CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Divendres, 18 d'octòbre

Actualitats

Divendres, 24 d'abril de 2015, 03h00 Societat,Reportatge,Politica,Internacional

Armenia: cent ans d’un genocidi qu’encara lo vòlon negar

Uèi fa cent ans del masèl d’un milion e mièg d’armènis dins l’Empèri Otoman


Comentaris 12 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (4 vòtes)
carregant En cargar


Uèi, 24 d’abril, es un jorn de dolor per la nacion armènia, tant pels abitants de la petita Republica d’Armenia coma per las comunautats en diaspòra. Un milion e mièg d’armènis foguèron tuats en mans dels otomans davant la passivitat de la comunautat internacionala, que solament se concentrava sus la Primièra Guèrra Mondiala.
 
Lo 24 d’abril de 1915, uèi fa cent ans, las autoritats turcas arrestèron sèt cents intellectiuals armènis a Constantinòple (uèi Istambol). Aquel jorn, conegut coma lo Dimenge Roge, marca lo jorn que comencèt lo genocidi d’aquel pòble de tradicion crestiana en mans del regim ultranacionalista dels Joves Turcs. En un pauc mai d’un an, se calcula que tuèron 1,5 milion d’armènis e que 850 000 foguèron desplaçats e menats, en las infernalas Marchas de la Mòrt, a de camps de concentracion alonhats de lors regions. Las minoritats assiriana e grèga de l’empèri tanben foguèron chapladas amb de centenats de milièrs de mòrts pendent aquel periòde.
 
La tòca èra l’eliminacion fisica del pòble armèni dins lo territòri de l’estat turc, e mai s’una lei turca de 2007 enebís de parlar de genocidi e sosten que la populacion turca foguèt victima dels armènis. Segon la version oficiala, Constantinòple (Istambol) aviá paur d’una solidaritat crestiana entre armènis e russes pendent la Primièra Guèrra Mondiala, e amb aquel pretèxt reprimiguèron durament una revòlta dins la region de Van en abril de 2015.
 
 
Los precedents
 
Mas l’asirança contra los armènis veniá de luènh. Ja en abril de 1909, quand los Joves Turcs luchèron per prene lo poder al soudan Abdülhamit IId, se debanèt lo masèl d’Adana, que i tuèron entre 15 000 e 30 000 armènis. E quitament dètz ans abans, Abdülhamit IId aviá cridat a atacar las comunautats crestianas per evitar lo desmembrament de l’empèri qu’èra ja en decadéncia. Pendent lo procès de turquizacion que se debanèt entre 1894 e 1896, los turcs, amb la collaboracion de qualques elements curds, protagonizèron tota sòrta d’abuses contra los armènis: mai de 200 000 assassinats impunits, un milion d’armènis despossedits de lors bens, de conversions forçadas a l’islam e tres cents vilatges escafats de la mapa dins la region de Van. Los mèdias europèus parlèron d’aqueles “chaples hamidians”, e quitament parlavan d’Abdülhamit IId coma d’un soudan sanguinari e assassin. Mas es tot çò que lo Mond faguèt a prepaus d’aqueles crimes. Aqueles episòdis de 1896 e de 1909, debanats en totala impunitat, foguèron los precedents dirèctes del genocidi de 1915.
 
 
Lo genocidi
 
Lo nòu govèrn revolucionari del Comitat d’Union e Progrès, mai conegut coma los Joves Turcs, veniá de reversar Abdülhamit IId e seguissiá la devisa “Libertat, egalitat, fraternitat”, inspirada de la Republica Francesa, e mai seguissiá la doctrina del pantoranisme que cercava l’union de totes los pòbles turqueses d’Euròpa e Asia. Dirigit pel primièr ministre Mehmet Talat Paşa, lo nòu regim reprimiguèt amb sang e mòrt totas las regions de l’empèri ont i aviá de comunautats armènias e faguèt executar totes los soldats crestians de l’armada. En mai d’aquò, totes los foncionaris armènis de l’administracion otomana foguèron destituits e s’ordenèt la pena capitala pels soldats de l’armada que volguèsson pas participar en aquel genocidi. Comencèron las incineracions massissas, l’inoculacion de malautiás als enfants, l’usatge de gases toxics, los violaments sistematics de las joventas e las fatigantas marchas per alonhar la populacion armènia subreviventa de la frontièra amb Russia en tot la menar a de camps de concentracion e de mòrt al sud de l’empèri.
 
 
L’oblit
 
Mentretant, la comunautat internacionala, concentrada sus la Primièra Guèrra Mondiala, diguèt pas grand causa. Vertat es que se debanèt qualque procès contra los responsables maximals del genocidi, jutjats e condemnats a mòrt “in absentia” perque avián fugit en Alemanha. L’afar armèni passèt a l’oblit general. “Qual se remembra de l’aniilacion dels armènis?”, çò diguèt, segon d’unes, Adolf Hitler per justificar sa politica similara.
 
Aquel oblit encoratgèt, segur, los nazis a menar lor politica d’exterminacion massissa, e tanben la nòva Republica de Turquia, sorgida en 1923 amb Mustafa Kemal Atatürk, a negar lo genocidi. Aquela negacion s’es mantenguda amb los successius govèrns turcs qu’an emplegat totas lors fòrças academicas, diplomaticas, politicas e judiciàrias per perseguir e reprimir tota mençon del genocidi armèni de fa cent ans.
 
 
La memòria
 
A l’ora d’ara, la memòria del genocidi se manten solament dins la jove Republica d’Armenia, nascuda en 1990 a partir del desmembrament de l’URSS, e dins los païses ont la diaspòra armènia es nombrosa.
 
Justament França, lo país qu’inspirèt los Joves Turcs, es lo primièr país a impulsar d’iniciativas per reconéisser lo genocidi e a ensajat dos còps de ne penalizar la negacion, mas a mal capitat. Lo Parlament Europèu reconeis lo genocidi dempuèi 1987 gràcias a la pression de qualques eurodeputats franceses.
 
 
 
 
 

 
 
 
 


Informacion restacada: “Armènia: el genocidi negat” dins Vilaweb.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris

27 d'abril 10.42h

#10 Cresi pas que lo hèit que n'i aja pas mès Armènis en Turquia (lhevat los que vesèm manifestar a Istambol au parat deu centenari, que semblan fòrça numeroses) vòu díser que son estats totis tuats. I a tanben l'emigracion de cap a Armenia que joguèc.

Alemanha a pagat fòrça monèda aus subervivents de la Shoah (45 miliards), Israèl n'estoc creat dambe eths (los subervivents), e un bon nombre emigrèc tanben de cap aus USA, çò qu'empacha pas d'utilizar lo mot "genocidi". Solide ... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 3
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

26 d'abril 21.34h

Me pausi la question de l'utilizacion del mot « genocidi ». Es puslèu un mot juridic e non pas istoric ; caldriá donc daissar los juristas e non pas los istorians per dire çò qu'es un genocidi e çò qu'es pas un genocidi.
Mas a l'ora d'ara, son utilizacion a una importància al nivèl politic, identitari, memorial, … Atal tot lo monde a son idèa sus aquò.
Pensatz que se pòt parlar del genocidi dels galleses pels romans ?
Pensatz que la crosada contra los albigeses respond a la... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

25 d'abril 22.22h

#9 Ben assajat, mas l'i a una pichona diferéncia : d'Armenians en Armenia turca, n'i n'ia quasiment pus, coma de Jusius dins los ex-shtetl d'Europa centrala e orientala, non pas que de Vendeans, los premiers recensaments dau temps de Napoleon mostran que n'i avia en Vendeia tre 1801 : èran pas venguts en charter, probable. La comparason doncas ten pas, desolat. Mas aquo me permet de precisar una remarca mieuna un pauc trop rapida.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

25 d'abril 21.17h

#8 Adiu Felip,
Doncas lavetz la question adara es de saber, s'i a "pas agut de genocidi vendean pr'amor qu'i a encara Vendeans vivents", i a pas agut tampauc de genocidi de Jusius ni tampauc d'Armènis, que'n demòra tanben de vivents.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

25 d'abril 20.07h

-L'i a pas de "genocidi vendean". Es una invencion d'istorians d'extrema drecha, incapables d'explicar, amb aquo, coma vai que l''ia encara de Vendeans en Vendeia : aparentament, los crudèus jacobins an pas tuat tot lo mond. Es dau meme nivèu que la corsa a las victias dau chaple de Besiers, 20 000, 60 000, ai donc.
L'argument dels chaples mutuaus es efectivament la resposta actuala de l'estat turc, apres de decenis ont la question èra pas pausaa. Chalria doncas, a bon drech anar, que proves... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

25 d'abril 11.05h

Adishatz,

A Pirolet : la question deu masèl es pas pausada, es pas sonque lo mot "genocidi" que pausa problèma.

A Orarto : Justament, la question es pas de saber s'aquò èra un genocidi o pas, la question es : am pas jamès ausit e ausiram pas jamès çò que pensan los Turques sus aquò, se que non capvath comentaris anti-turcs qu'ac defòrman. Tòrni díser que me'n foti, soi un pauc estonat peu biaish la question es tractada en França, es a díser d'unu biaish unilaterau shens nada men... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 6   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

24 d'abril 20.15h

#1 Tè! Caliá que los armènis se daissèssen tuar coma de lapins! Son crestians mas d'aquí a parar l'autra gauta quand ja siás mòrt, aquò te fa una bèla camba!


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

24 d'abril 16.18h

#1 Sus la forma. En occitan se ditz pas "armenian", se ditz "armèni".

Sul fons. Caldriá pas inversar las prioritats. Los istorians turcs deurián començar per reconéisser lo genocidi contra los armènis, qu'es un fach demostrat e admés per los istorians de totes los autres païses del Mond. Quand los turcs auràn reconegut lo genocidi armèni, alara devendràn pus ausibles e pus frequentables per far valer aquelas famosas "precisions".


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 8   votar negatiu 3
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

24 d'abril 14.23h

La tèsi de la logica comptabla, de legir per considerar tota la complexitat d'aquela question :

http://www.histoire.presse.fr/actualite/evenement/genocide-armenien-le-scenario-01-04-2009-8087


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 5
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

24 d'abril 12.09h

#1 Un milion e mièi de mòrts ei complicat de justificar


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 5
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1
-
2 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR

Editorial

Que pas res nos arrèste

“Òu, Union Europèa, calma-te. Torni dire: s’ensajas de qualificar nòstra operacion d’invasion, nòstre prètzfach es simple. Dobrirem las pòrtas ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 15
  • sol Aush 15
  • sol Bordèu 15
  • sol Briançon 10
  • sol Caors 14
  • sol Carcassona 17
  • sol Clarmont-Ferrand 13
  • sol Confolent 15
  • sol Gap 5
  • sol La Canau 15
  • sol La Gàrdia 16
  • sol Limòtges 13
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 15
  • sol Lo Puèi de Velai 14
  • sol Marselha 19
  • sol Montpelhièr 18
  • sol Naut Aran 14
  • sol Niça 16
  • sol Nimes 19
  • sol Pau 15
  • sol Peireguers 14
  • sol Rodés 15
  • sol Tolon 14
  • sol Tolosa 15
  • sol Valença 15

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Laurenç Revèst

    Ua comua de la valaia dai Palhons: L'Escarea, gents de cadea

  • © Conselh Generau d'Aran

    Lo Torn de França 2016 en Aran

  • Estivada 2013. © Guillem Sevilla

    Estivada 2013

  • Niça vièlha en occitan niçard. © LR

    Niça vièlha en occitan niçard

  • Eyes of Simurg 21/6/2017 a Tolosa. Fòto de Barthélémy Nadal

    Eyes Of Simurgh cantan en occitan a Tolosa per la fèsta de la musica 2017

  • © Laurenç Revèst

    La botiga de Macarèl a Sant Joan de Vedats (Montpelhierenc)

  • © Laurenç Revèst

    Auribeu de Sianha

  • Eyes of Simurg 21/6/2017 a Tolosa. Fòto de Barthélémy Nadal

    Eyes Of Simurgh cantan en occitan a Tolosa per la fèsta de la musica 2017

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • 80a annaia d’a fèsta dau limon a Menton, en lu Òrts Biovès (16 de febraro au 6 de mars). ©  Artusa Garavan

    80a annaia d’a fèsta dau limon a Menton, en lu Òrts Biovès (16 de febraro au 6 de mars)

  • © Laurenç Revèst

    Castelar

  • Era còlha dera ADÒC ath trabalh

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • © Laurenç Revèst

    La botiga de Macarèl a Sant Joan de Vedats (Montpelhierenc)

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • Jornada de protèsta contra lo barratge del Testet, a Sivens

  • Era còlha dera ADÒC ath trabalh

  • Gavotina marítima: trofèu d'August e vila vielha d'A Torbia

  • © Zep Armentano

    XI prèmis Gaudí de l'Acadèmia Catalana del Cinèma

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)