CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Diluns, 23 de setembre

Actualitats

Diluns, 2 de julhet de 2012, 03h00 Cultura

Gasconha > Lanas e Labrit > Baish Ador

Hestenau de Baiona


Comentaris Cap de comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (3 vòtes)
carregant En cargar


Dens la ciutat sus Ador e Niva – o Errobi, com e disen los Bascos – que pratican, quan escotan plan, mei d’ua lenga: la de la Republica francesa, un chic lo castelhan de l’Espanha vesina, l’euskara qui a sabut har per estar present sus panèus e senhaletica en generau, e la lenga d’òc qui es lo parlar ancestrau deu parçan. D’auguns, dempuish longtemps, qu’an per prètzheit d’entertiéner l’eslama de la tradicion gascona baionesa.


Gric de Prat
© Gric de Prat





Nòvas restacadas

Deu costat de l’Ador maritima, l’associacion "Ligam Gascon deu Baish Ador" o LIGBA, vaduda en 2009, qu’arregropa un detzenat d'associacions, de Baiona dinc a Dacs. Shens oblidar l’arriba esquèrra deu fluvi vadut au Tormalet e a Paiòla, en Bigòrra: quauquas comunas pròishas de la Bidosa o deu Bèc deu Gave (confluéncia dab l’Ador), a costat deu país de las bartas, que son de lenga d’òc, ja que siin en realitat un chic charnegas: Càmer, Bidaishen, Same, La Bastida Clarénça… Aquera sensibilitat a la lenga occitana per un haish de gents deu costat deu BAB, a Anglet per exemple on l’associacion Ací Gasconha qu’entertien, era tanben, dempuish longtemps l’eslama, qu’a donc possat a organizar un còp de mei un hestenau per muishar e har enténer la lenga nòsta.
 
Atau, lo 3au Hestenau Gascon de Baiona se debanarà los 5 e 6 de julhet. Lo dijaus 5/07 es prevista ua dobla visita comentada en fin de vrespe: la de la Collegiau de Sent-Esperit e la Sinagòga. Aquera visita serà seguida, a 20 òras, d'un concèrt de tres coralas gasconas dens la sinagòga (Ondres, Saubrigas e Aci Gasconha) dab la participacion deu grop musicau Gric de Prat (a gratis).
 
L'endoman (divés 6/07), ua visita comentada deu barri deu Petit Baiona (17h30). Qu’i parlaràn deu poèta gascon Justin Larrebat, deu Musèu Basco e e de l’Agustin Chahò, aqueth Basco qui publiquè los poètas de Baiona qui escrivón en òc a la fin deu sègle XIXau. La serada que s'acabarà dab ua “cracada” (19h30). Arron aqueth petit nhac, que començarà lo concèrt deu grop “Pass'Aires” deu Yan Cozian (+33 (0)5 59 08 64 22 o per e-mail).



 
Joan Jacme Fénié
 

Judius.

Pr’amor de l’Inquisicion a la fin deu sègle XVau en Espanha puish au Portugau, la comunautat judiva sefarada s’installa Baiona, dens lo barri deu Sent Esprit. Qu’i avó quitament petitas comunautats a bidaishen, La Bastida-Clarença e Peirahorada dont pòden tostemps apercéber l’ancian segrat. En Aquitània, familhas celèbras qu’èran arribadas dab aquera andada de faidits caçats per los òrres inquisitors. Per exemple lo celebre Miquèu Eyquem de Montaigne (o “Montanha”…) èra hilh d’Antonia Lopez de Villanueva gessida d’ua familha de rics comerçants d’origina aragonesa qui hadèvan entre autes lo negòci deu pastèl.
 
 
Qu’i avó ua seconda arribada de familhas judivas aus sègles XVII e XVIII. Que coneishen per exemple los Hrairs Pereire (francizacion de Rodrigues-Pereira) tan celebres dens l’istòria financièra de la Monarquia de Julhet e deus camins de fèr: que creèren la linha de La Tèsta de Buc e l’estacion balneara d’Arcaishon. Quauques quartièrs de Bordèu o de sa banlega guardan lo sovenir de quauques familhas poderosas, meitat espanhòlas, meitat portuguésas: castèth e parc de Peixotto a Talença, quartièr Cardoze (Cardoso) pròishe de l’estadi municipau, Gradis, Furtado, o la familha deu P. Mendés-France. Enfin, a l' epòca de l’esplandor comerciaiu de Bordèu o de Baiona, d’auguns s’èran interessats a las Antilhas com hòrt d’autes Gascons o Bascos.
 
 
JJF
 
 
➔ Per ne saber mei, véder l’interessant obratge: SANTOS-SAINZ, M e GUILLEMETEAUD, F. Los Espanhòus a Bordèu e en Aquitània. Edicions Sud Ouest, 2006. 350 paginas.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris


I a pas cap de comentari




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Editorial

Jornalet en papièr: la seguida

Dijòus passat a Carcassona, la còla de Jornalet anoncièrem l'intencion de tornar publicar una revista en papièr per l'an 2020. Nòstra idèa es de publicar ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 15
  • sol Aush 14
  • sol Bordèu 15
  • sol Briançon 13
  • sol Caors 12
  • sol Carcassona 16
  • sol Clarmont-Ferrand 13
  • sol Confolent 13
  • sol Gap 10
  • sol La Canau 15
  • sol La Gàrdia 27
  • sol Limòtges 13
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 16
  • sol Lo Puèi de Velai 11
  • sol Marselha 19
  • sol Montpelhièr 18
  • sol Naut Aran 13
  • sol Niça 19
  • sol Nimes 18
  • sol Pau 14
  • sol Peireguers 14
  • sol Rodés 14
  • sol Tolon 15
  • sol Tolosa 14
  • sol Valença 14

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

“Volèm recobrar la fiertat d’èsser catalans”

Jordi Riba president de l’Associacion Culturala Vibrant

“Volèm recobrar la fiertat d’èsser catalans”
giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Zep Armentano

    25au Corsa Aran per sa Lengua

  • 80a annaia d’a fèsta dau limon a Menton, en lu Òrts Biovès (16 de febraro au 6 de mars). ©  Artusa Garavan

    80a annaia d’a fèsta dau limon a Menton, en lu Òrts Biovès (16 de febraro au 6 de mars)

  • © Hug de la Rosa

    Era vila de Les (Aran) a hestejat era declaracion de patrimòni dera umanitat des hèstes deth huec

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • © Catarin Seguran

    Las ribas del riu Tiniá d'estiu

  • © Laurenç Revèst

    Besièrs, preséncia d'occitan en ciutat e CIRDOC

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • Canejan. Era glèisa. © Xavi Gutiérrez Riu

    Val de Toran (Aran)

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • Exposicion temporària sus Robèrt Lafont al CIRDOC (D.R.)

  • © Laurenç Revèst

    Castelar

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • Ferriòl Macip

    Manifestacion Anem Òc! per la lenga occitana. Montpelhièr 24 d'octòbre de 2015

  • © Laurenç Revèst

    Sauve (Cevènas), ciutat màger vidorlenca a las carrièiras bèlas e en mudason

  • © Iñaki Delaurens

    Val d'Aran

  • Julien Cazenave

    17.02.2019: manifestacion a Brussèlas en sosten als independentistas catalans

  • © Asalaís Moniguet

    Montpelhièr la lengadociana

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Tornariás sosténer una edicion de Jornalet en papièr en 2020?


56%



29%



15%




Vots 48 vòtes

comentaris 0

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)