CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 24 de març

Actualitats

Divendres, 18 de julhet de 2014, 03h00 Politica,Internacional

Lo govèrn d’Aruba en cauma de la fam “per defendre l’autonomia” de l’illa davant los Païses Basses


Comentaris Cap de comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (2 vòtes)
carregant En cargar


Lo primièr ministre ditz que lo govèrn neerlandés met en perilh los pagaments del territòri caribenc. L’executiu de L’Aia argumenta que lo deute public d’Aruba creis de longa. L’illa a un autogovèrn intèrne fòrça vast mas sas finanças son supervisadas pels Païses Basses.


Divèrses membres del govèrn d’Aruba, comprés lo primièr ministre Mike Eman, son en cauma de la fam dempuèi lo divendres 11 de julhet, que lo governador dels Païses Basses dins aquela illa caribenca a blocat l’aprobacion de son budget, a la demanda de l’executiu de L’Aia. La parlamentària d’Aruba Desiree Croes ditz que lo govèrn fa la cauma de la fam “per defendre l’autonomia” de l’illa.
 
Aruba, que se tròba just al nòrd de la còsta veneçolana, es un dels quatre païses constituents del Reialme dels Païses Basses. Los autres tres son los Païses Basses en se, Curaçao e Sant Martin, aquestes dos darrièrs tanben d’illas de la Mar Cariba.
 
Aruba, Curaçao e Sant Martin an una autonomia intèrna fòrça larga. Mas qualques competéncias tocant lors territòris son exercidas pel govèrn dels Païses Basses, e mai que mai tres: la defensa, los afars exteriors e la supervision del budget.
 
Aqueste darrièr es lo fogal de la disputa. Lo govèrn neerlandés vòl revisar d’a fons lo budget d’Aruba abans de li donar l’aprobacion perque considèra que lo govèrn caribenc fa d’ans que despensa fòrça mai que çò qu’intra. Lo ministre neerlandés de l’interior e de las relacions del reialme, Ronald Plasterk, argumenta que lo deute d’Aruba s’es doblat pendent las darrièras cinc annadas e contunha de créisser. En 2012, lo deute equivaliá al 55% del PIB; en 2013 al 67%, e ongan los mèdias neerlandeses afirman qu’arriba al 75%. Dins aquelas condicions, çò ditz Plasterk, lo govèrn neerlandés s’es vist obligat d’intervenir.
 
Mas Eman o vei pas aital. Lo primièr ministre d’Aruba crei que L’Aia ataca l’autonomia de l’illa e l’acusa de metre en risc las ajudas publicas e los autres pagaments del govèrn d’Aruba. Plasterk nèga aquel extrèm.
 
 
Una independéncia que s’es pas aplicada
 
Aruba a un dels PIB mai elevats de la Mar Cariba. La siá economia a una granda dependéncia del torisme, que la majoritat arriba dels Estats Units. Aruba expòrta de petròli refinat, de milh, de tabat e de liquors.
 
En 1954 Aruba foguèt compresa dins las Antilhas Neerlandesas, qu’amassavan jos un sol govèrn autonòm totes los territòris neerlandeses de la Mar Cariba. En 1977 Aruba celebrèt un referendum que l’82% dels votants i participèt en s’exprimissent en favor de l’independéncia. Aruba e los Païses Basses pachèron lo calendièr de la secession, que se deviá aplicar per fasas. Un primièr pas foguèt de separar Aruba de las Antilhas Neerlandesas e de li autrejar un estatut autonòm pròpri. Mas dins lo decenni de 1990, los govèrns d’Aruba e dels Païses Basses s’acordèron per que l’independéncia s’ajornèsse sine die.
 
 
 
 
 
Aqueste article es adaptat del jornal catalan Nationalia amb qui Jornalet a un acòrdi de cooperacion.



publicitat



Comentaris


I a pas cap de comentari




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER 3 teveoc

Editorial

L’esclavatge 2.0

L’edicion d’aqueste dimenge de Jornalet publica una nòva esglasianta: Human Rights Watch (HRW) ven de denonciar la venda de femnas birmanas a de ciutadans chineses amb la tòca ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 13 6
  • sol Aush 15 4
  • nuvols Bordèu 10 -1
  • sol Briançon 6 -6
  • sol Caors 14 0
  • sol Carcassona 14 2
  • pluja Clarmont-Ferrand 11 5
  • pluja Confolent 9 5
  • sol Gap 14 0
  • nuvols La Canau 13 6
  • sol La Gàrdia 22 9
  • nuvols La Torre de Pèlitz 16 4
  • pluja Limòtges 9 5
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 18 6
  • sol Lo Puèi de Velai 16 4
  • nuvols Marselha 18 6
  • nuvols Montpelhièr 17 8
  • nuvols Naut Aran 12 2
  • sol Niça 14 0
  • nuvols Nimes 19 5
  • nuvols Pau 15 5
  • pluja Peireguers 19 5
  • pluja Rodés 17 3
  • nuvols Tolon 17 3
  • sol Tolosa 19 5
  • pluja Valença 10 -1

giny

giny

giny

Vidèos

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Entrevista

“En musica l’occitan es clarament valorizat, e gaireben un argument comercial”

Florant Mercadier professor d’occitan, musician e contaire

“En musica l’occitan es clarament valorizat, e gaireben un argument comercial”
publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia



publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Laurenç Revèst

    Vista de Gavotina (est Velai) e d'Auvèrnhe (Vivarés, Gevaudan)

  • Carnaval de Limós. © Franc Bardòu

    Carnaval de Limós 2013

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • Gavotina marítima: trofèu d'August e vila vielha d'A Torbia

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • © Celèsta Toion

    La plaja espaci de libertat? D'expression?

  • Uvernada Lou Dalfin 2012. ©  Cristòl Daurore

    Uvernada Lou Dalfin 2012

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs Bigordans

  • La prima en valaa de Tiniá. © Laurenç Revèst

    La prima en Tiniá

  • D'Auvèrnhe occitan

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • X. Moral

    Manifestacion "Er aranés, era nòsta identitat". Vielha 24 de març 2018

  • © Julien Cazenave

    12.02.2019: manifestacion a Brussèlas per la libertat presonièrs politics catalans jutjats a Madrid

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • © Laurenç Revèst

    Sauve (Cevènas), ciutat màger vidorlenca a las carrièiras bèlas e en mudason

  • Cristòl Daurore

    Ceremonia pel 83n anniversari de Francés Fontan a Fraisse (Val Varacha)

  • Niça vièlha en occitan niçard. © LR

    Niça vièlha en occitan niçard

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

  • © Laurenç Revèst

    Via de Buelh a Pèunas a Valberg fins a Sant Laugier

  • Occitan e economia: "occitanitat mai o mens visibla"

giny

Las mai...

publicitat

LATERAL2 300x250: Cultura Conselh Aran

giny

Sondatge

Te pausas de questions eticas e ecologicas quand fas las crompas?


49%



21%



26%



5%



0%




Vots 39 vòtes

comentaris 0

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)