CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 18 d'agost

Actualitats

Dijòus, 14 de febrièr de 2013, 03h00 Politica

Istòria. La DATAR qu’a 50 ans


Comentaris 2 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (3 vòtes)
carregant En cargar


Poder territoriau, refòrma, (de)centralizacion, arrespècte de las identitats, egalitat deus territòris... La França eternau contunha de debàter. Espiada en arrèr sus quauquas decenias.


Qu’i a cinquanta ans, lo 14 de heurèr 1963, un decret crea la famosa DATAR (“Délégation à l’aménagement du territoire et à l’action régionale” en francés). Un deus “barons deu gaullisme”, l’Olivier Guichard (1920-2004) que’n es, dinc a 1968, lo permèir responsable. Dempuish 1947 e la parucion deu libe deu Jean-François Gravier Paris et le désert français, qu’a començat de pujar, dens los mitans de la hauta fonccion publica de l’Estat francés, la question de la decentralizacion.
 
 
Mudacions
 
Qu’es au començament unicament industriau: que cau frenar la montada deu poder economic de Paris, la capitala hastiala que contunha de sagnar ua grana partida de l’Exagòne de las soas fòrças vivas. Mantuas regions occitanas o bretonas ne saben quauquarren. Milierats e milierats de joenes que son partits dens las “Pòstas”, dens l’administracion en generau o dens mantuas autas activitats industriaus o comerciaus, mentre que la permèira PAC (politica agricòla comuna de la CEE) accelèra las mudacions pregondas de las campanhas, tau bon com tau péger…
 
Totun, dempuish quauquas decenias (projèctes du geografe Vidal de la Blache ou deu felibre Charles-Brun en 1911, plan deu ministre Clementel en 1919, prepausicions deu Gentin en 1938, creacion deus prefèctes “IGAME” (inspector generau de l’administracion en mission extraordinària) en 1948 – shens parlar de las prefecturas regionaus deu regime de Vichei –  la question de la retalhada territoriau e de la soa escala la mei bona que punteja, haut o baish, dens lo cap de cèrts capulats de la politica.
 
Que començan donc, dens las annadas 1950, tà encoratjar la decentralizacion industriau; que profita sustot a ua partida de la corona oèst deu Bacin parisian  (Boscatge normand, mieijorn de Picardia, Maine e Anjó, Val de Leira). Que parlan un chic tanben de “desconcentrar”, autament dit d’autrejar quauquas brigalhas de servicis administratius a grans vilas de “provincia”, lo mot que Paris e los sons bons vailets prononcian, a còps, dab un onça de condescendéncia.
 
D’un costat, pr’amor deu “tot-petròli”, la programacion de la fin de las minas de carbon qu’es endralhada. Los qui an un chic de memòria, que’s sovienen qu’en heurèr 1962 s’acaba la longa desatelada (cauma, grèva) de La Sala (en francés Decazeville) que cantèt l’escrivan Joan Bodon. Qu’es lo debut de l’esvaniment d’un bèth tròç deu teishut industriau en Lengadòc (Roèrgue, Cevenas…) o dens d’autes parçans (Hargas de l’Ador au Bocau-Tarnòs en Senhans per exemple dab, totun, ua grana operacion de reconversion).
 
 
Granas operacions
 
De l’aute, pr’amor de la civilizacion deus lésers e de la montada de la societat de consomacion, los amainatjaires deu territòri avian granas operacions toristicas: sus la còsta deu Lengadòc e deu Rosselhon (plan Racine de la MIACLR) tanlèu 1963, puish, en 1967, qu’es en Aquitània la creacion de la MIACA (Mission interministeriau d’amainatjament de la còsta aquitana). Que cau s’arrecaptar ua partida de la toristalha, adara motorizada, que fila notadament cap a la còsta catalana dita “brava” que la publicitat espanhòla deu temps deu Franco promav dab golardisa.
 
En parallèle, que torna créisher la question de la regionalizacion qui atira e, en medish temps, espauruca los notables plan installats dens lo lor canton e los abitudas despatamentaus eretadas deu sistèmi centralizator napoleonian. E cau rapelar que lo Charles de Gaulle abandona definitivament lo poder dab la cabussada deu referendum d’abriu 1969?
 
 
Presidenciau
 
Deu costat de l’arrenavida occitana que podem soscar a la sortida de l’ensai politico-economic de Robèrt Lafont (1923-2009), La Révolution régionaliste (Gallimard, 1967). Dempuish, pro d’aigas que son passadas devath lo vielh Pont de pèira a Bordèu, o devath las tres arcadas deu pont Sent Beneset a Avinhon. Los conselhs regionaus que son apareishuts mentre que n’an pas volut en 1982-83 hicar los departaments (conselhs generaus) a la trapa. La DATAR qu’a mancat de desapareisher e qu’es, uei, vaduda la “Délégation interministérielle à l’aménagement du territoire et à l’attractivité régionale” e qu’estó quitament de 2005 a 2009 aperada la “Délégation interministérielle à l’aménagement et à la compétitivité des territoires”. En seteme de 2012, la ministra Cécile Duflot qu’a parlat de ne har un “Commissariat Général à l’Égalité des Territoires”. Qu’es permetut de’s demandar se los ciutadans saben plan de que sèrv aqueth instrument de la tecnocracia.
 
Per se refresquir lo cervèth que pòden espiar e escotar lo jurista paulin  e provençau d’origina, Guy Héraud. Es que lo pleitei brac d’aqueth “petit candidat” regionalista a l’eleccion presidenciau de 1974 poderé  estar entenut a l’òra d’ara? Fin finau, es que las causas an pro avançat dempuish aquera epòca?
 
 
 
 
Joan Jacme Fénié



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

14 de febrièr 10.57h

Quand èri plus jove aviái una tanta a Montpelher. Era catalana de neishement mas aviá viscut de jove ja en Occitània. Totjorn que veniá a Barcelona mos disiá que era pas correcte de parlar tant de catalan per las carrieras, d'aver de jornals, ràdios e tv en catalan e tanta literatura ena nosta lenga. Compreneva pas que sem un païs coma Occitània e que avem tot lo drech de poder parlar catalan, occitan, ect. Mas era totjorn penset que fasiam las causas simplement pera anujar la gent.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

14 de febrièr 04.28h

Que m'avé escapat, mes que cau gostar lo gran seriós de l'INA (Institut nacionau de l'audio-visuau)... Quan espian la video deu Guy Héraud (campanha electorau de 1974), que veden -dens la notiça braca devath l' "ecran" - resumit deu contingut deus prepaus deu "petit candidat" - que lo redactor apèra "OCCIDENTAUX" los Occitans, parla deu drama de l' ACCITAINE, utiliza l'adjectiu ACCITAINS e confon CANJUERS dab "CAJARCS" (sic). L'influéncia probablament deus sejorns en Carcin deu defunt Pom... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER 3 teveoc

Editorial

Lo drech de viure es pus important que totas las frontièras

Uèi, dimenge 18 d’agost, fa 18 jorns que l’Open Arms reten malgrat el mai d’un centenat de migrants socorreguts en marrit estat de santat. Enfin, lo naviri es arribat davant ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 13 6
  • sol Aush 15 4
  • nuvols Bordèu 10 -1
  • sol Briançon 6 -6
  • sol Caors 14 0
  • sol Carcassona 14 2
  • pluja Clarmont-Ferrand 11 5
  • pluja Confolent 9 5
  • sol Gap 14 0
  • nuvols La Canau 13 6
  • sol La Gàrdia 22 9
  • nuvols La Torre de Pèlitz 16 4
  • pluja Limòtges 9 5
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 18 6
  • sol Lo Puèi de Velai 16 4
  • nuvols Marselha 18 6
  • nuvols Montpelhièr 17 8
  • nuvols Naut Aran 12 2
  • sol Niça 14 0
  • nuvols Nimes 19 5
  • nuvols Pau 15 5
  • pluja Peireguers 19 5
  • pluja Rodés 17 3
  • nuvols Tolon 17 3
  • sol Tolosa 19 5
  • pluja Valença 10 -1

giny

giny

giny

Vidèos

Entrevista

Mn. Condò siguec hilh dera Renaishença Catalana

Jusèp Amiell prèire e escrivan aranés

Mn. Condò siguec hilh dera Renaishença Catalana
giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Laurenç Revèst

    Vista de Nimes, lengadociana per l'istòria, provençala per lo dialècte

  • Zep Armentano

    25au Corsa Aran per sa Lengua

  • A Gavotina marítima: Recabruna Cab Martin, a vila vielha e o castèl dau sécolo X

  • Pòrt de Niça: Li galeras

  • La Primada de Montsegur, 17 de març 2012

    Primada de Montsegur, 17 de de març 2012

  • 32n rescontre occitanocatalan al pòrt de Salau

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • Crotz de Venasca (e de Tolosa) sus un bac de flors a Forcauquier. © Eriei Casternòu

    Concors d'estiu 2012: La fotografia de las vacanças

  • Fèsta dal Dalfin al Borg. © Cristòu Daurore

    Fèsta dal Dalfin al Borg Sant Dalmatz

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • © Laurenç Revèst

    Dau castèu de Grimaud

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs Bigordans

  • © Laurenç Revèst

    De las charrièiras de Genolhac (500 m. d'altitud) al bèlvéser de las Bosedas (1235 m.)

  • Eyes of Simurg 21/6/2017 a Tolosa. Fòto de Barthélémy Nadal

    Eyes Of Simurgh cantan en occitan a Tolosa per la fèsta de la musica 2017

  • Espectacle al nom occitan en Mónegue

    L'occitan per carrièras (concors de prima 2014)

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Creses que refusar de socórrer los migrants es racista?


37%



51%



12%



0%




Vots 43 vòtes

comentaris 1

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)