CAPÇALERA2: AMICS DE JORNALET

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dijòus, 21 de junh

Actualitats

Divendres, 28 d'agost de 2015, 03h00 Reportatge,Politica

Drech d’autodeterminacion: las dètz questions clau

Lo drech d’autodeterminacion es plenament reconegut pel drech internacional e cap de nòrma estatala lo pòt pas negar


Comentaris 3 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (6 vòtes)
carregant En cargar


1. Existís lo drech d’autodeterminacion dels pòbles?
 
Òc ben. La lei internacionala a çò que se definís per jus cogens, es a dire, de nòrmas de drech imperatiu. Aquelas nòrmas son una partida del drech internacional e cap d’estat las pòt pas negar ni incomplir. La comunautat internacionala considèra que son al dessús de quina que siá legislacion estatala, siá perque la practica o a impausat ansin o ben perque los tractats internacionals o decretan ansin. Son de nòrmas imperativas, per exemple, la proïbicion del genocidi, de la piratariá maritima, de l’esclavatge e de la tortura. Lo drech d’autodeterminacion dels pòbles se considèra juridicament coma una nòrma imperativa tanben, tala coma o an remarcat dins plusors senténcias de la Cort Internacionala de Justícia e tala coma es reflectida dins la Carta de las Nacions Unidas.
 
 
2. En qué consistís lo drech d’autodeterminacion?

Lo drech d’autodeterminacion es lo drech que ten un pòble, una nacion, de decidir se vòl èsser independent o non. Lo drech presupausa pas la volontat d’independéncia e obliga pas nimai una nacion de se rendre independenta. Ditz qu’a drech de decidir se vòl èsser independenta o non. En tèrmes juridics lo drech d’autodeterminacion se coneis coma lo drech de quin que siá país de “causir la sobeiranetat e l’estatut politic, sens pressions extèrnas o interferéncias”.
 
 
3. Quina es la nòrma de las Nacions Unidas que reconeis lo drech d’autodeterminacion?

La Carta de las Nacions Unidas, que totes los estats que ne fan partida la devon acceptar, ditz al paragraf segond de l’article primièr que la foncion de l’organisme es de “desvolopar entre las nacions de relacions amistosas basadas sus lo respècte del principi d’egalitat de dreches entre los pòbles e del drech a la liura determinacion”.
 
Posteriorament las Nacions Unidas s’acordèron sus lo Pache Internacional dels Dreches Civils e Politics que reafirmèt que “totes los pòbles an drech a l’autodeterminacion. En vertut d’aquel drech determinan liurament l’estatut politic e velhan tanben pel desvolopament economic, social e cultural”.
 
 
4. Los opausants a l’autodeterminacion afirman que cap d’estat reconeis pas aquel drech. Cossí pòt èsser, donc, una nòrma imperativa?

Es pas vertat que cap d’estat reconesca pas aquel drech. Mas, e mai se foguèsse ansin, seriá pas un empediment per que la societat internacionala lo reconeguèsse. Dins las constitucions estatalas i a una contradiccion flagranta a respècte de la practica politica dels estats: òm reconeis pas lo drech d’autodeterminacion dins son estat pròpri mas si qu’òm lo reconeis defòra. Aquò es una practica politica abituala. Lo congrès espanhòl, per exemple, en 2014, reconeguèt l’estat de Palestina. Reconeissiá de faiçon implicita, per tant, lo drech d’autodeterminacion al meteis moment que negava lo drech d’autodeterminacion per los cases intèrnes.
 
 
5. Mas i a de païses que reconeisson l’autodeterminacion dins lors constitucions?

Òc ben. L’opinion segon la quala nonmàs o fa Etiopia es erronèa. De faiçon indirècta lo drech d’autodeterminacion lo reconeisson totes los estats qu’incorporan dins la legislacion lo respècte de las nòrmas del drech internacional —valent a dire l’immensa majoritat—. De manièra dirècta, reconéisser lo drech d’autodeterminacion a las minoritats intèrnas d’un estat es pas una practica abituala per de rasons òbvias, mas fòrça estats, quand es ora d’explicar perqué son independents, basan lor existéncia sus l’invocacion legala del quite drech d’autodeterminacion. Al total ara i a trenta uèch estats que dins lors constitucions vigentas reconeisson l’existéncia del drech d’autodeterminacion:
 

— Alemanha,
— Angòla,
— Bangladèsh,
— Bolívia (que l’autreja explicitament a las nacions indianas del país),
— Brasil,
— lo Cap Verd (que s’obliga constitucionalament de sosténer los pòbles que luchan per l’autodeterminacion),
— Colómbia,
— Croàcia,
— Cuba,
— la Republica Dominicana,
— l’Eqüator (que reconeis l’autodeterminacion per los pòbles indigènas),
— Eslovaquia,
— Eslovènia,
— Estònia (que reconeis las minoritats nacionalas),
— Etiopia (que reconeis lo drech a la secession de las nacions que l’intègran),
— las Filipinas,
— França (que reconeis lo drech d’autodeterminacion als territòris d’otramar),
— la Guinèa Bissau (que reconeis lo drech de totes los pòbles a l’autodeterminacion e que s’obliga de los sosténer),
— Honduras,
— Iran,
— Kosova,
— Letònia,
— Mexic (que reconeis lo drech d’autodeterminacion de las minoritats),
— Montenegro,
— Nicaragüa (que reconeis lo drech de las minoritats del país de s’autodeterminar),
— Ongria (que reconeis los dreches de las minoritats),
— Paragüai,
— Portugal (que reconeis dins la constitucion lo drech a l’independéncia de totes los pòbles),
— Qatar,
— Russia (que reconeis l’autodeterminacion de las nacions que ne fan partida),
— Serbia,
— Sodan (que reconeis encara dins la constitucion lo drech de Sud-Sodan de s’autodeterminar),
— Sud-Africa (que reconeis lo drech d’autodeterminacon de quina que siá comunautat que partege un eiretatge comun, cultural e lingüistic, dins una entitat territoriala),
— Surinam,
— Timòr Èst,
— Turcmenistan,
— Ucraïna,
— Veneçuèla.
 
En mai d’aquò i a d’estats que reconeisson lo drech d’autodeterminacion de manièra explicita dins las leis, encara qu’o fagan pas dins lors constitucions, coma:
 
— Canadà (que reconeis lo drech de Quebèc),
— Danemarc (que lo reconeis per las Illas Feròe e Groenlàndia),
— los Estats Units (qu’an reconegut dins plusors senténcias lo drech de secession),
— Finlàndia (que lo reconeis per las Illas Åland),
— Itàlia (que reconeis a Àustria un ròtle de tutèla a respècte de Sud-Tiròl),
— lo Reialme Unit (que reconeis lo drech d’autodeterminacion a fòrça dels territòris units per la corona),
— Soïssa (que reconeis lo drech d’autodeterminacion dels cantons).
 
 
6. Qui a drech a l’autodeterminacion?

Aquò es lo ponch pus complicat de totes perque degun a pas definit de manièra exacta çò qu’èra un “pòble” o una “nacion”. Lo drech d’autodeterminacion s’aplica coma règla indiscutibla a quina que siá situacion coloniala —e en particular a la lista de las colònias que las Nacions Unidas definisson—. Aquel drech degun lo distutís pas. Per quant a l’autodeterminacion de pòbles non colonials, i a fòrça mai de discussion e i a pas d’unanimitat.
 
 
7. Alara se pòt dire que se sès pas una colònia, as pas drech a l’autodeterminacion?

Non pas. Se sès una colònia, pas degun te discutís lo drech d’autodeterminacion. Aquò val per las colònias actualament reconegudas coma talas per las Nacions Unidas, entre las qualas i a Gibartar (qu’a exercit lo drech d’autodeterminacion en causissent de restar dins lo Reialme Unit), la Nòva Caledònia (qu’a pachat un referendum d’independéncia amb França per 2016) o lo Sahara Occidental (que per l’efièch de las Nacions Unidas contunha d’èsser una colònia d’Espanha).
 
Se fan pas partida d’aquela llista, lo drech d’autodeterminacion se reconeis en acòrdi amb la volontat politica dels estats. Encara que lo sistèma de las Nacions Unidas o aja dich clar, subretot amb las senténcias de la Cort Internacionala de Justícia, qu’aquel drech es pas unicament per las colònias mas per quin que siá territori de quin que siá estat.
 
 
8. Un exemple de territòri non colonial que li an reconegut lo drech d’autodeterminacion, quin es?

Totes los estats nòus, al moment que son reconeguts, o son en vertut del drech d’autodeterminacion e, durant lo sègle XXI, son apareguts mai d’estats nòus en Euròpa que dins d’autres continents. Mas un cas exemplar es lo de Kosova. Lo drech d’autodeterminacion de Kosova en aqueste moment es reconegut plenament per 111 dels 193 membres de las Nacions Unidas qu’ara i mantenon de relacions diplomaticas. I a qualques estats, coma Espanha, que reconeisson lo drech del pòble kosovar a l’autodeterminacion mas que reconeisson pas l’estat que ne resulta perque son pas d’acòrdi amb la manièra que s’es creat; e i a pauc d’estats, en particular Serbia, que simplament reconeisson pas a Kosova lo drech d’autodeterminacion.
 
Lo drech d’autodeterminacion en general es liat a la reconeissença d’un fach politic. Quand un pòble, quina que siá sa definicion, determina dins la societat internacionala un procès d’independéncia, los que lo reconeisson se basan sus lo drech d’autodeterminacion, mentre qu’aquel drech es negat per una partida dels que lo reconeisson pas.
 
 
9. Mas alara tot depend de l’arbitrari politic de cada estat?
 
Non pas. Lo drech d’autodeterminacion es reconegut internacionalament. Es precisament lo cas de Kosova qu’obtenguèt una senténcia istorica de la Cort Internacionala de Justícia. Ela reconeguèt que l’independéncia de Kosova èra valida a partir del principi d’autodeterminacion proclamat dins la Carta de las Nacions Unidas. Aquò non vòl pas dire, ça que la, que las consequéncias de l’exercici del drech d’autodeterminacion sián automaticas.

 
10. E, finalament, un estat pòt invocar las leis o la constitucion per negar l’autodeterminacion?
 
O pòt far amb d’efièches politics intèrnes mas aquò val pas amb d’efièches internacionals, ni ten pas cap de valor legala. La senténcia subre Kosova de la Cort Internacionala de Justícia es frapanta quand afirma que cap de lei domestica ni internacionala pòt pas èsser utilizada per empedir l’independéncia. La senténcia tanben esclarzís que la declaracion unilaterala d’independéncia viòla pas cap de nòrma juridica internacionala. E afirma tanben que quina que siá referéncia a l’unitat nacionala o a l’inviolabilitat de las frontièras inscricha dins la constitucion a de s’interpretar contra un autre estat ja constituit e pro, mas en ges de cas contra l’aspiracion d’autogovèrn.
 






Font: Vilaweb



publicitat



Comentaris

29 d'agost 00.52h

A çò que se vei de tira, l'esclavatge seriá interdit pel dreit internacional inalienable. E pr'aquò, lo capitalisme domina lo mond, que consistís a espleitar de salariats pagats lo mens car possible e los far trabalhar lo mai possible, a la fin de ne traire lo maximum de profièits privatius. S'aquò es pas d'esclavatge, vesi pas çò qu'es mai… Espletacion capitalista e espleitacion burocratca pseudo-comunista son doás fòrmas a pro pena implicitas d'esclavatge. E quora las abolirem ?


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

28 d'agost 09.52h

Brau per l'article!


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 9   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

28 d'agost 05.19h

Una mesa al punt que fa mestièr aqueste article.
E per França: Los territòris d'oltramar son coma lo gos de la faula: abituats a èsser noirits per la metropòli, se mainan pas del colar que pòrtan e an pas envèja de venir de mòrts de fam coma lo lop. Mantun territòri es enrodat de miséria. Sens comptar qu'i demòran fòrça metropolitans qu'i menan -pas totes, o cal dire- una vidassa que pòdon pas somiar aver dins l'exagòn.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER 3 teveoc

Editorial

Lo freg e lo caud

Aquesta setmana l'actualitat bofa lo freg e lo caud sus la lenga occitana. D'un caire, una joventa aranesa a passat lo primièr examen preüniversitari de l'istòria en occitan, ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 30 16
  • sol Aush 29 18
  • sol Bordèu 31 14
  • sol Briançon 24 11
  • sol Caors 31 15
  • sol Carcassona 28 18
  • sol Clarmont-Ferrand 27 10
  • sol Confolent 28 11
  • sol Gap 30 17
  • sol La Canau 31 14
  • nuvols_parcials La Gàrdia 24 16
  • nuvols_parcials La Torre de Pèlitz 29 19
  • sol Limòtges 28 11
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 31 19
  • sol Lo Puèi de Velai 25 9
  • sol Marselha 33 19
  • sol Montpelhièr 27 20
  • nuvols Naut Aran 25 16
  • sol Niça 18 12
  • sol Nimes 33 19
  • nuvols Pau 27 17
  • sol Peireguers 29 12
  • sol Rodés 30 16
  • sol Tolon 31 20
  • sol Tolosa 31 19
  • sol Valença 24 9

giny

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Entrevista

publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia



publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • © Laurenç Revèst

    Dau castèu de Grimaud

  • © Laurenç Revèst

    Mónegue

  • Ferriòl Macip

    Manifestacion Anem Òc! per la lenga occitana. Montpelhièr 24 d'octòbre de 2015

  • Lo grand passacarrièra de Rodés. Occitan Pride 2013

  • © Conselh Generau d'Aran

    Lo Torn de França 2016 en Aran

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • © Laurenç Revèst

    Dins lei paluns de Camarga, la Torre Carbonièira e Aigas-Mòrtas

  • © Laurenç Revèst

    De las charrièiras de Genolhac (500 m. d'altitud) al bèlvéser de las Bosedas (1235 m.)

  • © Celèsta Toion

    La plaja espaci de libertat? D'expression?

  • © Chau Viva

    Qualques salas de classa d'occitan en collègi

  • Fèsta occitana a Barcelona, a l'ocasion del cinquen anniversari de Jornalet

  • Asuèlhs comengeses. © Franc Bardòu

    Asuèlhs Comengeses

  • Carnaval de Limós. © Franc Bardòu

    Carnaval de Limós 2013

  • © Laurenç Revèst

    Economia occitana: fromais, lenga occitana e país d'Òc

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Franc Bardòu

    Darrièr refugi abans l’envòl (1206-2016)

  • © Laurenç Revèst

    De las charrièiras de Genolhac (500 m. d'altitud) al bèlvéser de las Bosedas (1235 m.)

  • A Gavotina marítima: Recabruna Cab Martin, a vila vielha e o castèl dau sécolo X

  • Estivada 2013. © Guillem Sevilla

    Estivada 2013

giny

Vidèos

Las mai...

publicitat

LATERAL2 300x250: Cultura Conselh Aran

giny

Sondatge

Cal revendicar lo drech de passar los examens escolars en occitan?


78%



9%



11%



2%




Vots 92 vòtes

comentaris 0

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny


Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)