que correspondosse a un lengadocian "pròisse": autament, en qué e's justifica la i ? D'aulhors, qu'existeishen parlars coseranés e haut-comengés qui pronóncian la i de "baish", "vaishèra", donc ua grafia "pròishe" ne convieneré pas entad aqueths parlars.

"Pròshe" ? Dab "pròshe", un problèma que demora: SH que's pòt prononciar /ty/ en Lanas (çò qui a mi... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

26 de genièr 14.56h

En occitan, la produccion de diccionaris seriós (la lexicografia) es dins una situacion catastrofica.

Consultatz aqueste numèro de la revista 'Lingüistica Occitana':
http://www.revistadoc.org/articles.php?lng=fr&pg=6350


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

26 de genièr 14.03h

#1 Qu'as arrason, mès m'agrade que en aguest Jornalet i age lòc entà tot ce que se hè en país, sigue bon o dolent


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

26 de genièr 13.05h

#3

- N'èi pas parlat de "gascon blos", qu'èi parlat d'un "gascon mei blos" a l"epòca qui de 50 a 80 % deus gascons non sabèn pas solament parlar francés, que a l'òra d'ara.

- Locutors naturaus que n'i a pòcs, mes l'autor de l'article que ditz que n'"existan [sic] pas".

- Un diccionari gascon de mei qu'ei tostemps bon, que soi d'acòrd, mes ua critica justa qu'ei tanben necessària: "gascon" n'ei pas automaticament sistematicament de "bon". E ací, Fénié n'a pas hèit lo son tribalh ... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

26 de genièr 12.13h

E'ns poiretz díser çò qu'ei "lo gascon blos" ? d'ont se parla ? On se tròba ? L'occitan blos, lo gascon blos...Fotiròlas. E quan s'ageish de diccionaris un de mensh un de mes, benlèu que va pas cambiar gran causa tà la reviscolada de la lenga d'òc, solide, mes que pòt ajudar totun. E perquè le hasètz pas lo vòste diccionari : que'ns haré gòi de saber çò "de mots qui n'an pas lo lor correspondent exacte en francés" ...quan serén pas que biarnéses.
Per çò deus locutors nat... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

26 de genièr 11.35h

#1
Una remarca sonque : "pròishe" es una grafia tot a fèit logica, pusque se ditz ['prɔʃə].
N'èi jamèi comprís perqué los especialistas vòlen escríver "pròche" (coma "chivau" au lòc de "shivau")... 'quò's pas perçò que vèn deu francés que fau pas que seguissi las règlas de nòsta lenga. En efèit, "pròche" diuré se prononçar ['prɔcə].


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Editorial

Lo drech de viure es pus important que totas las frontièras

Uèi, dimenge 18 d’agost, fa 18 jorns que l’Open Arms reten malgrat el mai d’un centenat de migrants socorreguts en marrit estat de santat. Enfin, lo naviri es arribat davant ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 13 6
  • sol Aush 15 4
  • nuvols Bordèu 10 -1
  • sol Briançon 6 -6
  • sol Caors 14 0
  • sol Carcassona 14 2
  • pluja Clarmont-Ferrand 11 5
  • pluja Confolent 9 5
  • sol Gap 14 0
  • nuvols La Canau 13 6
  • sol La Gàrdia 22 9
  • nuvols La Torre de Pèlitz 16 4
  • pluja Limòtges 9 5
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 18 6
  • sol Lo Puèi de Velai 16 4
  • nuvols Marselha 18 6
  • nuvols Montpelhièr 17 8
  • nuvols Naut Aran 12 2
  • sol Niça 14 0
  • nuvols Nimes 19 5
  • nuvols Pau 15 5
  • pluja Peireguers 19 5
  • pluja Rodés 17 3
  • nuvols Tolon 17 3
  • sol Tolosa 19 5
  • pluja Valença 10 -1

giny

giny

giny

Vidèos

Entrevista

Mn. Condò siguec hilh dera Renaishença Catalana

Jusèp Amiell prèire e escrivan aranés

Mn. Condò siguec hilh dera Renaishença Catalana
giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • © Anhès Rossinhòla

    Vista d'A Torbia, de Mónego e dal mont Agel despí Lai Barrai (comuna de Pelha, Gavotina marítima)

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • Eyes of Simurg 21/6/2017 a Tolosa. Fòto de Barthélémy Nadal

    Eyes Of Simurgh cantan en occitan a Tolosa per la fèsta de la musica 2017

  • Mónego, Bersorèlh e 'A Torbia sota 'a nèu. © Artusa Garavan

    Mónego, Bersorèlh e 'A Torbia sota 'a nèu

  • Castelar

  • © Alzear Bofièr

    Estúdios de Ràdio Lenga d'Òc a Montpelhièr. © Alzear Bofièr

  • Carnaval Gascon a l'Isla de Baish 2013. © Yves Sénécal

    Carnaval Gascon 2013 a L'Isla de Baish (Savés)

  • Ciutat de Blaia: al país de l'amor de lonh

  • Cap a las fonts autas d'Arièja. © Franc Bardòu

    Savartés. Cap a las fonts autas d'Arièja

  • Asuèlhs de Garnagués. © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Garnagués

  • © A.R.

    Greulieras, estacion d'esquí familiala en país grassenc, quauquei pistei e so bèu cèu

  • Revendicacion per l'occitan al mètro de Tolosa. © Remèsi Firmin

    L'occitan per carrièras (concors de prima 2014)

  • © Laurenç Revèst

    De las charrièiras de Genolhac (500 m. d'altitud) al bèlvéser de las Bosedas (1235 m.)

  • Minecraft en version occitana

  • Lo grand passacarrièra de Rodés. Occitan Pride 2013

  • Pòrt de Niça: Li galeras

  • Minecraft en version occitana

  • Chapela de Sant Bernat. © Andrea Celauro

    País d'Aison (Val d'Estura)

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Creses que refusar de socórrer los migrants es racista?


42%



43%



15%



0%




Vots 60 vòtes

comentaris 1

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)