CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimars, 14 d'agost

Actualitats

Dissabte, 21 de decembre de 2013, 03h00 Libres,Espòrt

La partida clandestina: un roman occitan sul rugbi de XIII


Comentaris Un comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (1 vòte)
carregant En cargar


En octobre-novembre de 2013 èra, tornar, la Copa del Monde del rugbi de XIII. Se debanèt per partida en Anglatèrra, al País de Galas, en Occitània e en Catalonha. Malurosament los mèdias francofòns ne parlèron gaire. La federacion del XIII, pr’aquò una de las pus importantas federacions esportivas d’Exagonia amb mai d’un centenat de clubs, demòra victima d’un ostracisme escandalós e injustificat. Cap de cadena de television hertziana difusèt pas cap de partida, quitament pas las que joguèt l’esquipa de “França”. Visiblament los responsables occitans d’aquela federacion la vòlon encara “francesa”, en esperant probablament tirar qualques sòuses del Ministèri dels Espòrts. Rai! Benlèu ne tiran encara quatre francs espanhòls, mas ges de consideracion. Los bailes d’aquel espòrt ne deurián tirar las consequéncias. Se l’identificacion nacionala èra pro fòrta, perqué pas se declarar “federacion occitana”? Benlèu qu’entre totes, los quitis conselhs regionals poirián balhar tanta moneda coma ne balha París pel moment. Subretot poirián prene en melhora consideracion lo rugbi de XIII. Mas aquí sièm a far de politica-ficcion...
 
Cada còp que lo mondial del rugbi de XIII se debana, pauc o pro en Occitània, Alan Roch ensaja de far quicòm per religar son espòrt favorit a la literatura nòstra. En l’an 2000 un recuèlh de racontes que foguèt publicat. Aqueste a (al present per çò que se pòt encara crompar e legir) per títol XIII coma rugbi. Dins aqueste volum, demest un bon desenat d’autres, i aviá ja un raconte de Frederic Vouland que portava lo títol de La Partida Clandestina.
 
Per l’escasença del mondial 2013, lo meteis raconte es estat mai trabalhat per balhar una ficcion pus longa. Se tracha d’un romanòt que partís d’aquesta famosa e istorica partida de rugbi clandestina jogada pendent la darrièra guèrra mondiala endacòm dins la Val de Ròse, del costat de Cavalhon. Doblidèssem pas que lo rugbi de XIII foguèt enebit de jogar pel regim faissita de Pétain. D’alhors, Frederic Vauland o precisa dins son obratge. Jogar al XIII an aquesta epòca èra far un brave palm de nas a l’Estat Francés (ai conegut de pèças de monedas marcadas “Estat Francés” que datavan d’aquelas annadas escuras). Malgrat las riscas, a qualques joves provençals lor prusissián de contunhar de jocar al XIII. Dins l’inconsciéncia de lor joventut s’i faguèron. D’unes manquèron d’o pagar plan car.
 
Es a partir d’una d’aquestas partidas clandestinas que l’escrivan Frederic Vouland agença son roman novèl. La partida es interrompuda per una patrolha alemanda e d’aquí començan las aventuras de l’eròi. Me fa pas mestièr de vos desvelar aicí lo contengut sancèr de l’istòria, mas vos pòdi afortir que la narracion va de rebombida en rebombida. Talament que n’es un plaser. Lo jovent, partit per una partida de rugbi, se retròba lèu en cauças cortas de rugbiaire, dins la clandestinitat. Rebala un moment suls camins d’Occitània ont l’azard de sos barrutlatges lo va menar de ciutat del XIII en fèu del XIII. Dins aquestas vilas farà de rescontres inesperats ont la solidaritat que li serà porgida li permetrà de contunhar son escorreguda. Abans de rejúnher Gibartar e Anglatèrra traversarà tanben lo Nòrd catalan, aquel autre mitic parçan del rugbi de XIII. Es l’escasença per l’autor per tornar suls tretzistas emblematics que marquèron la pontannada de l’Avantguèrra. D’aquel punt de vista, Max Rosièr sembla lo que presa lo mai.
 
Me sembla que la presentacion del libre es un pauc confusa entre çò qu’es de blosa ficcion e qualquas “notícias” sul rugbi de XIII intercaladas entre los capitols ficcionals. Es damatge que i age pas mai de fluiditat dins lo debanar narratiu. Lo fach que d’unes passatges siaguen en italic ajuda gaire lo legeire a s’i retrobar. Almens ieu, agèri de mal a m’i retrobar.
 
L’autor, qualques còps, manca de vocabulari. Per exemple emplega lo mot ibrida de “rugbimen” en plaça de “rugbiaire”, e mai s’en fin de libre li arriba d’emplegar condreitament lo mot occitan. Li arriba tanplan de far d’autres francismes que gastan un pauc lo plaser de legir en lenga nòstra. Al final la lenga sembla plan pauc trabalhada. Come se lo libre èra estat escrich dins la precipitacion, o pièger encara, se la version occitana que nos es balhada èra pas qu’una traduccion del tèxte en francés. Per çò que la question se pòt pausar, e mai se pausa, cada còp qu’un libre es publicat en version bilingüa. Quin es lo tèxte qu’es la traduccion de l’autre? Se tractariá de dos tèxtes originals, cadun dins sa lenga, compte tengut que l’autor es perfièchament bilingüe? Desempuèi los trabalhs del lingüista catalan Lluís Aracil, en situacion de diglossia sabèm la quasi-impossibilitat d’“èsser perfièchament bilingüe”. Aqueste libre es presentat amb lo tèxte en occitan, puèi, en seguida, lo tèxte en francés. Çò que, tot comptat e rebatut, es un pichon progrès per rapòrt al tèxtes bilingües ont las versions son de longa cara a cara. Pasmens, contunhi de trapar deplorable de publicar de libres farlabicats de la sòrta. Coma se la lenga nòstra aviá besonh de la lenga francesa per se virar las moscas! Soi pas contra las traduccions, n’ai fachas, ne fau e ne farai. Soi contra las edicions bilingüas que son lo revelador d’una mentalitat de colonizat. Per dire pas de colhonizat quand òm accèpta de passar pel bilingüisme impausat per poder tocar la subvencion. Me sembla que la lenga e la literatura nòstras s’ameritan mai de dignitat.
 
Mercés un còp de mai a l’Alan Roch de nos téner regularament al corrent de l’actualitat tretzista. Aquel libre i contribuís bravament.
 
 
 
 
Sèrgi Viaule
 
 
_____
VOULAND, Frederic. La Partida Clandestina. Edicions IEO - Vendémias, 2013. 160 paginas.



publicitat



Comentaris

21 de decembre 08.14h

13 partidas de XIII pera cabar 20-XIII :

https://www.sportchoc.tv/sport/breve/rugby-xiii/7309-13-grands-matchs-de-lannée-2013-rediffusés-sur-bein-du-23-au-29-décembre


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat

Editorial

Nos daissarem pas tòrcer

O aviam dich e o tornarem dire se cal: la societat occitana es anestesiada per la cultura de la subvencion. Dependre en excès de las ajudas publicas a un efièch pervèrs, perque un ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 29 14
  • nuvols Aush 29 14
  • sol Bordèu 31 16
  • sol Briançon 24 9
  • sol Caors 29 14
  • nuvols_parcials Carcassona 26 14
  • nuvols Clarmont-Ferrand 27 13
  • sol Confolent 27 16
  • sol Gap 30 16
  • sol La Canau 31 16
  • nuvols_parcials La Gàrdia 24 16
  • nuvols_parcials La Torre de Pèlitz 28 17
  • sol Limòtges 27 16
  • nuvols_parcials Lo Borg Sant Dalmatz 29 18
  • nuvols_parcials Lo Puèi de Velai 24 13
  • sol Marselha 32 19
  • sol Montpelhièr 31 20
  • nuvols_parcials Naut Aran 24 11
  • sol Niça 21 11
  • sol Nimes 32 18
  • nuvols_parcials Pau 27 15
  • sol Peireguers 28 16
  • nuvols Rodés 31 14
  • sol Tolon 29 17
  • nuvols Tolosa 29 16
  • nuvols_parcials Valença 26 14

giny

giny

giny

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Entrevista

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais



publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Laurenç Revèst

    Besièrs, preséncia d'occitan en ciutat e CIRDOC

  • La prima en valaa de Tiniá. © Laurenç Revèst

    La prima en Tiniá

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs Bigordans

  • Bordèu, bèla occitana de Gasconha. © Franc Bardòu

    Bordèu, bèla occitana de Gasconha

  • © Laurenç Revèst

    Vista de Gavotina (est Velai) e d'Auvèrnhe (Vivarés, Gevaudan)

  • © Alzear Bofièr

    Estúdios de Ràdio Lenga d'Òc a Montpelhièr. © Alzear Bofièr

  • Cristòl Daurore

    Ceremonia pel 83n anniversari de Francés Fontan a Fraisse (Val Varacha)

  • © Zep Armentano

    Era Mongetada (Val d'Aran 28-29 d'octobre 2017)

  • © Franc Bardòu

    País Bordalés

  • Jornada de protèsta contra lo barratge del Testet, a Sivens

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • © Laurenç Revèst

    Per las carrièiras de Someire, lo pont cobèrt per la ciutat vidorlenca

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • Petugon de La Boal

    Conferéncia e dedicaça de l'artista Richard Cairaschi au Musèu municipau deis Arts e Tradicions populàrias de Grimaud (Mauras)

  • © Conselh Generau d'Aran

    Lo Torn de França 2016 en Aran

  • Gavotina marítima: trofèu d'August e vila vielha d'A Torbia

  • Estivada 2013. © Guillem Sevilla

    Estivada 2013

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Laurenç Revèst

    Castelar

giny

Vidèos

Las mai...

publicitat

LATERAL2 300x250: Cultura Conselh Aran

giny

Sondatge

I a dins ta vila un local ont se pòsca far de vida sociala en occitan?


38%



34%



22%



6%




Vots 64 vòtes

comentaris 1

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny


Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)