CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimècres, 24 de julhet

Actualitats

Diluns, 2 de julhet de 2012, 03h00 Cultura

Gasconha > Lanas e Labrit > Baish Ador

Hestenau de Baiona


Comentaris Cap de comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (3 vòtes)
carregant En cargar


Dens la ciutat sus Ador e Niva – o Errobi, com e disen los Bascos – que pratican, quan escotan plan, mei d’ua lenga: la de la Republica francesa, un chic lo castelhan de l’Espanha vesina, l’euskara qui a sabut har per estar present sus panèus e senhaletica en generau, e la lenga d’òc qui es lo parlar ancestrau deu parçan. D’auguns, dempuish longtemps, qu’an per prètzheit d’entertiéner l’eslama de la tradicion gascona baionesa.


Gric de Prat
© Gric de Prat





Nòvas restacadas

Deu costat de l’Ador maritima, l’associacion "Ligam Gascon deu Baish Ador" o LIGBA, vaduda en 2009, qu’arregropa un detzenat d'associacions, de Baiona dinc a Dacs. Shens oblidar l’arriba esquèrra deu fluvi vadut au Tormalet e a Paiòla, en Bigòrra: quauquas comunas pròishas de la Bidosa o deu Bèc deu Gave (confluéncia dab l’Ador), a costat deu país de las bartas, que son de lenga d’òc, ja que siin en realitat un chic charnegas: Càmer, Bidaishen, Same, La Bastida Clarénça… Aquera sensibilitat a la lenga occitana per un haish de gents deu costat deu BAB, a Anglet per exemple on l’associacion Ací Gasconha qu’entertien, era tanben, dempuish longtemps l’eslama, qu’a donc possat a organizar un còp de mei un hestenau per muishar e har enténer la lenga nòsta.
 
Atau, lo 3au Hestenau Gascon de Baiona se debanarà los 5 e 6 de julhet. Lo dijaus 5/07 es prevista ua dobla visita comentada en fin de vrespe: la de la Collegiau de Sent-Esperit e la Sinagòga. Aquera visita serà seguida, a 20 òras, d'un concèrt de tres coralas gasconas dens la sinagòga (Ondres, Saubrigas e Aci Gasconha) dab la participacion deu grop musicau Gric de Prat (a gratis).
 
L'endoman (divés 6/07), ua visita comentada deu barri deu Petit Baiona (17h30). Qu’i parlaràn deu poèta gascon Justin Larrebat, deu Musèu Basco e e de l’Agustin Chahò, aqueth Basco qui publiquè los poètas de Baiona qui escrivón en òc a la fin deu sègle XIXau. La serada que s'acabarà dab ua “cracada” (19h30). Arron aqueth petit nhac, que començarà lo concèrt deu grop “Pass'Aires” deu Yan Cozian (+33 (0)5 59 08 64 22 o per e-mail).



 
Joan Jacme Fénié
 

Judius.

Pr’amor de l’Inquisicion a la fin deu sègle XVau en Espanha puish au Portugau, la comunautat judiva sefarada s’installa Baiona, dens lo barri deu Sent Esprit. Qu’i avó quitament petitas comunautats a bidaishen, La Bastida-Clarença e Peirahorada dont pòden tostemps apercéber l’ancian segrat. En Aquitània, familhas celèbras qu’èran arribadas dab aquera andada de faidits caçats per los òrres inquisitors. Per exemple lo celebre Miquèu Eyquem de Montaigne (o “Montanha”…) èra hilh d’Antonia Lopez de Villanueva gessida d’ua familha de rics comerçants d’origina aragonesa qui hadèvan entre autes lo negòci deu pastèl.
 
 
Qu’i avó ua seconda arribada de familhas judivas aus sègles XVII e XVIII. Que coneishen per exemple los Hrairs Pereire (francizacion de Rodrigues-Pereira) tan celebres dens l’istòria financièra de la Monarquia de Julhet e deus camins de fèr: que creèren la linha de La Tèsta de Buc e l’estacion balneara d’Arcaishon. Quauques quartièrs de Bordèu o de sa banlega guardan lo sovenir de quauques familhas poderosas, meitat espanhòlas, meitat portuguésas: castèth e parc de Peixotto a Talença, quartièr Cardoze (Cardoso) pròishe de l’estadi municipau, Gradis, Furtado, o la familha deu P. Mendés-France. Enfin, a l' epòca de l’esplandor comerciaiu de Bordèu o de Baiona, d’auguns s’èran interessats a las Antilhas com hòrt d’autes Gascons o Bascos.
 
 
JJF
 
 
➔ Per ne saber mei, véder l’interessant obratge: SANTOS-SAINZ, M e GUILLEMETEAUD, F. Los Espanhòus a Bordèu e en Aquitània. Edicions Sud Ouest, 2006. 350 paginas.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris


I a pas cap de comentari




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR

Editorial

Cal una volontat politica

En Paraguai, lo guaraní es lenga oficiala dempuèi l'an 1992, mas èra una oficialitat que se podiá pas remarcar. Puèi en 2010 se faguèt una lei que demandava ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 13 6
  • sol Aush 15 4
  • nuvols Bordèu 10 -1
  • sol Briançon 6 -6
  • sol Caors 14 0
  • sol Carcassona 14 2
  • pluja Clarmont-Ferrand 11 5
  • pluja Confolent 9 5
  • sol Gap 14 0
  • nuvols La Canau 13 6
  • sol La Gàrdia 22 9
  • nuvols La Torre de Pèlitz 16 4
  • pluja Limòtges 9 5
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 18 6
  • sol Lo Puèi de Velai 16 4
  • nuvols Marselha 18 6
  • nuvols Montpelhièr 17 8
  • nuvols Naut Aran 12 2
  • sol Niça 14 0
  • nuvols Nimes 19 5
  • nuvols Pau 15 5
  • pluja Peireguers 19 5
  • pluja Rodés 17 3
  • nuvols Tolon 17 3
  • sol Tolosa 19 5
  • pluja Valença 10 -1

giny

giny

giny

giny

Vidèos

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Eyes of Simurg 21/6/2017 a Tolosa. Fòto de Barthélémy Nadal

    Eyes Of Simurgh cantan en occitan a Tolosa per la fèsta de la musica 2017

  • ©  LR

    Mostier e òrts de Cimiés, antica ciutat de Cemenelum, actualament quartier de Niça

  • Vista dal País Niçard e Alpenc. © Centre Cultural Occitan País Nissart e Alpenc

    Vista dal País Niçard e Alpenc

  • © Zep Armentano

    XI prèmis Gaudí de l'Acadèmia Catalana del Cinèma

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • Rocavion (Val Ges). © Cristòu Daurore

    Rocavion (Val Ges)

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • © Laurenç Revèst

    Mónegue

  • © CD

    Escòla Calandreta dau Mas. Drap (País Niçard)

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

  • Pausa de la senhaletica en occitan a l'estadi de la Mediterranèa a Besièrs

  • © Laurenç Revèst

    Castelar

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • © Montse Torres -  Arxiu dels Castellers de la Vila de Gràcia

    "Castellers" catalans en Bearn

  • Ciutat de Draoníer. © Cristòu Daurore

    Ciutat de Draoníer (Val Maira)

  • Exposicion temporària sus Robèrt Lafont al CIRDOC (D.R.)

  • 80a annaia d’a fèsta dau limon a Menton, en lu Òrts Biovès (16 de febraro au 6 de mars). ©  Artusa Garavan

    80a annaia d’a fèsta dau limon a Menton, en lu Òrts Biovès (16 de febraro au 6 de mars)

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • © Laurenç Revèst

    Besièrs, preséncia d'occitan en ciutat e CIRDOC

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Per recuperar l'occitan, creses que cal un combat politic?


90%



9%



1%




Vots 106 vòtes

comentaris 1

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)