CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dissabte, 19 d'octòbre

Actualitats

Dissabte, 1 de febrièr de 2014, 03h00 Libres

Dens las vinhas


Comentaris Un comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (13 vòtes)
carregant En cargar


Un permèir roman —sociau e prometedor— deu Pèir-Joan Masdiset. Passejada dens los vinhaus girondins de la Grava. L’occitan es pluricentric: visca lo gascon girondin! 


Las edicions Reclams, ligadas a la revista deu medish nom, celèbra e vielha publicacion eretèira de l’Escòla Gaston Fèbus (EGF) e gessida a l’origina deu Felibritge bearnés, publican tèxtes d’escrivans contemporanèus. Ne son pas tan nombrós suu mercat, ja que la lenga occitana sii, uei, hòrt mei escrivuda  qu’autes còps —mercés a las revistas, aus blògs e aus jornaus en linha—. Que cau donc mercejar lo Maurici Romieu, capdau de l’EGF, d’aver gausat editar un joene autor gascon, desconeishut dinc adara, Pèir-Joan Masdiset. Qu’a juste passat lo cap deus 30 ans e que’ns balha Los Camins per baish. Ua permèira òbra prometedora.
 
Lo títol m’a parlat de tira. Estant dròlle, dens la Grava de la mias originas, quantes còps èi pres aquera via per esvitar, dinc a Viralada, l’RN113, la vielha rota de Tolosa. Ací, “passar per baish”, qu’es préner la Caminassa, que serpeja au miei de las palús e de las arrolhas d’Aigamòrta, de Sent Medard d’Aruan e de Begla; en haut, que son las terrassas de la Grava on s’esten lo païsatge deus celèbres vitatges: vinhaus de Martilhac, La Brèda, Castras, Portèth… Arronhats adara per los òrres lotiments de la banlèga bordalesa que s’esten shens relambi. Aqueras comunas son viradas cap a Garona on, aus bèths jorns deu primtemps e de l’estiu, pescan l’alòsa e la platuisha deus pontons estant. Mes a capvath, deu costat de só coc, començan sobtament los pinhadars: jaugas, heuguèiras e seuva gigantassa que tira dinc a la Mar, per Cabanac, Saucats, Ostens, Belin… Aquí per lo decòr que lo Masdiset coneish suu cap deus dits e que sap descríver dab exactitud e sentit verai.
 
 
Guelha-ferralha
 
Lo personatge centrau deu roman, Delmàs, chafrat “Titiri”, es un obrèir agricòla. D’autes còps, qu’auré segurament tribalhat “au prètzheit”[1]. Adara, qu’es salariat d’un castèth dont lo proprietari es american, mentre que dens las annadas 1990 —lo moment on situan l’ahar— los miliardaris chinés n’an pas enqüèra investit. Que viu, lo Titiri, dens ua d’aqueras maisonetas girondinas que tròban totjamèi, se cèrcan bien, suu “plaçòt” d’un quartièr o dens ua esclara en limit deus piadars; a Sent Seuve, benlèu, o a Sent Maurilhon. Talha en ivèrn quan te gèlas lo nas e los dits, espampratges, es·huelhatges d’aost e vrenhas “a la man”, a l’anciana, dab balhòts e tombarèus. La hanha o la “barda”, com ic disen en bordalés, que pega a las bòtas quan octobre es plavinós e que fau anar vrenhar dens quauqua pèça de las palús. L’emplegat que vad petit mestrilhon quan fau har dab las esquipas d’estrangèirs, sasonèirs recrutats a Bordèu. D’autes còps, qu’èran espanhòus o portugués; adara que son petits retirats qui completan la pension magrinòta, marginaus dab “dreadlocks” o “arabis”. Justament, lo Titiri, qu’ua cultura limitada, la solitud afectiva e la tendéncia a pintar renden netament racista, que’s liga dab un curd. Ua ocasion preu Masdiset d’evocar lo mitan de l’emigracion e d’anar promenar lo lector cap a la Rua deus Faures o de la Fusteria, la “medina”, adara, deu vielh barri Sent Miquèu a Bordèu.
 
Roman sociau, d’un cèrt biaish, lo libe deu Pèir-Joan Masdiset mescla ua istòria un chic amara e  paginas plan escadudas sus los tribalhs e los jorns a la vinha exigenta. Que rend esclaus los qui machan a’s har petar l’esquia de tan plegats qui son deu matin a “òbra-dèisha” (l’òra de desbauchar). Lo meriti d’aqueth permèir roman es tanben de tornar méter a l’aunor nombrosas expressions e mots oblidats deu gascon girondin. A Bordèu com alhors, que cau saber putzar a la “guelha-ferralha” deus mots.
 
 
 
 
Joan Jacme Fénié
 
 
_____
[1] Que hè pensar a las gents qui vivèn a costat de la familha Mauriac, au maine de Malagar, a costat de Lengon (Gironda), domestics evocats per Lucienne Senzelle dens Mon Malagar (Gallimard).
 
 
 
MASDISET, Peir Joan. Los camins per baish. Reclams, 2013. 220 paginas. 12 èuros.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT



Comentaris

3 de febrièr 14.53h

Òsca e benvenguda, deu mèi èm a escríver deu melhor ne seram !


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Editorial

Que pas res nos arrèste

“Òu, Union Europèa, calma-te. Torni dire: s’ensajas de qualificar nòstra operacion d’invasion, nòstre prètzfach es simple. Dobrirem las pòrtas ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 13
  • sol Aush 13
  • sol Bordèu 14
  • sol Briançon 11
  • sol Caors 12
  • sol Carcassona 13
  • sol Clarmont-Ferrand 12
  • sol Confolent 14
  • sol Gap 8
  • sol La Canau 14
  • sol La Gàrdia 12
  • sol Limòtges 12
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 15
  • sol Lo Puèi de Velai 13
  • sol Marselha 19
  • sol Montpelhièr 18
  • sol Naut Aran 11
  • sol Niça 16
  • sol Nimes 19
  • sol Pau 14
  • sol Peireguers 13
  • sol Rodés 13
  • sol Tolon 14
  • sol Tolosa 13
  • sol Valença 15

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Laurenç Revèst

    Magasin novèl de Macarèl a Sant Joan de Vedats (Montpelhierenc)

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • Manifestacion Anem Òc, Tolosa 31 de març 2012. © Cecília Hautefeuille

    Manifestacion Anem Òc, Tolosa 31 de març 2012

  • © Margaria Pepin

    Adobament dal Grand Prèmi de Mónegue de 2014

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • Val d'Aran, cap de Gasconha

  • Sud Tolosan. © Franc Bardòu

    Concors d'estiu 2012: La fotografia de las vacanças

  • © Josep Carpintero

    Presentacion dera ANC Val d'Aran en Vielha, 28/12/2013

  • A l’orle de l’amor

    Pantais (Poèmas de Lisa Gròs sus pinturas de Christine Nicolas)

  • Val d'Aran, cap de Gasconha

  • © AR

    Vila d'Usès e lo pont de Gardon

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • Val d'Aran, cap de Gasconha

  • © Zep Armentano

    XI prèmis Gaudí de l'Acadèmia Catalana del Cinèma

  • Nèu sus sei Plans de Caussòus e dau Calern e a Canaus d'Andon. © Laurenç Revèst

    Nèu sus sei Plans de Caussòus e dau Calern e a Canaus d'Andon

  • © Jacky Grau

    Manifestacion per l'occitan dins l'ensenhament public. Montpelhièr 16 de febrièr 2013

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • © Franc Bardòu

    País Bordalés

  • Arrai de solei. © Xavi Gutiérrez Riu

    Ivèrn en Aran

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)