CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dijòus, 22 d'agost

Actualitats

Dissabte, 4 d'abril de 2015, 03h00 Societat,Reportatge,Politica,Internacional

Malhòrca: amar tricentenari

Lo país catalan insular commemòra lo tricentenari de son annexion espanhòla dins un ambient anticatalan volgut per son govèrn regional


Comentaris 2 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (5 vòtes)
carregant En cargar


La torre del Serral dels Falcons





Etiquetas
barceló, istòria, malhòrca, ocb, tricentenari

Un episòdi aürós de la fin de la Guèrra de Succession Espanhòla

Dissabte 4 d’abril, dins la vila malhorquina de Manacor, a la còsta orientala de l’illa, se commemòra un episòdi de la Guèrra de Succession Espanhòla, la primièra temptativa de desembarcament de las tropas borbonosas. Coma la rèsta de la Corona d’Aragon, los malhorquins preferissián Carles III d’Absborg, l’emperaire del Sant Empèri Germanic, a Felip V, lo felen del rei francés Loís XIV. Ansin s’opausavan despuèi la mòrt del darrièr rei Absborg espanhòl, Carles II, a la fin de 1700,  los Borbons francocastelhans a una coalicion europèa, la Granda Aliança de l’Aia, dins una guèrra terribla que costèt la vida a mai de 400 000 personas.

Lo dijòus 4 d’abril de 1715, en despièch de la desfacha catalana de 1714, Malhòrca resistissiá encara; e 300 soldats borbonoses, mai que mai franceses, volguèron desembarcar al pòrt de Manacor, mas aquò lor foguèt una malescasuda. Trenta volontaris malhorquins se presentèron, avertits per un jove artilhièr, Guillem Riera, qu’aviá vist, çò dison cèrtas fonts, l’arribada de las barcas despuèi la torre del Serral dels Falcons. De la meteissa torre, Guillem Riera auriá tirats de bolets de canon amb tanta precision que faguèt fugir los assalhidors felipistas. 300 ans puèi, l’Òbra Culturala Baleara e la Comission Malhorquina del Tricentenari organizan d’actes de commemoracion d’aquel episòdi aürós per la resisténcia insulara, malgrat la victòria borbonosa a Malhòrca, puèi a Eivissa, en julhet de 1715. Menòrca, amb lo Tractat d’Utrecht de 1713, èra venguda possession anglesa. Lo rei d’Espanha victoriós, Felip V, faguèt pagar car als territòris aragoneses de li aver preferit Carles III: los Decrets de Nòu Plan (Decretos de Nueva Planta) dissolguèron las institucions dels reialmes de la Corona d’Aragon e creèron una monarquia espanhòla centralizada.


A Malhòrca, un tricentenari en conflicte amb una politica catalanofòba

En Catalonha, la commemoracion del tricentenari de 1714 foguèt l’escasença d’un reviscolament espectaclós independentista, amb la reüssida de la Via Catalana l’11 de setembre e lo desfís al poder espanhòl que representèt l’organizacion de la consulta sus l’independéncia, pasmens illegalizada per las autoritats politicas e judiciàrias d’Espanha.

A Malhòrca, l’ambient es diferent. Se tracta pas de l’euforia independentista mas puslèu d’un clima de lucha. Lo govèrn balear, que lo presidís despuèi junh de 2011 José Ramón Bauzá (PP, drecha espanhòla), mena una politica dobèrtament ostila a la lenga pròpria de las Balearas, lo catalan. Apièja los pseudobalearistas, qu’inventan una identitat e una lenga “balearas”, per far d’anticatalanisme, e o fa tot per demenir lo catalan dins la vida publica de l’archipèla: vòl impausar despuèi 2013 lo Tractament Integrat de las Lengas (TIL), que cèrca d’empedir l’immersion en catalan amb lo pretèxt d’una egalitat entre la lenga pròpria (lo catalan), la lenga de l’estat (lo castelhan) e l’anglés, e ansin a provocada la fòrta oposicion dels ensenhaires, que los sosten la populacion. En 2012, faguèt votar una lei qu’eliminava, per un foncionari balear, l’obligacion de saber lo catalan. Dins los mèdias, l’accès a la lenga pròpria es de mai en mai complicat: sus la cadena de television de l’archipèla, IB3, es pas pus possible al telespectator de triar lo doblatge catalan dels filmes estrangièrs, e despuèi lo 1r d’abril, tres cadenas de television catalanas emeton pas pus a las Balearas, lo 33, la cadena d’informacion 3/24 e lo canal consagrat als enfants e adolescents, lo Super3. Costarà desenant mai de s’assabentar en catalan e los mainatges insulars poiràn pas pus veire de dessenhs animats en lor lenga pròpria. Aquò fa pensar a la politica anticatalana del govèrn valencian, de meteissa color politica, qu’empedís l’accès normal a la television de Catalonha, TV3, e que barrèt autoritàriament RTVV, la radiotelevision valenciana, en novembre de 2013. Lo 2 d’abril aguèt luòc a Malhòrca una manifestacion de protèsta.

Per tant, se pausa la question se las eleccions al Parlament de las Illas Balearas, previstas lo 24 de mai venent, permetràn enfin de celebrar dignament lo tricentenari dins l’archipèla.




GJB



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris

4 d'abril 20.30h

Li quedan pocs dias a aqueste govern fatxe d'en Bauzà. Tots los altres partits han dit que tornaran posar los canals en català que ha levat lo pipi. E quan hi torne haver lo Canal 9, tamben, car es la lenga nostra. E tamben un canal per poder veire la TV d'Andorra, e los programas en occitan mai ineressants per a nosaltres.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

4 d'abril 17.24h

Se crerià dins França. Fin finala lo PP, o lo PS espanhòl e tota la tièra , son coma lo PS, l'UMP , lo FN , lo FDG, lo modem aici, que son per la diversitat culturala( veire francofonia un mot quitament maridat a aparament de la diversitat culturala, e a drech de dispausar de son avenir) mas sonque defòra , ( se possible dins lo Caucasa) e quitan pas de far la leiçon de democracia al monde sens cap vergonha.
argument de lucha: quand òm repècta pas lo drech primièr de la lenga de ... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR

Editorial

Lo drech de viure es pus important que totas las frontièras

Uèi, dimenge 18 d’agost, fa 18 jorns que l’Open Arms reten malgrat el mai d’un centenat de migrants socorreguts en marrit estat de santat. Enfin, lo naviri es arribat davant ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 13 6
  • sol Aush 15 4
  • nuvols Bordèu 10 -1
  • sol Briançon 6 -6
  • sol Caors 14 0
  • sol Carcassona 14 2
  • pluja Clarmont-Ferrand 11 5
  • pluja Confolent 9 5
  • sol Gap 14 0
  • nuvols La Canau 13 6
  • sol La Gàrdia 22 9
  • nuvols La Torre de Pèlitz 16 4
  • pluja Limòtges 9 5
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 18 6
  • sol Lo Puèi de Velai 16 4
  • nuvols Marselha 18 6
  • nuvols Montpelhièr 17 8
  • nuvols Naut Aran 12 2
  • sol Niça 14 0
  • nuvols Nimes 19 5
  • nuvols Pau 15 5
  • pluja Peireguers 19 5
  • pluja Rodés 17 3
  • nuvols Tolon 17 3
  • sol Tolosa 19 5
  • pluja Valença 10 -1

giny

giny

giny

Vidèos

Entrevista

Mn. Condò siguec hilh dera Renaishença Catalana

Jusèp Amiell prèire e escrivan aranés

Mn. Condò siguec hilh dera Renaishença Catalana
giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Tardor dins lo País de Saut lengadocian. © Terric Lausa

    Tardor dins lo País de Saut lengadocian

  • Eyes of Simurg 21/6/2017 a Tolosa. Fòto de Barthélémy Nadal

    Eyes Of Simurgh cantan en occitan a Tolosa per la fèsta de la musica 2017

  • Val de Toran. Camin entara Honeria. © Xavi Gutiérrez Riu

    Val de Toran (Aran)

  • Asuèlhs comengeses. © Franc Bardòu

    Asuèlhs Comengeses

  • Nèu sus sei Plans de Caussòus e dau Calern e a Canaus d'Andon. © Laurenç Revèst

    Nèu sus sei Plans de Caussòus e dau Calern e a Canaus d'Andon

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • © Jacky Grau

    Manifestacion per l'occitan dins l'ensenhament public. Montpelhièr 16 de febrièr 2013

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • Costiera de Gavotina marítima : Tròces de vial d'a marina de Mónego a Caboalh. © RL

    Costiera de Gavotina marítima: Tròces de vial d'a marina de Mónego a Caboalh

  • © Alzear Bofièr

    Estúdios de Ràdio Lenga d'Òc a Montpelhièr. © Alzear Bofièr

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

  • Niça vièlha en occitan niçard. © LR

    Niça vièlha en occitan niçard

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • © Maria Millan

    22u corsa Aran per sa Lengua (26-7-2015)

  • © Laurenç Revèst

    Sauve (Cevènas), ciutat màger vidorlenca a las carrièiras bèlas e en mudason

  • Exposicion temporària sus Robèrt Lafont al CIRDOC (D.R.)

  • © Asalaís Moniguet

    Montpelhièr la lengadociana

  • Carnaval de Limós. © Franc Bardòu

    Carnaval de Limós 2013

  • Ferriòl Macip

    Manifestacion Anem Òc! per la lenga occitana. Montpelhièr 24 d'octòbre de 2015

publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Creses que refusar de socórrer los migrants es racista?


43%



35%



22%



0%




Vots 108 vòtes

comentaris 1

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)