CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Divendres, 18 d'octòbre

Actualitats

Divendres, 20 de junh de 2014, 03h00 Societat,Politica,Internacional

Tot es prèst per la guèrra civila en Iraq


Comentaris 4 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (7 vòtes)
carregant En cargar


Un grop de mainatges iraquians auçan lo det en soslinhant l’unicitat de Dieu davant un espital de l’Estat Islamic en Iraq e Siria

Mapa de la BBC amb la distribucion geografica de las tres principalas comunautats iraquianas. I apareisson pas los assirians, ni los turcmèns, ni los ieziditas





Etiquetas
analisi, analisi politica, guèrra civila, iraq, islamisme, llaonart, siria

Se son accelerats los eveniments en Iraq. Après un decenni en patissent los meteisses problèmas politics, las meteissas luchas partisanas, lo degotament incessant d’atemptats, amb lo meteis malèsser dels que comandavan amb Saddam e que comandan pas pus ara, amb la meteissa prepoténcia e lo meteis autoritarisme de las victimas d’abans que comandan ara... Es vengut sus scèna un movement islamista qu’a ganhat pauc a pauc de poder e de fòrça, a fòrça d’aver trabalhat en de regions alonhadas. La revòlta en Siria li a donat fin finala lo vam necessari per avançar cap a Bagdad. A paucas possibilitats d’i arribar e encara mens de lo prene, mas pas res l’arrestarà dins son ensag d’impausar a la region un regim islamic de tipe medieval.
 
Es vengut grand perque èra luènh de las tropas iraquianas e dels foguièrs d’atencion dels mèdias e de la diplomacia internacionala, que fa d’annadas que fan una lectura ideologica del conflicte, en mai de mesestimar l’enòrma preséncia e l’encara mai granda influéncia de grops coma l’Estat Islamic en Iraq e Siria.
 
Tot es plan confús. Pr’amor d’aquò ai volgut resumir l’informacion sus aquel sicut en partissent d’una seguida de questions que pòdon ajudar a comprene e a metre en perspectiva los eveniments actuals. Quinas son las claus del conflicte? Perqué a esclatat justament ara? Es una guèrra civila de verai? Quin ròtle i jogaràn los curds?...
 
 
Que s’es passat en Iraq aquesta setmana?
 
Aperaquí 3000 milicians de l’organizacion Estat Islamic en Iraq e Siria (ÈIIS) an ocupat la segonda vila d’Iraq e an avançat cap al sud vèrs las vilas que i a sus l’ais nòrd-sud, parallèl al riu de Tigre e que mena a Bagdad.
 
 
Perqué?
 
L’ÈIIS vòl crear un estat islamic dins lo territòri de majoritat sunnita comprés entre Iraq e Siria. De mai, l’enemistat qu’an amb los shiitas los mena a declarar que vòlon far tombar lo govèrn de Damasc e ocupar lo sud del país, ont los shiitas son la majoritat.
 
La presa de la vila de Mossol, al nòrd, lor permet ara d’assetjar la capitala iraquiana dempuèi tres fronts: la vila de Falluja, que contraròtlan dempuèi qualques meses (oèst), Mossol e las vilas coma Tikrit (nòrd) e divèrsas posicions dins la província de Diyala ont consolidan lor preséncia (èst).
 
 
Qu’es aquò l’Estat Islamic en Iraq e Siria?
 
L’Estat Islamic en Iraq e Siria es una organizacion militara islamista, sunnita e violenta que sa bandièra es l’asirança entre las comunautats. Se creèt a partir de la confluéncia de divèrses grops sorgits pendent lo periòde d’ocupacion estatsunidenca. Lo nom original, en arabi, es Estat Islamic en Iraq e Sham. Sham es lo nom popular per nomenar en arabi la region geografica compresa entre Mesopotamia e la Mediterranèa: Liban, Siria, Palestina e Jordania.
 
En un primièr moment, l’ÈIIS foguèt la branca locala d’Al Qaida. Apuèi, se son alonhats de la direccion d’aquela organizacion, plaçada en Afganistan, mas partejan los meteisses objectius de creacion d’un califat islamic e d’asirança contra la rèsta de las comunautats religiosas. En Iraq, lor tòca finala es la percaça o l’assassinat de totes los membres d’aquelas comunautats.
 
Amb l’instabilitat en Siria provocada per l’esclatament de la guèrra civila, transportèron fòrça efectius dins lo país vesin, ont an capitat de consolidar lor preséncia e de governar sus tota la region frontalièra amb Iraq. L’estrategia del grop, per far mal sens èsser tocat, es de fugir los endreches amb mai de preséncia militara, de se far fòrts dins los vilatges e dins los airals alonhats e de lançar una guèrra de guerrilhas amb d’assauts rapids contra l’armada.
 
 
Perqué l’ofensiva s’es producha ara?
 
1. Preséncia dins lo territòri. L’ÈIIS fa d’ans que circula pels environs de Mossol, mas es pas estat fins a fa pauc qu’a consolidat sa preséncia dins las principalas vilas sunnitas de l’oèst. De fach, dempuèi que se creèt, a mantengut sens interrupcion de basas de militars dins l’airal desertic près de Siria, mas jamai aviá pas contrarotlat de vilas grandas.
 
2. Mai de ressorsas. Lo contraròtle geografic e economic de l’èst de Siria a permés a l’organizacion de refortir sa posicion a totes los nivèls. Es venguda mai rica, a capturat fòrça armas de l’armada de Siria e a pogut preparar amb la tranquillitat e totes las ressorsas que li fasián besonh l’assaut de Mossol. Parallèlament, las cridas d’organizacions islamicas a jónher la guèrra contra lo govèrn sirian an atrach de milièrs de musulmans de tot lo Mond qu’an aumentat la capacitat de l’ÈIIS de luchar en de fronts novèls.
 
3. Acòrdi amb las tribus. Dempuèi la casuda de Saddam Husayn, la comunautat sunnita es estada mespresada dels cercles de poder e, quitament, fòrça sunnitas sens cap d’influéncia perdèron lors emplecs coma foncionaris o dins las fòrças de seguretat. Los estatsunidencs poguèron, fa dètz ans, metre fin a un soslevament militar dels sunnitas contra las nòvas autoritats. Mas la situacion politica e lo partiment del poder an pas cambiat brica e los sunnitas fa de meses qu’an représ las caumas e las manifestacions contra lo govèrn de Bagdad.
 
Dins aquel contèxt l’ÈIIS a fach irrupcion amb fòrça vam, e a evitat de donar en Iraq l’imatge d’un grop sanguinari qu’a en Siria, ont perpètra d’atrocitats de tota sòrta contra los membres dels grops rivals. Per aquò se son sarrats de las tribus sunnitas amb la volontat de crear d’alianças e de complicitats. An combatut amb las armas los grops sunnitas partisans del govèrn. Mas un còp que los an vencuts, an anonciat lor volontat de far pas de represalhas ni de tractar cap de sunnita de traite.
 
 
Una guèrra civila a començat?
 
La fugida cap al sud de l’armada, pendent l’arribada de l’ÈIIS a Mossol, a mes Iraq sul ponch de sortida de çò que tre ara podèm nomenar guèrra civila. Uèi, las frontièras del front de guèrra e los limits de la preséncia de las tres grandas fòrças militaras iraquianas coïncidisson practicament amb las frontièras comunautàrias:
 
Al nòrd i a los peshmèrgas, que contraròtlan la region autonòma curda e los airals en defòra d’aquela autonomia poblada per de curds.
 
Lo territòri a l’oèst e al nòrd de Bagdad de majoritat sunnita es contrarotlat per l’ÈIIS.
 
Lo centre e lo sud del país, de populacion shiita, es contrarotlat per las fòrças de seguretat de l’Estat.
 
De mai, pr’amor de l’acòrdi de l’ÈIIS amb las tribus sunnitas, podèm ja afirmar que las tres fòrças militaras e los caps que las dirigisson son los maximals representats de caduna de las tres comunautats majoritàrias.
 
Al delà, amb l’arribada dels milicians shiitas que luchavan en Siria e las nòvas tropas enviadas pel govèrn de l’Iran shiita, la guèrra d’Iraq consolida, cada jorn que passa, lo sieu aspècte sectari.
 
 
Que se passarà lèu en Iraq?
 
1. Se l’armada fa recular l’ÈIIS. Aquò voldriá dire tornar a la situacion iniciala, de fa qualques meses. Pr’amor que cap de las doas partidas a pas mostrat cap de volontat de dialòg, podèm comptar que la situacion tornarà esclatar dins un periòde mai o mens long de temps, en dependent de la capacitat de las tropas iraquianas d’impausar la patz per carrièras per la fòrça, o ben de la capacitat de las autoritats per constrénher amb d’ajudas economicas qualques caps tribals sunnitas. La bona sintonia de l’ÈIIS amb mai d’una fòrça locala sunnita e lo sieu enracinament dins lo territòri fan creire que l’organizacion tendrà sa preséncia dins la region, qué que se passe.
 
2. Se l’armada pòt pas far recular l’ÈIIS. En principi, aquò se passarà pas perque Bagdad compta amb lo sosten logistic d’Iran e pòt arribar a recebre d’ajuda dels Estats Units. De mai, los peshmèrgas pòdon ajudar del nòrd estant. Fin finala, la probabla victòria de l’armada siriana en la guèrra que se debana dins lo país vesin serà una clau per secutar los islamistas dempuèi divèrses fronts e los véncer. Pasmens, los combats pòdon durar tant de temps que qualques unas de las frontièras entre rebèls e govèrn se pòdon consolidar fin finala.
 
Tant dins un cas coma dins l’autre, a tèrme long, tres situacions se pòdon passar:
 
1. La mai probabla: que lo conflicte s’eternize e que los shiitas empleguen lor majoritat demografica per impausar per la fòrça la lor autoritat dins tot lo país. Mai endavant, dins qualque moment de l’istòria, los sunnitas tornaràn prene lo poder per sometre e umiliar los governants de uèi…
 
2. La mai desirabla: que los iraquians s’avisen qu’aquelas frontièras contra las qualas protèstan son, efectivament, artificialas e que foguèron dessenhadas segon lo caprici dels europèus. Doncas, las cal desfar. Aquò implica la creacion d’un estat federal. O ben, l’union de las zònas sunnitas, las meteissas que l’Estat Islamic contraròtla uèi, dins un nòu estat. Es a dire: una autoritat politica e qualques frontièras per cada comunautat.
 
3. La mens probabla e mens desirabla: qu’una comunautat s’impause per las armas sus l’autra d’un biais talament brutal, sanguinari e crusèl que los subrevivents de la comunautat vencuda sián talament pauques e esparpalhats que desaparescan. Çò que sembla una absurditat es çò que se passèt amb de comunautats nombrosas dins lo temps coma los armènis en Turquia, los circassians en Caucàs o la situacion que patisson a l’ora d’ara, tant que legissètz aquesta pròsa, los assirians, los ieziditas e los turcmèns al nòrd d’Iraq, dins la plana de Niniva. O ben los josieus de las montanhas de Iemèn.
 
 
Que faràn los curds?
 
Los curds s’interèssan a eles. Uèi, coma pendent lo sagnós afrontament entre sunnitas e shiitas que se passèt en seguida de la casuda de Saddam Husayn, agachan de luènh un conflicte que, de qualque biais, considèran qu’es un afar intèrne dels arabis.
 
Lo govèrn a de besonh dels peshmèrgas curds per atacar l’Estat Islamic dempuèi divèrses fronts. Mas los curds fa de temps que se son afrontats amb lo govèrn shiita. La tension pogèt quand lo govèrn de la region autonòma curda inaugurèt un oleoducte bastit amb l’ajuda de Turquia per l’exportacion del petròli a travèrs del país vesin.
 
Coma represalha contra aquela accion deliberada dels curds, lo govèrn de Bagdad decidiguèt de quitar de pagar lo percentatge per l’intrada nacionala de la venda de petròli que lor reven. De tot biais, eles se’n foton, perque contunhan de vendre lo petròli extrach dins lor territòri, sens far de comptes amb l’estat.
 
Ça que la, çò mai probable es que los peshmèrgas fagan pression sus l’ÈIIS dempuèi lo nòrd. En contrapartida, totun, es probable que demanden al govèrn de Bagdad de considerar acabada la batèsta pel contraròtle de la vila petrolièra de Kirkuk, que son contraròtle se lo disputan los curds, los arabis e los turcmèns.
 
 
E las autras comunautats?
 
Fugiràn cap a d’autras províncias. Probable per tornar pas.
 
Abans la casuda de Saddam Husayn i aviá dins la vila de Mossol 30 000 crestians. La setmana passada, ne demoravan qualques 3000, que la majoritat an fugit los milicians de l’Estat Islamic. Uèi, la segonda vila d’Iraq es una vila sens crestians pel primièr còp en 1800 ans.
 
Lèu-lèu i demorarà pas tanpauc cap de iezidita dins la region. En una setmana an fugit cap a la region autonòma curda aperaquí 4000 familhas que seguisson la religion pròpria dels curds abans l’islamizacion.
 
A prepaus dels turcmèns, que se concentran dins las vilas qu’environan las grandas vilas del nòrd e qu’un nombre significatiu es shiita, son a l’expectativa de l’avançada de las milícias islamistas. Qualques fonts an ja predich un exòde massís d’aquela comunautat cap a Turquia.
 
 
 
 
 
Jordi Llaonart
Arabista e jornalista especializat en lo mond arabi e l’islam
 
Article traduch del catalan



publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT



Comentaris

20 de junh 13.42h

#3 Per acabar aqui una presentacion originala : en qualques frasas plan las causas sus l'alevisme e sas dralhas plan sovent desparièras.
http://aurelandroll.wordpress.com/2011/12/07/sur-la-route-des-alevis-y-trouverais-je-des-chateaux-cathares/


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

20 de junh 11.29h

#2 aqui un ligam per vèire una ceremonia Alevi :
http://youtu.be/cRWy49FS_xc

Los Alevis van pas entà la "mosquée" mas a la "Cem evi" la "semah" (messe) son dansas.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

20 de junh 11.03h

Pichon resumit :
Los turkmens d'iraq son de turcs Oghouz arrivats dins aquel airal en pus o mens tres èrsas.
1- epòca devèrs 700- 1100 venguent d'asia centrala.
2- devèrs 1200 amb los "kara koyunlu" los "Ak koyunlu" los seljoukides.
3- Al XVIII sègle de turcs de turquia.
A la creacion d'Iraq los turkmens fuguèron "arabisats" çò que volguèron pas jamai.
Utilizar la lenga turca en public era enebit e segur cap d'escòla.

Al demenbrament de l'empèri Otoman fuguèt question d'integrar... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

20 de junh 09.21h

Es una guerra civila amai extra civila religiosa e etnica. Los turkmens son devèrs dos milhons


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Editorial

Que pas res nos arrèste

“Òu, Union Europèa, calma-te. Torni dire: s’ensajas de qualificar nòstra operacion d’invasion, nòstre prètzfach es simple. Dobrirem las pòrtas ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 13
  • sol Aush 13
  • sol Bordèu 15
  • sol Briançon 11
  • sol Caors 12
  • sol Carcassona 12
  • sol Clarmont-Ferrand 13
  • sol Confolent 14
  • sol Gap 11
  • sol La Canau 16
  • sol La Gàrdia 10
  • sol Limòtges 13
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 12
  • sol Lo Puèi de Velai 13
  • sol Marselha 16
  • sol Montpelhièr 16
  • sol Naut Aran 9
  • sol Niça 14
  • sol Nimes 17
  • sol Pau 15
  • sol Peireguers 12
  • sol Rodés 13
  • sol Tolon 14
  • sol Tolosa 14
  • sol Valença 14

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Clarençac, 40en anniversari dau club taurin Paul Ricard "L'Escapaire" (07/06/2015): rossetalha, abrivada e bandida en cèucle dins lei dogas

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • © Laurenç Revèst

    Besièrs, preséncia d'occitan en ciutat e CIRDOC

  • Font de Vau Clusa. © Laurenç Revèst

    Remembres de Vaquí, emission en la Vau Clusa, novembre de 2005

  • © Laurenç Revèst

    Mónegue

  • Barcelona. © CAOC

    18a Dictada Occitana

  • Cristòl Daurore

    Ceremonia pel 83n anniversari de Francés Fontan a Fraisse (Val Varacha)

  • © Laurenç Revèst

    Sauve (Cevènas), ciutat màger vidorlenca a las carrièiras bèlas e en mudason

  • Sud Tolosan. © Franc Bardòu

    Concors d'estiu 2012: La fotografia de las vacanças

  • © Adriana Díaz

    Canas 2019

  • © Laurenç Revèst

    Dins lei paluns de Camarga, la Torre Carbonièira e Aigas-Mòrtas

  • Gavotina marítima: trofèu d'August e vila vielha d'A Torbia

  • Estivada 2013. © Guillem Sevilla

    Estivada 2013

  • Cap a las fonts autas d'Arièja. © Franc Bardòu

    Savartés. Cap a las fonts autas d'Arièja

  • © Laurenç Revèst

    Val de la Tiniá

  • © Zep Armentano

    XI prèmis Gaudí de l'Acadèmia Catalana del Cinèma

  • Inauguracion de la Sala Claudi Molinièr a Besièrs

  • Estivada 2013. © Guillem Sevilla

    Estivada 2013

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)