CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimècres, 16 d'octòbre

Actualitats

Dijòus, 14 de febrièr de 2013, 03h00 Politica

Istòria. La DATAR qu’a 50 ans


Comentaris 2 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (3 vòtes)
carregant En cargar


Poder territoriau, refòrma, (de)centralizacion, arrespècte de las identitats, egalitat deus territòris... La França eternau contunha de debàter. Espiada en arrèr sus quauquas decenias.


Qu’i a cinquanta ans, lo 14 de heurèr 1963, un decret crea la famosa DATAR (“Délégation à l’aménagement du territoire et à l’action régionale” en francés). Un deus “barons deu gaullisme”, l’Olivier Guichard (1920-2004) que’n es, dinc a 1968, lo permèir responsable. Dempuish 1947 e la parucion deu libe deu Jean-François Gravier Paris et le désert français, qu’a començat de pujar, dens los mitans de la hauta fonccion publica de l’Estat francés, la question de la decentralizacion.
 
 
Mudacions
 
Qu’es au començament unicament industriau: que cau frenar la montada deu poder economic de Paris, la capitala hastiala que contunha de sagnar ua grana partida de l’Exagòne de las soas fòrças vivas. Mantuas regions occitanas o bretonas ne saben quauquarren. Milierats e milierats de joenes que son partits dens las “Pòstas”, dens l’administracion en generau o dens mantuas autas activitats industriaus o comerciaus, mentre que la permèira PAC (politica agricòla comuna de la CEE) accelèra las mudacions pregondas de las campanhas, tau bon com tau péger…
 
Totun, dempuish quauquas decenias (projèctes du geografe Vidal de la Blache ou deu felibre Charles-Brun en 1911, plan deu ministre Clementel en 1919, prepausicions deu Gentin en 1938, creacion deus prefèctes “IGAME” (inspector generau de l’administracion en mission extraordinària) en 1948 – shens parlar de las prefecturas regionaus deu regime de Vichei –  la question de la retalhada territoriau e de la soa escala la mei bona que punteja, haut o baish, dens lo cap de cèrts capulats de la politica.
 
Que començan donc, dens las annadas 1950, tà encoratjar la decentralizacion industriau; que profita sustot a ua partida de la corona oèst deu Bacin parisian  (Boscatge normand, mieijorn de Picardia, Maine e Anjó, Val de Leira). Que parlan un chic tanben de “desconcentrar”, autament dit d’autrejar quauquas brigalhas de servicis administratius a grans vilas de “provincia”, lo mot que Paris e los sons bons vailets prononcian, a còps, dab un onça de condescendéncia.
 
D’un costat, pr’amor deu “tot-petròli”, la programacion de la fin de las minas de carbon qu’es endralhada. Los qui an un chic de memòria, que’s sovienen qu’en heurèr 1962 s’acaba la longa desatelada (cauma, grèva) de La Sala (en francés Decazeville) que cantèt l’escrivan Joan Bodon. Qu’es lo debut de l’esvaniment d’un bèth tròç deu teishut industriau en Lengadòc (Roèrgue, Cevenas…) o dens d’autes parçans (Hargas de l’Ador au Bocau-Tarnòs en Senhans per exemple dab, totun, ua grana operacion de reconversion).
 
 
Granas operacions
 
De l’aute, pr’amor de la civilizacion deus lésers e de la montada de la societat de consomacion, los amainatjaires deu territòri avian granas operacions toristicas: sus la còsta deu Lengadòc e deu Rosselhon (plan Racine de la MIACLR) tanlèu 1963, puish, en 1967, qu’es en Aquitània la creacion de la MIACA (Mission interministeriau d’amainatjament de la còsta aquitana). Que cau s’arrecaptar ua partida de la toristalha, adara motorizada, que fila notadament cap a la còsta catalana dita “brava” que la publicitat espanhòla deu temps deu Franco promav dab golardisa.
 
En parallèle, que torna créisher la question de la regionalizacion qui atira e, en medish temps, espauruca los notables plan installats dens lo lor canton e los abitudas despatamentaus eretadas deu sistèmi centralizator napoleonian. E cau rapelar que lo Charles de Gaulle abandona definitivament lo poder dab la cabussada deu referendum d’abriu 1969?
 
 
Presidenciau
 
Deu costat de l’arrenavida occitana que podem soscar a la sortida de l’ensai politico-economic de Robèrt Lafont (1923-2009), La Révolution régionaliste (Gallimard, 1967). Dempuish, pro d’aigas que son passadas devath lo vielh Pont de pèira a Bordèu, o devath las tres arcadas deu pont Sent Beneset a Avinhon. Los conselhs regionaus que son apareishuts mentre que n’an pas volut en 1982-83 hicar los departaments (conselhs generaus) a la trapa. La DATAR qu’a mancat de desapareisher e qu’es, uei, vaduda la “Délégation interministérielle à l’aménagement du territoire et à l’attractivité régionale” e qu’estó quitament de 2005 a 2009 aperada la “Délégation interministérielle à l’aménagement et à la compétitivité des territoires”. En seteme de 2012, la ministra Cécile Duflot qu’a parlat de ne har un “Commissariat Général à l’Égalité des Territoires”. Qu’es permetut de’s demandar se los ciutadans saben plan de que sèrv aqueth instrument de la tecnocracia.
 
Per se refresquir lo cervèth que pòden espiar e escotar lo jurista paulin  e provençau d’origina, Guy Héraud. Es que lo pleitei brac d’aqueth “petit candidat” regionalista a l’eleccion presidenciau de 1974 poderé  estar entenut a l’òra d’ara? Fin finau, es que las causas an pro avançat dempuish aquera epòca?
 
 
 
 
Joan Jacme Fénié



publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT



Comentaris

14 de febrièr 10.57h

Quand èri plus jove aviái una tanta a Montpelher. Era catalana de neishement mas aviá viscut de jove ja en Occitània. Totjorn que veniá a Barcelona mos disiá que era pas correcte de parlar tant de catalan per las carrieras, d'aver de jornals, ràdios e tv en catalan e tanta literatura ena nosta lenga. Compreneva pas que sem un païs coma Occitània e que avem tot lo drech de poder parlar catalan, occitan, ect. Mas era totjorn penset que fasiam las causas simplement pera anujar la gent.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

14 de febrièr 04.28h

Que m'avé escapat, mes que cau gostar lo gran seriós de l'INA (Institut nacionau de l'audio-visuau)... Quan espian la video deu Guy Héraud (campanha electorau de 1974), que veden -dens la notiça braca devath l' "ecran" - resumit deu contingut deus prepaus deu "petit candidat" - que lo redactor apèra "OCCIDENTAUX" los Occitans, parla deu drama de l' ACCITAINE, utiliza l'adjectiu ACCITAINS e confon CANJUERS dab "CAJARCS" (sic). L'influéncia probablament deus sejorns en Carcin deu defunt Pom... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR

Editorial

Que pas res nos arrèste

“Òu, Union Europèa, calma-te. Torni dire: s’ensajas de qualificar nòstra operacion d’invasion, nòstre prètzfach es simple. Dobrirem las pòrtas ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 16
  • sol Aush 16
  • sol Bordèu 16
  • sol Briançon 10
  • sol Caors 14
  • sol Carcassona 15
  • sol Clarmont-Ferrand 14
  • sol Confolent 14
  • sol Gap 7
  • sol La Canau 16
  • sol La Gàrdia 19
  • sol Limòtges 13
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 15
  • sol Lo Puèi de Velai 14
  • sol Marselha 16
  • sol Montpelhièr 15
  • sol Naut Aran 13
  • sol Niça 16
  • sol Nimes 15
  • sol Pau 18
  • sol Peireguers 14
  • sol Rodés 16
  • sol Tolon 15
  • sol Tolosa 16
  • sol Valença 13

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • Xavi Gutiérrez Riu

    Eth referendum d'independéncia en Aran

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Laurenç Revèst

    La botiga de Macarèl a Sant Joan de Vedats (Montpelhierenc)

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • © Laurenç Revèst

    Magasin novèl de Macarèl a Sant Joan de Vedats (Montpelhierenc)

  • © Laurenç Revèst

    Lo Canet dei Mauras: Brassariá e manhanariá, luecs de vida de l'occitan provençau

  • Val d'Aran, cap de Gasconha

  • Asuèlhs de Garnagués. © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Garnagués

  • © Franc Bardòu

    Darrièr refugi abans l’envòl (1206-2016)

  • Exposicion temporària sus Robèrt Lafont al CIRDOC (D.R.)

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Laurenç Revèst

    Cavairac, Vau Naja (Costièra de Nimes)

  • © Miquèu Barís

    Los calandrons d'Auloron qu'an visitat Baiona

  • © Laurenç Revèst

    De las charrièiras de Genolhac (500 m. d'altitud) al bèlvéser de las Bosedas (1235 m.)

  • Estacion de trens de Limós (Rasés) - Senhalizacion en occitan. © Terric Lausa

    Estacion de trens de Limós (Rasés) - Senhalizacion en occitan

  • Circ de Colomèrs, dins la Val d'Aran. © Eloisa Gentié

    Concors d'estiu 2012: La fotografia de las vacanças

  • © Laurenç Revèst

    La botiga de Macarèl a Sant Joan de Vedats (Montpelhierenc)

  • © Laurenç Revèst

    Cavairac, Vau Naja (Costièra de Nimes)

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)