CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Diluns, 16 de setembre

Actualitats

Dimenge, 13 de julhet de 2014, 03h00 Libres

Guiana > Bordalés > Medoc

Lo Medòc deu Crestian Coulon


Comentaris Cap de comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (3 vòtes)
carregant En cargar


Los país d’òc que van dinc a la Mar Grana. La peninsula de Medòc es coneishuda pr’amor deus sons vins famós e benlèu pr’amor de quauquas estacions balneàrias (Solac, La Canau…). Lo Crestian Coulon, dens un libe recent,  que presenta lo son país dab intelligéncia: pertrèits, reflexions, comparasons, espèrs. 


Crestian Coulon, qui a hèit ua longa carrièra universitària a Bordèu, precisament a l’Institut d’Estudis Politics on èra especialista de l’Africa Negra, es tostemps demorat estacat a las soas arradics gasconas, deu costat de Medòc com de la Lana Gran. Qu’es especialament coneishut per —i a pausa!— un estudi sus las Felibrejadas en Perigòrd e tanben per lo son libe Lo codinèir medoquin, pareishut en çò de Confluences. En la medisha maison, que vien de publicar “Medòc”. En ueit partidas, aqueth “essai” parla beròiament d’aquera peninsula qui’s parteja entre lo monde deus “landescòts”, las gents de las vinhas e de l’estuari (Los Ribeirons) e los orizonts de la Mar Grana (Solac, Cordoan o lo defunt mercenari de l’estat coloniau francés, Bob Denard…). Mes, d’un biaish originau, lo Professor Coulon abòrda ben d’autas causas e personatges (la misteriosa ciutat despareishuda de Noviomagus,  l’archevesque Pèir Berland, lo ministre de la 3u Republica Georges Mandel, l’artista Odilon Redon o l’ahar deu pòrt metanèir de Verdon). Qu’aimaratz probablament aqueth viatge hòrt personau. Qu’es escriut solide en “lenga de la Republica” mes l’occitan qu’i a tanben la soa plaça.
 
Que’s tròba dens aqueth obratge pro de causas que tòcan a l’istòria gascona e a la lenga nòsta. Lo Crestian Coulon, qui s’engatgèt haut o baish dens lo movement occitanista dens las annadas 1970, a tostemps guardat interès per lo maine d’òc, mentre qu’i boti adara un chic mei de distància. Lo cinc de març de 2013, dens ua conferéncia a l’Universitat Victor Segalen de Bordèu, qu’avè evocat aquera epòca “eroïca”. L’occitanisme en Gironda èra redusit a la figura deu majorau Monestièr (1930-1992), felibre de Perigòrd, totun hòrt present dens lo capdulh aquitan. Egau, qu’i avè caras novèlas e joenas. Que balhèren un petit aire d’arrenavida dens la vila qui badava lo Chaban-Delmas, ne coneishèva pas sonque la trilogia “Montanha”-Montesquiu-Mauriac mes qui s’anava estrambordar dab lo hestenau Sygma. Lo professor Coulon que parlèt atau deu joene Delbeau gratusant la soa guitarra e cantant tèxtes suu pinhadar dab la benediccion deu Manciet; que dishot un mot deu linguïsta Boisgontier o deu bearnés Robèrt Darrigrand qui dètz ans arron publiquèt la soa arremarcabla Iniciacion au gascon  (Per noste).  Tres o quate ans après, qu’èran lo Miquèu Baris e l’Eric Fraj qui començavan de’s har conéisher. E d’autes, tombats haut o baish dens lo desbromb qui hadoren parlar d’eths e espauruguèren un chic las autoritats e las gents benpensantas. Adara a Bordèu ua generación navèra, timidòta totun, que s’i hè per har vàler e conéisher lenga e cultura nòstas.
 
Dab l’estiu, qu’auratz mei temps benlèu per tastar aqueth libe de Coulon sus Medòc que, com un gran vin de Sent Estèfe o de Margaus, ne s’engoleish pas com aiga minerala en un botelhon de plastic, mes que’s gosta a petitas gorjadas en cercant las sabors, en espiant la color e la “cama” sus la paret deu veire. Qu’es un libe plenh d’emocions, de detalhs sus l’istòria personau de l’autor mes dab reflexions istoricas, sociologicas o literàrias interessantas. Atau, l’escrivan de La Marca explica com a entenut lo gascon nòste deu costat de Carcans, au quartièr deu Maine Praube on demorava la familha de la soa granmair, Maria. Qu’èran vienuts de la Lana Gran (Arjusan, Vathlada/Belhade) com d’autes gemèrs engatjats a picar dens las granas proprietats qui cercavan obrèirs tà har vàler los pinhadars.  Lo Pr. Coulon, qui a hòrt viatjat e estudiat aus Estats Units o en Africa, coneish, com lo son car “Miquèl Eiquèm de Montanha” (qu’arreconeishetz l’autor deus Essais) dont es gran legidor, la valor deus lòcs e deus eretatges familiaus qui permeten de comprene lo monde e de n’acceptar las diferéncias.
 
 
L’ahar Pèir Berland
 
Ne manca pas tanpauc d’escríver paginas plan viradas sus çò qu’apèra “l’ahar Pèir Berland” (pagina 176). Qu’es a perpaus deu darrèr avesque de la Guiana independenta, lo medoquin Pèir Berland (1370-1458), vadut a Avensan, fondador de l’Universitat de Bordèu e de l’espitau Sent Andriu. Lo poder franchimand l’a quasiment oblidat e que son quitament anats dinc a tornà’u batejar escandalosament “Pierre” sus ua dala de la plaça de l’ostau de la vila deu capdulh d’Aquitània mentre que tots los bordalés l’an totjamèi aperat deu son nom gascon. N’es pas lo permèir còp ni lo sol endret on l’istòria es manipulada, mes egau…
 
Que’s comprene que l’observador sii tanben hòrt atentiu aus esfòrç qu’an hèit dens lo passat o que hèn adara capvath tot lo triangle medoquin tà har vàler la lenga nòsta: lo tribalh de l’associacion Los Tradinaires a Vendais-Montalivet, l’escòla bilingüa de Cussac-Fòrt Medòc voluda preu maire Dominique Feydieu, l’òbra deu cercaire Alan Viaut (vocabulari de la vinha, sociolingüistica, poesia). Enfin —còp de berret aus davancèrs— ne manca pas d’evocar l’escòla gascona dens las annadas 1920-1950 dab los Hrairs Connord o l’abat Daniel Bergey, de Sent Trelòdi, vielha parròpia de L’Esparra, shens oblidar l’accion deu Pèire-Loís Berthaud, majorau deu Felibritge, qui joguèt lo ròtle màger entà qu’ua lei sur l’ensenhament de las lenga e dialèctes locaus (lei Deixonne) estossi votada en 1951.
 
 
 
 
Joan Jacme Fénié
 
 
 
_____
COULON, Christian. Medoc, les valeurs du lieu et autres textes. Edicions Confluences, 2014. 455 paginas, 20 èuros



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris


I a pas cap de comentari




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR

Editorial

Lo jornalisme fa son trabalh

Lo 15 de mai passat, vesitàvem lo licèu Pierre et Marie Curie de Menton. Voliam far un pichon reportatge amb los liceans de la classa d’occitan per nòstra emission #aranésòc ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 32
  • sol Aush 31
  • sol Bordèu 31
  • sol Briançon 26
  • sol Caors 33
  • sol Carcassona 30
  • sol Clarmont-Ferrand 31
  • sol Confolent 31
  • sol Gap 26
  • sol La Canau 32
  • sol La Gàrdia 29
  • sol Limòtges 32
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 25
  • sol Lo Puèi de Velai 30
  • sol Marselha 29
  • sol Montpelhièr 28
  • sol Naut Aran 28
  • sol Niça 26
  • sol Nimes 32
  • sol Pau 29
  • sol Peireguers 33
  • sol Rodés 31
  • sol Tolon 31
  • sol Tolosa 30
  • sol Valença 32

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

“Volèm recobrar la fiertat d’èsser catalans”

Jordi Riba president de l’Associacion Culturala Vibrant

“Volèm recobrar la fiertat d’èsser catalans”
giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Conselh Generau d'Aran

    Lo Torn de França 2016 en Aran

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • © Laurenç Revèst

    Castelar

  • Asuèlhs de Menerbés. © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Menerbés

  • Gavotina marítima: trofèu d'August e vila vielha d'A Torbia

  • Carnaval independent de Niça. © Centre Cultural Occitan País Niçard e Alpenc

    Carnaval independent de Niça

  • Ensag sus l’onda

    Pantais (Poèmas de Lisa Gròs sus pinturas de Christine Nicolas)

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • © Laurenç Revèst

    Vista de Nimes, lengadociana per l'istòria, provençala per lo dialècte

  • Còth deth Tormalet, 18/07/2012

  • © Laurenç Revèst

    Sauve (Cevènas), ciutat màger vidorlenca a las carrièiras bèlas e en mudason

  • © Alzear Bofièr

    Estúdios de Ràdio Lenga d'Òc a Montpelhièr. © Alzear Bofièr

  • © Laurenç Revèst

    Val de la Tiniá

  • Beneset Thauvin

    Concors de preseps, betlèms o grépias

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

  • Clarençac, 40en anniversari dau club taurin Paul Ricard "L'Escapaire" (07/06/2015): rossetalha, abrivada e bandida en cèucle dins lei dogas

  • © Miquèu Barís

    Los calandrons d'Auloron qu'an visitat Baiona

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)