CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 15 de setembre

Actualitats

Dimenge, 8 de julhet de 2012, 03h00 Sciéncia

An descobèrta una particula subatomica que poiriá èsser lo boson d’Higgs

La descobèrta permetriá d’explicar perqué las particulas elementalas an de massa


Comentaris 2 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (4 vòtes)
carregant En cargar


Lo Centre Europèu per la Recèrca Nucleara (CERN), amb sèti a Genèva, a anonciat la descobèrta d’una nòva particula subatomica que poiriá èsser lo boson d’Higgs, conegut tanben coma “la particula de Dieu”. La descobèrta es fòrça importanta pr’amor que s’agís, sens cap de dobte, del boson mai massís que s’es jamai trobat.


Los cercaires del CERN afirman que la nòva particula coïncidís, dins tot çò que s’es pogut analisar, amb lo boson d’Higgs
 
S’agís de pròvas preliminaras e cal verificar que s’agisca vertadièrament de l’Higgs. Pasmens, la descobèrta d’aquela nòva particula pòt ajudar a saber mai de causas sus la matèria escura de l’univèrs, sus las dimensions espaci-temps e a establir de nòvas teorias qu’expliquen perqué l’univèrs s’espandís de manièra accelerada.
 

Qu’es aquò lo boson d’Higgs?
 
En 1964, un fisician britanic apelat Peter Higgs prepausèt l’existéncia d’un camp invisible, mas present dins tot l’univèrs dempuèi lo Big Bang, qu’èra responsable de donar de massa a las causas. Per comprene aquela idèa, qualques divulgators scientifics se servisson de la metafòra de la piscina. Imaginatz-vos que l’univèrs es una piscina grandassa ont tot çò qu’avança dins l’aiga tròba de resisténcia. Las particulas que tròban fòrça resisténcia, es pr’amor qu’an mai de massa e las que ne tròban pas, an pas cap de massa, coma es lo cas dels fotons de la lutz. En aquela metafòra, las moleculas de l’aiga de la piscina serián l’equivalent dels bosons de l’univèrs d’Higgs.
 
L’an pas jamai observat fins ara, mas, segon las teorias scientificas dels ans 60, lo boson d’Higgs aguèt un ròtle fondamental dins l’evolucion de l’univèrs just après l’explosion iniciala coneguda coma “Big Bang”. Es la pèça que manca per completar lo puzzle nomenat modèl estandard de la fisica de particulas: qu’explicariá cossí son e cossí interagisson las particulas elementalas, es a dire, perqué l’univèrs es aital. Es per aquò que, se se confirma la trobalha, s’agirà d’una descobèrta de las grandas dins l’encastre de la sciéncia. Fa de decennis que de scientifics del Mond entièr i trabalhan.
 
Ça que la, se se determina que lo boson existís pas, los scientifics se veiràn obligats d’elaborar una teoria scientifica nòva per explicar lo còsmos.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris

3 d'agost 08.44h

En fach la sciença moderna a un pauc daissat tombar aquesto concèpt de "racionalitat objectiva", qu'era lo ponch de vista dei Descartes&Co, encara a la recerca de realitats quasi-religiosas. Ara, per iéu, la fisica es pas mai l'estudi de la natura mai puslèu l'estudi de ço que l'òme pòu mesurar dins la natura. Aquò a sobretot virat ambé l'aparicion de la relativitat einsteiniena, que causa una granda dependença de la fisica embé l'observaire (veire p.e. lo paradoxe dei bessons, avetz... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

8 de julhet 14.40h

Disètz "los scientifics se veiràn obligats d’elaborar una teoria scientifica nòva per explicar lo còsmos". Mas cossí explicar d'un biais satisfasent, amb l'ajuda exclusiva del solet espleit racional, quicòm que i sèm, nosautres, los pretenduts explicaires, implicats cap e tot dedins ? La racionalitat es objectiva e una explicacion satisfasenta es racionala. Òr non i a d'un costat l'objècte (lo còsmos) e de l'autre lo subjècte (l'explicaire del còsmos). Bon coratge als scientifics ... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT

Editorial

Lo jornalisme fa son trabalh

Lo 15 de mai passat, vesitàvem lo licèu Pierre et Marie Curie de Menton. Voliam far un pichon reportatge amb los liceans de la classa d’occitan per nòstra emission #aranésòc ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 20
  • sol Aush 21
  • sol Bordèu 20
  • sol Briançon 22
  • sol Caors 22
  • sol Carcassona 21
  • sol Clarmont-Ferrand 20
  • sol Confolent 19
  • sol Gap 16
  • sol La Canau 20
  • sol La Gàrdia 24
  • sol Limòtges 20
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 22
  • sol Lo Puèi de Velai 19
  • sol Marselha 23
  • sol Montpelhièr 22
  • sol Naut Aran 19
  • sol Niça 24
  • sol Nimes 22
  • sol Pau 20
  • sol Peireguers 21
  • sol Rodés 21
  • sol Tolon 20
  • sol Tolosa 22
  • sol Valença 21

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

“Volèm recobrar la fiertat d’èsser catalans”

Jordi Riba president de l’Associacion Culturala Vibrant

“Volèm recobrar la fiertat d’èsser catalans”
giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Estacion de trens de Limós (Rasés) - Senhalizacion en occitan. © Terric Lausa

    Estacion de trens de Limós (Rasés) - Senhalizacion en occitan

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Celèsta Toion

    La plaja espaci de libertat? D'expression?

  • Arribada de la prima en Naut Rasés. © Terric Lausa

    Arribada de la prima en Naut Rasés

  • Beneset Thauvin

    Concors de preseps, betlèms o grépias

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs Bigordans

  • Galhac

    Octòbre de 2012 en Tèrrafòrt de Galhac Tolzan

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • © Franc Bardòu

    Tresaurs andorrans

  • © Asalaís Moniguet

    Montpelhièr la lengadociana

  • © Zep Armentano

    Era Mongetada (Val d'Aran 28-29 d'octobre 2017)

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • Estivada 2013. © Guillem Sevilla

    Estivada 2013

  • Ciutat de Draoníer. © Cristòu Daurore

    Ciutat de Draoníer (Val Maira)

  • © Laurenç Revèst

    Castelar

  • © Alzear Bofièr

    Estúdios de Ràdio Lenga d'Òc a Montpelhièr. © Alzear Bofièr

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • © Jean-Charles Valadier

    Jornada de protèsta contra lo barratge del Testet, a Sivens

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)