Bandièra01 capçalera  1180x150: Botiga

Actualitats

“Meravilhas Descrichas”

Quand Índia se convida en Occitània

Atlàs Catalan, portulan del sègle XIV, realizat pel cartograf malhorquin Cresques Abraham, e que los darrièrs tres fuèlhs i representan l’Asia concebuda pels medievals
Atlàs Catalan, portulan del sègle XIV, realizat pel cartograf malhorquin Cresques Abraham, e que los darrièrs tres fuèlhs i representan l’Asia concebuda pels medievals

Edat Mejana, edat de meravilhament. A nòstres aujòls çò desconegut los intrigava, los espaurugava, los atrasiá. Los racontes de viatges luenchencs fasián flòri. Demest los barrutlaires sens cap de frontièra, un occitan, Jordan Catalan, s’illustrèt en assabentant de las esplendors de l’Índia del sègle XIV.


A l’Edat Mejana, una fèbre estrementiguèt Euròpa, un estrambòrd qu’assalhiguèt las ments dels medievals: l’Orient. A una epòca que l’imaginari costejava encara la realitat, que los bestiaris descrivián de còsta un elefant e un unicòrne, lo mond s’afoguèt d’un obratge novèl, Lo Libre del Milion. En 1298, dins una càrcer de Gènoa, un mercadièr venecian dictava sos viatges dins un mond al ras de la fantasiá: Asia. Aquel òme èra Marco Polo. Lo libre venguèt un best seller que se vend uèi encara. Un aventurièr que bravegèt tota marrana, traversèt desèrts, estepas e selvas per se logar al servici de Kublai Khan, l’òme que regnava sus l’empèri mongòl. D’aquí compliguèt divèrses obratges per l’emperaire que lo faguèron barrutlar a travèrs tot l’empèri, e n’escriguèt cada meravilha que lai vegèt. Pendent longtemps la quita existéncia de Polo a generat de debats, ara fa puslèu consens demest la comunautat scientifica, e de nombroses detalhs de son raconte – entre tant una descripcion plan precisa d’una moneda papièr – son versemblants. Pasmens, d’elements entièrs de l’òbra son de puras exageracions, fantasiás e faulas que de còps s’inspiran d’autras òbras mèstras de son epòca.
 
 
Jordan Catalan, lo Marco Polo occitan
 
D’autras figuras aventurièras se destaquèron, escriguèron e descriguèron lo mond nòu que se desplegava davant eles, coma Giovanni da Pian del Carpine, un prelat que foguèt lo primièr ambaissador del papat a la cort mongòla, e que redigiguèt son Historia Mongolorum quos nos Tartaros apellamus. Mas i aguèt tanben un altre òme, un occitan, qu’enriquiguèt las coneissenças dels occidentals sus las tèrras orientalas.
 
Jordan Catalan nasquèt a l’entorn de 1280 a Severac[1], en Roergue. De sa vida pauc se sap, ja que ne daissèt un magre testimoniatge. Pr’aquò, el se faguèt can de Dieu quand integrèt l’òrdre dels Presicadors, e se’n torna trapar la traça enlà del Pont Euxin, dins un monastèri de Tabriz (تبریز), dins lo nòrd de l’Iran d’ara. Saique la fòga orientala de sos contemporanèus l’atissèt, car se n’anèt, amb quatre companhs, e armat d’un calam, d’atrament[2], de rotlèus de pergamin e d’una dòsi gròssa de fervor religiosa medievala, temptar de presicar la bona paraula en China. Ribegèron la mar d’Arabia, fins que, en 1324, los confraires de Catalan foguèsson preses e executats, vèrs l’illa de Salsete, près de Bombai (मुंबई). Salve mas empachat a mièg camin de China, Jordan Catalan decidiguèt de seguir son prètzfach de missionari en Índia. Viatgèt long de la còsta indiana occidentala, en presicant en particular dins las vilas de Bharuch (ભરૂચ) e Thane (ठाणे) abans de davalar a l’extrèm sud del soscontinent cap a Kollam (കൊല്ലം). Faguèt puèi repè en Avinhon per que lo papa Joan XXII, conscient d’una manna de possibles fidèls nòus en Índia, lo nomenèsse evesque de Kollam, diocèsi creada en 1329 especialament per Jordan Catalan, e primièra diocèsi de la glèisa catolica en Índia. In fine, lo trèu de l’occitan se perdèt a l’entorn de l’an 1330, data presumida de sa mòrt, sens saber s’atenguèt son evescat.
 
 
Un quasèrn de viatge
 
Jordan Catalan ten subretot sa posteritat de l’unic obratge que redigiguèt entre 1324 e 1328: Mirabilia Descripta. Mirabilia, car pendent son viatge se badèt, afiscat coma un mainatge, fàcia a çò novèl e çò desconegut. Descripta, pr’amor de l’interès, quasi scientific per l’epòca, que portèt amb se e lo menèt a devisar de la geografia, la fauna e la flòra d’aquelas encontradas luènhas. Una natura salvatja, quora doça e colorada, quora eissucha e perilhosa, se dessenha coma una fresca edenica, que s’espandís de Grècia a Índia, a travèrs de las tèrras turcas e armènias, pèrsas e caldèas.
 
“I a un autre arbre dont lo fruch sembla de prunas, mas plan gròssas, que se ditz «aniba». Es un fruch tan doç e deliciós que mes impossible de descriure aquò amb de mots.”
 
Devesiguèt tanben Índia en tres parçans: l’IndiaMajor, qu’inclutz una part de Malabar e la ciutat de Kochi (കൊച്ചി); l’IndiaMinor, entre Sind e Malabar; l’IndiaTertia, una region pro fosca, qu’el situava entre Balochistan e Etiopia[3].
 
A mai, Catalan s’extasièt davant lo ferum indian: çai de papagais e de pavons, lai un elefant qu’impausa un respècte mastodontesc. Las bèstias, de la formiga pus pichòta al crocodil pus ferotge, son auscultadas menimosament.
 
“Aquesta bèstia [lelefant] a una tèsta gròssa; d’uèlhs pus pichons quun caval; daurelhas coma las alas de chòts o de ratapenadas; un nas que tòca mai lo sòl, que tomba drech del som del cap; e doas defensas que se destrian per lor grandor de remarca, tanten volum coma en longor, que son en realitat de dents enraiçadas dins la maissa superiora.”
 
S’estonèt en descobrir los uses dels estatjants: la vaca sagrada, la farda leugièra que descobrís los còrses assucats per la calor e las monsons; las religions, entre l’indoïsme e lo cristianisme nestorian en Pèrsia. Un agach innocent mas pro precís, e una temptativa d’objectivitat enregan l’obratge.
 
“Las gents d’aquesta Índia son netas en lor alimentacion, vertadièras en paraula, eminentas en justícia, mantenon atentivament los privilègis de cada òme a respècte de son reng, coma o fan despuèi un temps de memòria perduda.
 
Es evident ça que la que la vision de Catalan foguèt biaissada culturala e religiosament. L’enfasi sorgenta sovent ont s’amaga l’ignorància. O pròva aquò lo retrach qu’el fa de son Índia Menora, ont anèt pas jamai, e ne va far un país ont s’escondián los mites, un paradís ont s’encaunavan de quimèras, a las pòrtas del reialme mièg legendari del Prèire Joan. Se requièr doncas una lectura critica per n’aver una bona compreneson.
 
Mirabilia Descripta, fruch d’un afogament medieval per de meravilhas lonhdanas, foguèt en son temps una òbra de referéncia per qui se voliá assabentar de las curiositats del mond indian. Uèi e fa de temps – aürosament, sas paginas an perdut los interèsses geografic, zoologic, botanic e etnologic qu’o podiá aver un còp èra. Ça que la, demòra, tant coma Lo Libre del Milion, una font subreïnteressanta a respècte de la recepcion de las culturas orientalas pels europèus de l’Edat Mejana. MirabiliaDescripta, un libre discret que, pasmens, contunharà longamai de meravilhar los esperits curioses e aventurièrs.
 
 
 
 
 
Robin Pitòt
 
 
 
 
 
 
[1] I a d’especulacions sus l’origina de Jordan Catalan. D’efièch, son nom saique supausariá una origina catalana, encara que nasquèsse a Severac del Castèl (Avairon). Atal, quora es considerat occitan/francés, quora catalan. Son nom usual en francés es Jourdain de Sévérac, Jordà de Catalunya en catalan e Jordanus Catalani en latin e anglés.
[2] tencha
[3] Los geografes pensavan alara que lo sud d’Índia e la Bana d’Africa se jonhián.


 
fffff fffff
Ligam cap una version en linha del tèxt en accès liure;
Mirabilia descripta: the wonders of the East (1863).
S’agís d’una version anglesa revirada e comentada
per Henry Yule:



https://archive.org/details/mirabiliadescrip00jord
 
   


 
 
fffff fffff
 Jornalet a l'escòla

Jornalet a una seccion especifica sus l’escòla occitana. Nos agradariá fòrça que las escòlas, que sián de Calandretas o d’escòlas bilingüas, poguèsson emplenar elas meteissas aquesta seccion amb de nòvas, e que los quites escolans las poguèsson redigir en explicar los faches que fan l’actualitat dins cada escòla: una excursion culturala, la vesita d’una personalitat, una fèsta populara amb los parents, una competicion esportiva, etcetèra. Evidentament, las fotografias, los enregistraments o los imatges de vidèo seràn tras que benvenguts, se n’i a.

 Se cada escòla nos manda quatre o cinc nòvas per an serem plan contents e satisfaches. Pensam que pòt èsser un bon ponch d’amassada per la comunautat educativa occitana, una iniciativa interessanta pels escolans e un esplech de socializacion lingüistica per las familhas dels escolans.

Esperam de poder comptar amb lo vòstre sosten, e esperam que Jornalet serà una aisina utila per las escòlas occitanas. Mandatz-nos las vòstras nòvas a info@jor…
 
   




abonar los amics de Jornalet
</br></br></br></br>




Mapa que representa qualques luòcs ont visquèt Jordan Catalan. D’oèst en èst e del nòrd al sud: Severac, Tabriz, Bharuch, Bombai, Kochi, Kollam
Mapa que representa qualques luòcs ont visquèt Jordan Catalan. D’oèst en èst e del nòrd al sud: Severac, Tabriz, Bharuch, Bombai, Kochi, Kollam

Jornalet es possible gràcias al sosten economic e jornalistic dels legeires e benevòls. Se lo podètz sosténer en venent sòci dels Amics del Jornalet o de l'Associacion ADÒC, o tot simplament en fasent un don, atal contribuiretz a far un mèdia mai independent e de melhora qualitat.

Comentaris

Franc Bardòu
1.

Jòrdi Catalan se faguèt canhàs del marrit demiurgue quand integrèt l’òrdre dels Presicaires : un dels melhors dominicans qu'ajam endurats : se'n anèt per lo mond veire endacòm mai se non podiá far quicòm mai que de secutar despietadosament lo paure mond d'en çò nòstre.

  • 6
  • 2

Escriu un comentari sus aqueste article