CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dissabte, 19 d'octòbre

Actualitats

Dissabte, 16 de novembre de 2013, 03h00 Libres

Los noms de la montanha: l’exemple de la Vath d’Aspa


Comentaris Cap de comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (2 vòtes)
carregant En cargar


La màger part deus legidors deu Jornalet coneishen segur l’activitat editoriau deu Joan Eygun. Demorat estacat a la soa Vath d’Aspa, que prepausa uei la hruita d’ua valenta e utila recension dens ua presentacion plasenta e ben organizada.


Lo bèth libe deu Joan Eygun
© JJF





Etiquetas
eygun, fénié, los mots de la montanha pirenenca, toponimia, val daspa

 
 
D’ua familha originària de la Vath d’Aspa, lo Joan Eygun qu’a deishat lo son mestièr d’engenhaire per consacrà’s a l’edicion occitana. Dempuish ua detzena d’annadas que publica libes d’autors contaporanèus o deus sègles passats. Autor d’ua tèsi suu tèxte religiós occitan deu sègle XVII dinc au miei deu XIX, qu’es un passionat e un valent tribalhador. Qu’a quitament gausat publicar engüan la revirada de la Bíblia (Ancian Testament) en occitan lengadocian, l’òbra d’ua vita preu Paire Joan Roqueta àlias Joan Larzac. Ja que sii installat a Tolosa, lo Joan Eygun demòra cap e tot estacat a la soa tèrra bearnesa e a la soa comunautat montanhòla. Atau que publiquè en 2011 los celèbres Fòrs et Costumas de Bearn en edicion bilingua òc-francés. En 2009, qu’èra l’edicion d’un recuelh de tèxtes titolat Per Malhs, Sarròts e Arrècs, un florilègi de l’escriut recuelhut dens la soa vath pirenenca on quauquas curiositats que son ben conservadas: l’emplec deu vèrbe ir per anar, per exemple, o eth e era en plaça deus articles nòstes lo o la. Qu’es pr’amor d’aquò que disen ara montanha (a la montanha), eths ors dera vath (los ors de la vath) o  eras garas abandonadas deth camin de hèr Pau-Campfranc... Qu’ic sèi be! Los aranés o las gents de Comenge que coneishen tot aquò mes los legidors de las “planas” de las autas montanhas occitanas ne son benlèu pas assabentats sus las mila e ua facetas deus dialèctes nòstes…
 
Uei, lo Joan Eygun que’ns balha un bèth obratge suus Mots de la Montanha Pirenenca au Travèrs de la Vath d’Aspa. Qu’es escrivut en francés, tanplan per los toristas coma preus gascons que preu public occitan en generau qui an —malaja!— deishat la lor lenga;  o qui n’an pas avut l’astre de l’aver recebuda en eretatge. Lo libe (24 capítols, mei los annèxes) es beròiament illustrat dab fòtos en colors. E justament qu’es ben util pr’amor que, deu Sompòrt e d’Urdòs estant dinc a Sarrança o Ardiòs-Ishèra, o tanplan dinc a la plana de Bedós, que saben ben que n’es pas la rasa lanusqueta deus grans orizonts cara au fotograf e “folclorista” landés Fèlix Arnaudin (1844-1921).
 
Puish qu’es impossible de parlar de tot, espiam sonque ací los noms de las arròcas e deus diferents terrenhs (paginas 61-72): que tròban los mots pena, malh, calhau, lia (un chic equivalent de “lausa, pèira plata”), lapassa e lapasset, calhavèra (peirèr), arralha, glèra, dab pro de diminutius. La toponimia es tostemps pragmatica e los païsans e aulhèrs de la montanha que son sovent hòrt precís. E, dens aquera partida calcària deu massís cavada com un tròç de hromatge d’Emmental (com dens lo famós Carst d’Eslovènia), que tròban arras (en francés “lapiaz”), caudèras e cauderets, clòtas e clotets, horats e horatats, putz e ne passi! E òc! N’i pas sonque los Grans Causses de Roergue o los autes platèus calcaris de Carcin o de Perigòrd qui agin un vocabulari especific au torn deus avencs, igas e autes tindols.
 
Dens aqueth país de pastors, los noms d’estivas, cabanas, cojalars o coilars e las dangerosas palhassèras (per lo bestiar tanplan com preus aulhèrs e los toristas passejaires) ne son pas tanpauc oblidats.
 
De cap a 1500 noms que son mentavuts. Un bèth tribalh d’enquèsta e d’explicacion que permet de compréner lo país. E podossin, aumensh en partida, estar rectificadas  las mapas oficiaus! Solide, un còp de mei, “I have a dream”… Totun, com ic ditz, la cançon de Nadau, “après lo malh, un aute malh, un aute malh…” Que cau donc guardar los uelhs sus los preciós estudis toponimics d’aqueth escantilh, tròp longtemps vists dab condescendéncia per dauguns…
 
 
 
 
Joan Jacme Fénié
 
 
 
_____
EYGUN, Jean. Les mots de la montagne pyrénéenne à travers la toponymie de la Vallée d’Aspe. Letras d’Òc, colleccion Camins, 2013. 255 paginas. 27 èuros.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT



Comentaris


I a pas cap de comentari




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT

Editorial

Que pas res nos arrèste

“Òu, Union Europèa, calma-te. Torni dire: s’ensajas de qualificar nòstra operacion d’invasion, nòstre prètzfach es simple. Dobrirem las pòrtas ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 13
  • sol Aush 13
  • sol Bordèu 14
  • sol Briançon 11
  • sol Caors 12
  • sol Carcassona 13
  • sol Clarmont-Ferrand 12
  • sol Confolent 14
  • sol Gap 8
  • sol La Canau 14
  • sol La Gàrdia 12
  • sol Limòtges 12
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 15
  • sol Lo Puèi de Velai 13
  • sol Marselha 19
  • sol Montpelhièr 18
  • sol Naut Aran 11
  • sol Niça 16
  • sol Nimes 19
  • sol Pau 14
  • sol Peireguers 13
  • sol Rodés 13
  • sol Tolon 14
  • sol Tolosa 13
  • sol Valença 15

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • © Zep Armentano

    XI prèmis Gaudí de l'Acadèmia Catalana del Cinèma

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • Castelar

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • Era còlha dera ADÒC ath trabalh

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • © Laurenç Revèst

    Mónegue

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Margaria Pepin

    Adobament dal Grand Prèmi de Mónegue de 2014

  • © Franc Bardòu

    Darrièr refugi abans l’envòl (1206-2016)

  • © Laurenç Revèst

    Besièrs, preséncia d'occitan en ciutat e CIRDOC

  • Lo grand passacarrièra de Rodés. Occitan Pride 2013

  • 20u corsa Aran per sa Lengua. © Guillem Sevilla

    20u corsa Aran per sa Lengua

  • Estivada 2013. © Guillem Sevilla

    Estivada 2013

  • © Asalaís Moniguet

    Montpelhièr la lengadociana

  • Glèisa, cloquièr e muralhon. © Andrea Celauro

    País d'Aison (Val d'Estura)

  • Eyes of Simurg 21/6/2017 a Tolosa. Fòto de Barthélémy Nadal

    Eyes Of Simurgh cantan en occitan a Tolosa per la fèsta de la musica 2017

publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)