CAPÇALERA: Conselh Generau d'Aran 728x90
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dijòus, 23 de mai

Actualitats

Dimenge, 20 d'octòbre de 2013, 03h00 Politica,Internacional

“Avèm pas res de celebrar”: los mapuches commemòran lo 12 d’octòbre amb una protèsta multitudinària


Comentaris Cap de comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (2 vòtes)
carregant En cargar


Los pòbles originaris de Chile reclaman l’autonomia e la fin de la repression. Lo president de Veneçuèla se ditz indignat pel fach qu’Espanha celèbre “l’olocaust indigèna d’America”. Pendent lo darrièr decenni, divèrses estats americans an modificat lo sens de la celebracion oficiala amb la tòca de soslinhar la resisténcia dels autoctòns o la diversitat culturala.


Un instant de la manifestacion de Santiago
© Azkintuwe





Etiquetas
12 doctòbre, abya yala, america, colonizacion, espanha, indigènas, mapuches

De milièrs de mapuches e d’autres pòbles originaris sortiguèron dissabte passat per carrièras a Santiago (Chile) per cridar que los autoctòns americans an encara una lucha fòrça longa fins a aténher la plena egalitat de dreches e l’autonomia. Los manifestants —qu’entre eles se comptava tanben de chilens d’origina etnica europèa— diguèron que los mapuches an l’intencion de contunhar de recuperar las tèrras que, segon eles, lor foguèron usurpadas per l’estat chilen, çò explica Azkintuwe. Reclamèron tanben que se quitèsse de lor aplicar la lei antiterrorista —en vigor dempuèi la dictatura d’Augusto Pinochet— e revendiquèron l’autogovèrn dels pòbles indigènas.
 
“Avèm pas res de celebrar”, clamava un dels activistas mapuches, Pablo Kuriwil, en s’adreiçar als manifestants, segon çò qu’enregistrèron las camèras d’HispanTV. Lo crit de Kuriwil fa referéncia al fach que lo 12 d’octòbre contunhe d’èsser fèsta dins los païses d’America Centrala e del Sud que se faguèron independents del Reialme d’Espanha fa ara dos sègles. Los autoctòns americans ensajan de reconvertir lo jorn en una jornada de revendicacion pròpria, en lo renomenant “Jorn de la Resisténcia Indigèna”.
 
Es una posicion que, de fach, es pas solament partejada pels que manifestèron per carrièras a Santiago o pels pòbles indigènas en general, mas que fa qualques ans que reüssís entre divèrses govèrns americans. Ongan, lo president de Veneçuèla, Nicolás Maduro, o a soslinhat dins aquel sens, en questionar lo sens del 12 d’octòbre dins lo Nòu Continent, e tanben sa celebracion en Espanha. Maduro se diguèt “indignat” perque coïncidís amb lo començament de “l’olocaust indigèna d’America”.
 
Es dempuèi 2002, e per decret de l’alavetz president de Veneçuèla e predecessor de Maduro, Hugo Chávez, qu’aquel país commemòra lo 12 d’octòbre coma “Jorn de la Resisténcia Indigèna”.
 
D’autres païses americans an pres dempuèi de decisions similaras. En 2011 Bolívia anullèt oficialament la celebracion del 12 d’octòbre coma “Jorn de la Raça” e remplacèt la jornada pel “Jorn de la Descolonizacion”. Tanben Nicaragua a adoptat la denominacion promoguda per Chávez en Veneçuèla.
 
D’un biais mai doç Peró cambièt lo sens de la festivitat en 2009, en la nomenant “Jorn dels Pòbles Originaris e del Dialòg Intercultural”. En 2010 Argentina faguèt çò meteis, en instituissent lo “Jorn del Respècte de la Diversitat Culturala”; e l’Eqüator en 2011, coma “Jorn de l’Interculturalitat”.

 
 
 


Aqueste article es adaptat de Nationalia, amb qui Jornalet a un acòrdi de collaboracion.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris


I a pas cap de comentari




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT

Editorial

Per un jornal participatiu, viu e civilizat

Quand discutissèm amb qualqu’un, emplegam quicòm mai que de paraulas. Las expressions de la cara e los gèstes son fòrça importants per comunicar. Quand parlam al ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 13 6
  • sol Aush 15 4
  • nuvols Bordèu 10 -1
  • sol Briançon 6 -6
  • sol Caors 14 0
  • sol Carcassona 14 2
  • pluja Clarmont-Ferrand 11 5
  • pluja Confolent 9 5
  • sol Gap 14 0
  • nuvols La Canau 13 6
  • sol La Gàrdia 22 9
  • nuvols La Torre de Pèlitz 16 4
  • pluja Limòtges 9 5
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 18 6
  • sol Lo Puèi de Velai 16 4
  • nuvols Marselha 18 6
  • nuvols Montpelhièr 17 8
  • nuvols Naut Aran 12 2
  • sol Niça 14 0
  • nuvols Nimes 19 5
  • nuvols Pau 15 5
  • pluja Peireguers 19 5
  • pluja Rodés 17 3
  • nuvols Tolon 17 3
  • sol Tolosa 19 5
  • pluja Valença 10 -1

giny

giny

giny

Vidèos

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Entrevista

“Avèm un molon de sorires que revenon a cada eveniment”

Rafèu Radreau Carnsaladièr e organizaire d'eveniments culturals a Peirafuec (Nauta Val de Var)

“Avèm un molon de sorires que revenon a cada eveniment”
publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia



publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums

Fotografias

  • A Gavotina marítima: Recabruna Cab Martin, a vila vielha e o castèl dau sécolo X

  • © Catarin Seguran

    Quauqua part sus un chamin de l'Aut Buechaine entre lo riu de Chaurana e lo Grand Buech (Gavotina)

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • ©  LR

    Mostier e òrts de Cimiés, antica ciutat de Cemenelum, actualament quartier de Niça

  • Agaits tolosans. © Franc Bardòu

    Agaits Tolosans

  • © Laurenç Revèst

    Dins lei paluns de Camarga, la Torre Carbonièira e Aigas-Mòrtas

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • © Alzear Bofièr

    Estúdios de Ràdio Lenga d'Òc a Montpelhièr. © Alzear Bofièr

  • © Laurenç Revèst

    Val de la Tiniá

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

  • © Franc Bardòu

    Tresaurs andorrans

  • © Asalaís Moniguet

    Montpelhièr la lengadociana

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • Niça vièlha en occitan niçard. © LR

    Niça vièlha en occitan niçard

  • Asuèlhs de Garnagués. © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Garnagués

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • Arremassada de signatures pera independéncia. ANC Val d'Aran, Vielha 11-12 de gèr 2014

  • 20u corsa Aran per sa Lengua. © Guillem Sevilla

    20u corsa Aran per sa Lengua

  • © Laurenç Revèst

    Dins lei paluns de Camarga, la Torre Carbonièira e Aigas-Mòrtas

giny

Las mai...

publicitat

LATERAL2 300x250: Cultura Conselh Aran

giny

Sondatge

Escrives normalament de comentaris dels articles que publica Jornalet?


10%



28%



8%



21%



32%




Vots 118 vòtes

comentaris 0

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)