CAPÇALERA2: Entèsta drecha, convergéncia occitana-fixa

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dijòus, 21 de setembre

Actualitats

Divendres, 12 de decembre de 2014, 03h00 Sciéncia,Politica,Lenga

Pòt Internet aver l’accent occitan?


Comentaris 13 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (11 vòtes)
carregant En cargar


L’abséncia d’accent suls primièrs ordenadors es pas deguda a la lenga emplegada, qu’en anglés literari lo trèma existís e a valor ortografica (dins de mots coma reëlect “tornar elegir” o coöperate “cooperar” e dins lo patronim Brontë, per exemple), mas a la pichona capacitat de memòria d’aquel maquinum. Pasmens, tre 1991, la nòrma Unicòde a per tòca de permetre totas las letras, totes los caractèrs possibles de totas las lengas. Ne sèm ja a la version 7 que presenta 113 021 signes. A cha pauc, los sistèmas d’esplecha (Windows, Unix dins sas versions Linux o MacOS) son passats a Unicòde.
 
Sus Internet, es diferent que lo sistèma dels noms de domeni foguèt longtemps verrolhat per d’organismes coma l’ICANN qu’autreja los domenis de “primièr nivèl” (las letras a drecha del darrièr ponch, coma .com dins jornalet.com). Dins aquel sistèma i a los domenis “nacionals”, de doas letras pas accentuadas, e los domenis generics (de mai de doas letras). La lista dels domenis de doas letras es verrolhada, que devon correspondre amb los còdes de “país” de la nòrma ISO 639-1. Aquela nòrma es reservada als païses independents e a certanas dependéncias, e cada estat n’es proprietari. França a per exemple de còdes per cada parçan d’otramar: departament coma .mq (Martinica), collectivitat coma .mf (Sant Martin del Nòrd). Es pas la pena doncas de revendicar un .oc, caldriá qu’un dels estats ne faguèsse la demanda a l’ISO d’en primièr. Es aital que pro d’ora los catalans an obtengut un domeni generic (e pas nacional) e doncas de mai de doas letras, .cat. La sola excepcion coneguda es .eu, per l’Union Europèa.
 
Tre 1996, lo consòrci WWW pausèt la basa de noms de domenis internacionalizats (IDN en anglés). Per far la revirada entre los noms accentuats o en caractèrs non latins, s’inventèt un còde nommat Punycòde. Cada “mot” revirat en Punycòde comença per xn-- seguit de letras pas accentuadas. Aital, òc ven xn--c-sga (xn-- es lo prefixe, c la letra pas acccentuada e -sga se descodifica coma una ò en primièra posicion).
 
Al començament aquò pertocava pas lo primièr nivèl. E mai, la causida de prepausar d’IDN es facha per cada autoritat d’enregistrament (registry; en Occitània n’avèm quatre: .fr, .es, .it e .mc).
 

En Espanha, las letras latinas accentuadas autorizadas son las de las “lengas oficialas”: á, à, é, è, í, ï, ó, ò, ú, ü, ñ, ç e quitament lo digraf catalan l·l. L’occitan es pas suportat (manca per exemple l’ë).
 
Itàlia accèpta las letras accentuadas, gregalas e cirillicas coma domenis jos .it. Es enebit de barrejar dos alfabets dins un nom (αβγ.it es valedor, фдf.it o es pas).
 
En França, lo .fr accèpta aquelas letras latinas diacritizadas: à, á, â, ã, ä, å, æ, ç, è, é, ê, ë, ì, í, î, ï, ñ, ò, ó, ô, õ, ö, œ, ù, ú, û, ü, ý, ÿ e ß.
 
Enfin, lo domeni .mc accèpta pas los IDN.
 
En 2009, l’ICANN decidiguèt de prepausar de domenis de primièr nivèl dins la grafia de la lenga de cada país, e en 2010 apareguèron los primièrs. Qualques païses an mai d’un nom, aital Singapor qu’utilizava ja .sg obtenguèt un nom chinés, .新加坡 (Xīnjiāpō/Sin-ka-po) e un nom tamol, .சிங்கப்பூர் (cinkappūr).
 
Fin finala, en 2013 se metèt en plaça la dobertura dels noms de domenis generics, ara sufís de far un dorsièr, d’aver qualques servidors e de pagar (185 000 dolars de despensas de demanda, puèi una renda annuala indexada sul nombre de domenis enregistrats) per poder obténer un domeni novèl, coma .bzh, .cymru o .paris, e quitament .谷歌 (guge: “Google” en chinés) o .グーグル (guguru: “Google” en japonés). 
 
En general, las autoritats d’enregistrament de domeni accèptan un minimum de 3 letras coma domeni de segond nivèl (jornalet, dins jornalet.com). Èra doncas pas possible d’enregistrar un domeni del tipe .oc.fr o .oc.es nimai .oc.net. Al contrari, amb las letras accentuadas, òc qu’es per l’enregistrament del domeni xn--c-sga (que los sistèmas per ara comprenon pas que lo Punycòde), aquò pòt passar. Ai doncas enregistrat lo domeni òc.eu (còsta un desenat d’èuros per an).
 
Coma proprietari del domeni, bailegi la zona òc.eu (utilizi lo servici a res non còst freedns.afraid.org): pòdi definir qual servidor albèrga qual sosdomeni (per exemple aquí.òc.eu) o establir de redireccions, es çò que faguèri per jornalet.òc.eu. Coma soi plan conscient que i a pas una demanda importanta, ai pas establit de mecanica, vos me cal mandar un corric...
 
Doas possibilitats:
 
— Avètz un albergaire (que vos deu donar d’adreiças de servidors de noms, “enregistraments NS” en lenga tecnica) e poiretz aver un domeni en vòstrenom.òc.eu.
 
— Avètz ja tot en plaça, e sonque besonh que qualque acorcha o redireccion (exemple de jornalet.òc.eu).
 
Vòstras demandas: domeni.oc.eu@jfblanc.eu.
 
Atencion, per ara los IDN marchan pas plan amb lo corric, justament. Es pas tròp possible d’aver una adreiça en ieu@quicòm.òc.eu, que la majoritat dels servidors de corric supòrtan pas encara la nòrma (EAI, establida per l’RFC 6530).
 
 
 
 
Joan Francés Blanc
soi.aquí.òc.eu
òc.eu.pn




publicitat



Comentaris

12 de decembre 23.34h

#4 L'explicacion ei que los domenis damb caractèrs non ASCII son disponibles dempuish 2010 haut o baish, mès non i a guaire de mond qui los utilizan pr'amor frem de logiciaus n'ac sabon pas afichar com cau (Chrome per ex.) Atau vse podètz causir sia kremlin.ru, sia президент.рф ...


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 15.33h

#9 Segur! Après si n'avètz pas hrèita deus accents, vse podètz har au franchimand en bèth acceptar las letras shens accent...


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 15.30h

#8 Ara suls clavièrs francés (qu'utiliza la màger part dels occitans) i a l'accent grèu en toca mòrta (de picar abans la vocala) al ras de l'è, doncas sufís de picar altGr+è puèi o per aver una ò. Sus internet, i a una extension a Firefox que se ditz abctajpu qu'es plan bona tanben per aver totas las letras d'Unicòde. Es pas disponible sus Google Chrome que gerís fòrça mal las adreças URL amb d'IDN dedins (afichan lo còde Punycode a la plaça).


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 15.30h

#7 A! Grandmercé! Fonciona plan!


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 15.25h

Nos fa una polida camba tot aquò.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 15.16h

#6 I a quicòm que me tafura.. per los pas asabentats trobar lo "ò" es a diser amb accent es benlèu malaisit...


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 14.43h

#6 Vos cal ensajar http://lingüistica.òc.eu qu'es ja definit.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 14.06h

#3 A! Aquò agrada pas a qualqu'un? Me pensi totun qu'es una escasença que los occitanistas avèm d'agafar per que nòstras lenga e cultura sián mai vesedoiras, amb un mot e un accent grèu que nos identifican a totes. :-)


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 11.18h

#4 Assaja http://jornalet.òc.eu


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

12 de decembre 11.14h

M'i coneishi gaire en informatica fondamentala, e i a quauquarren que m'intriga : detàlhatz los accents acceptats dens cada lenga , mès pertant n'èi jamèi vist de letra accentuada dedens una URL... a començar per l'URL d'aquesta paja ! Quala n'en es l'explicacion ?


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat

Editorial

Benvengut, Fañch, dins una Republica que te ten en òdi e t’umília

L’11 de mai passat, nasquèt en Bretanha lo pichon Fañch. Aquel enfanton es a subir ara l’umiliacion qu’an patit d’autres enfants nomenats Jòrdi, Ròsa, ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 22 11
  • sol Aush 21 11
  • sol Bordèu 23 11
  • sol Briançon 19 3
  • sol Caors 23 9
  • sol Carcassona 22 12
  • sol Clarmont-Ferrand 22 10
  • sol Confolent 21 11
  • sol Gap 24 10
  • sol La Canau 23 11
  • sol La Gàrdia 21 11
  • sol La Torre de Pèlitz 22 13
  • sol Limòtges 21 10
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 24 13
  • sol Lo Puèi de Velai 21 10
  • sol Marselha 25 14
  • sol Montpelhièr 21 14
  • sol Naut Aran 17 7
  • sol Niça 16 7
  • sol Nimes 26 13
  • sol Pau 21 12
  • sol Peireguers 21 11
  • sol Rodés 22 11
  • nuvols_parcials Tolon 23 13
  • sol Tolosa 23 12
  • sol Valença 22 11

giny

giny

Entrevista

publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia



publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums

Fotografias

  • Ostals, chasals e granjas dals vilars en Tiniá auta. © Laurenç Revèst

    Ostals, chasals e granjas dals vilars en Tiniá auta

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

  • Estivada 2013. © Guillem Sevilla

    Estivada 2013

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • © Franc Bardòu

    País Bordalés

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • Vista dal País Niçard e Alpenc. © Centre Cultural Occitan País Nissart e Alpenc

    Vista dal País Niçard e Alpenc

  • © Montse Torres -  Arxiu dels Castellers de la Vila de Gràcia

    "Castellers" catalans en Bearn

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • Guirlandas aerencas per Calenas al trabalh de mon papa. © Emili (5 ans)

    Concors de Nadal 2014. Las Calendas en çò vòstre

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • Pin Blanc. © Xavi Gutiérrez Riu

    Ivèrn en Aran

  • © Laurenç Revèst

    Nimes e preséncia d'occitan

  • Fèsta dal Dalfin al Borg. © Cristòu Daurore

    Fèsta dal Dalfin al Borg Sant Dalmatz

  • Castelar

  • © Laurenç Revèst

    Mónegue

giny

Vidèos

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Perqué creses que l’administracion francesa pòt pas escriure “Fañch”?


6%



92%



2%




Vots 139 vòtes

comentaris 1

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny

giny


Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)