CAPCALERA: VILA DE TOLOSA
CAPÇALERA2: IEA-AALO

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimars, 13 de novembre

Actualitats

Divendres, 28 d'agost de 2015, 03h00 Reportatge,Politica

Drech d’autodeterminacion: las dètz questions clau

Lo drech d’autodeterminacion es plenament reconegut pel drech internacional e cap de nòrma estatala lo pòt pas negar


Comentaris 3 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (6 vòtes)
carregant En cargar


1. Existís lo drech d’autodeterminacion dels pòbles?
 
Òc ben. La lei internacionala a çò que se definís per jus cogens, es a dire, de nòrmas de drech imperatiu. Aquelas nòrmas son una partida del drech internacional e cap d’estat las pòt pas negar ni incomplir. La comunautat internacionala considèra que son al dessús de quina que siá legislacion estatala, siá perque la practica o a impausat ansin o ben perque los tractats internacionals o decretan ansin. Son de nòrmas imperativas, per exemple, la proïbicion del genocidi, de la piratariá maritima, de l’esclavatge e de la tortura. Lo drech d’autodeterminacion dels pòbles se considèra juridicament coma una nòrma imperativa tanben, tala coma o an remarcat dins plusors senténcias de la Cort Internacionala de Justícia e tala coma es reflectida dins la Carta de las Nacions Unidas.
 
 
2. En qué consistís lo drech d’autodeterminacion?

Lo drech d’autodeterminacion es lo drech que ten un pòble, una nacion, de decidir se vòl èsser independent o non. Lo drech presupausa pas la volontat d’independéncia e obliga pas nimai una nacion de se rendre independenta. Ditz qu’a drech de decidir se vòl èsser independenta o non. En tèrmes juridics lo drech d’autodeterminacion se coneis coma lo drech de quin que siá país de “causir la sobeiranetat e l’estatut politic, sens pressions extèrnas o interferéncias”.
 
 
3. Quina es la nòrma de las Nacions Unidas que reconeis lo drech d’autodeterminacion?

La Carta de las Nacions Unidas, que totes los estats que ne fan partida la devon acceptar, ditz al paragraf segond de l’article primièr que la foncion de l’organisme es de “desvolopar entre las nacions de relacions amistosas basadas sus lo respècte del principi d’egalitat de dreches entre los pòbles e del drech a la liura determinacion”.
 
Posteriorament las Nacions Unidas s’acordèron sus lo Pache Internacional dels Dreches Civils e Politics que reafirmèt que “totes los pòbles an drech a l’autodeterminacion. En vertut d’aquel drech determinan liurament l’estatut politic e velhan tanben pel desvolopament economic, social e cultural”.
 
 
4. Los opausants a l’autodeterminacion afirman que cap d’estat reconeis pas aquel drech. Cossí pòt èsser, donc, una nòrma imperativa?

Es pas vertat que cap d’estat reconesca pas aquel drech. Mas, e mai se foguèsse ansin, seriá pas un empediment per que la societat internacionala lo reconeguèsse. Dins las constitucions estatalas i a una contradiccion flagranta a respècte de la practica politica dels estats: òm reconeis pas lo drech d’autodeterminacion dins son estat pròpri mas si qu’òm lo reconeis defòra. Aquò es una practica politica abituala. Lo congrès espanhòl, per exemple, en 2014, reconeguèt l’estat de Palestina. Reconeissiá de faiçon implicita, per tant, lo drech d’autodeterminacion al meteis moment que negava lo drech d’autodeterminacion per los cases intèrnes.
 
 
5. Mas i a de païses que reconeisson l’autodeterminacion dins lors constitucions?

Òc ben. L’opinion segon la quala nonmàs o fa Etiopia es erronèa. De faiçon indirècta lo drech d’autodeterminacion lo reconeisson totes los estats qu’incorporan dins la legislacion lo respècte de las nòrmas del drech internacional —valent a dire l’immensa majoritat—. De manièra dirècta, reconéisser lo drech d’autodeterminacion a las minoritats intèrnas d’un estat es pas una practica abituala per de rasons òbvias, mas fòrça estats, quand es ora d’explicar perqué son independents, basan lor existéncia sus l’invocacion legala del quite drech d’autodeterminacion. Al total ara i a trenta uèch estats que dins lors constitucions vigentas reconeisson l’existéncia del drech d’autodeterminacion:
 

— Alemanha,
— Angòla,
— Bangladèsh,
— Bolívia (que l’autreja explicitament a las nacions indianas del país),
— Brasil,
— lo Cap Verd (que s’obliga constitucionalament de sosténer los pòbles que luchan per l’autodeterminacion),
— Colómbia,
— Croàcia,
— Cuba,
— la Republica Dominicana,
— l’Eqüator (que reconeis l’autodeterminacion per los pòbles indigènas),
— Eslovaquia,
— Eslovènia,
— Estònia (que reconeis las minoritats nacionalas),
— Etiopia (que reconeis lo drech a la secession de las nacions que l’intègran),
— las Filipinas,
— França (que reconeis lo drech d’autodeterminacion als territòris d’otramar),
— la Guinèa Bissau (que reconeis lo drech de totes los pòbles a l’autodeterminacion e que s’obliga de los sosténer),
— Honduras,
— Iran,
— Kosova,
— Letònia,
— Mexic (que reconeis lo drech d’autodeterminacion de las minoritats),
— Montenegro,
— Nicaragüa (que reconeis lo drech de las minoritats del país de s’autodeterminar),
— Ongria (que reconeis los dreches de las minoritats),
— Paragüai,
— Portugal (que reconeis dins la constitucion lo drech a l’independéncia de totes los pòbles),
— Qatar,
— Russia (que reconeis l’autodeterminacion de las nacions que ne fan partida),
— Serbia,
— Sodan (que reconeis encara dins la constitucion lo drech de Sud-Sodan de s’autodeterminar),
— Sud-Africa (que reconeis lo drech d’autodeterminacon de quina que siá comunautat que partege un eiretatge comun, cultural e lingüistic, dins una entitat territoriala),
— Surinam,
— Timòr Èst,
— Turcmenistan,
— Ucraïna,
— Veneçuèla.
 
En mai d’aquò i a d’estats que reconeisson lo drech d’autodeterminacion de manièra explicita dins las leis, encara qu’o fagan pas dins lors constitucions, coma:
 
— Canadà (que reconeis lo drech de Quebèc),
— Danemarc (que lo reconeis per las Illas Feròe e Groenlàndia),
— los Estats Units (qu’an reconegut dins plusors senténcias lo drech de secession),
— Finlàndia (que lo reconeis per las Illas Åland),
— Itàlia (que reconeis a Àustria un ròtle de tutèla a respècte de Sud-Tiròl),
— lo Reialme Unit (que reconeis lo drech d’autodeterminacion a fòrça dels territòris units per la corona),
— Soïssa (que reconeis lo drech d’autodeterminacion dels cantons).
 
 
6. Qui a drech a l’autodeterminacion?

Aquò es lo ponch pus complicat de totes perque degun a pas definit de manièra exacta çò qu’èra un “pòble” o una “nacion”. Lo drech d’autodeterminacion s’aplica coma règla indiscutibla a quina que siá situacion coloniala —e en particular a la lista de las colònias que las Nacions Unidas definisson—. Aquel drech degun lo distutís pas. Per quant a l’autodeterminacion de pòbles non colonials, i a fòrça mai de discussion e i a pas d’unanimitat.
 
 
7. Alara se pòt dire que se sès pas una colònia, as pas drech a l’autodeterminacion?

Non pas. Se sès una colònia, pas degun te discutís lo drech d’autodeterminacion. Aquò val per las colònias actualament reconegudas coma talas per las Nacions Unidas, entre las qualas i a Gibartar (qu’a exercit lo drech d’autodeterminacion en causissent de restar dins lo Reialme Unit), la Nòva Caledònia (qu’a pachat un referendum d’independéncia amb França per 2016) o lo Sahara Occidental (que per l’efièch de las Nacions Unidas contunha d’èsser una colònia d’Espanha).
 
Se fan pas partida d’aquela llista, lo drech d’autodeterminacion se reconeis en acòrdi amb la volontat politica dels estats. Encara que lo sistèma de las Nacions Unidas o aja dich clar, subretot amb las senténcias de la Cort Internacionala de Justícia, qu’aquel drech es pas unicament per las colònias mas per quin que siá territori de quin que siá estat.
 
 
8. Un exemple de territòri non colonial que li an reconegut lo drech d’autodeterminacion, quin es?

Totes los estats nòus, al moment que son reconeguts, o son en vertut del drech d’autodeterminacion e, durant lo sègle XXI, son apareguts mai d’estats nòus en Euròpa que dins d’autres continents. Mas un cas exemplar es lo de Kosova. Lo drech d’autodeterminacion de Kosova en aqueste moment es reconegut plenament per 111 dels 193 membres de las Nacions Unidas qu’ara i mantenon de relacions diplomaticas. I a qualques estats, coma Espanha, que reconeisson lo drech del pòble kosovar a l’autodeterminacion mas que reconeisson pas l’estat que ne resulta perque son pas d’acòrdi amb la manièra que s’es creat; e i a pauc d’estats, en particular Serbia, que simplament reconeisson pas a Kosova lo drech d’autodeterminacion.
 
Lo drech d’autodeterminacion en general es liat a la reconeissença d’un fach politic. Quand un pòble, quina que siá sa definicion, determina dins la societat internacionala un procès d’independéncia, los que lo reconeisson se basan sus lo drech d’autodeterminacion, mentre qu’aquel drech es negat per una partida dels que lo reconeisson pas.
 
 
9. Mas alara tot depend de l’arbitrari politic de cada estat?
 
Non pas. Lo drech d’autodeterminacion es reconegut internacionalament. Es precisament lo cas de Kosova qu’obtenguèt una senténcia istorica de la Cort Internacionala de Justícia. Ela reconeguèt que l’independéncia de Kosova èra valida a partir del principi d’autodeterminacion proclamat dins la Carta de las Nacions Unidas. Aquò non vòl pas dire, ça que la, que las consequéncias de l’exercici del drech d’autodeterminacion sián automaticas.

 
10. E, finalament, un estat pòt invocar las leis o la constitucion per negar l’autodeterminacion?
 
O pòt far amb d’efièches politics intèrnes mas aquò val pas amb d’efièches internacionals, ni ten pas cap de valor legala. La senténcia subre Kosova de la Cort Internacionala de Justícia es frapanta quand afirma que cap de lei domestica ni internacionala pòt pas èsser utilizada per empedir l’independéncia. La senténcia tanben esclarzís que la declaracion unilaterala d’independéncia viòla pas cap de nòrma juridica internacionala. E afirma tanben que quina que siá referéncia a l’unitat nacionala o a l’inviolabilitat de las frontièras inscricha dins la constitucion a de s’interpretar contra un autre estat ja constituit e pro, mas en ges de cas contra l’aspiracion d’autogovèrn.
 






Font: Vilaweb



publicitat



Comentaris

29 d'agost 00.52h

A çò que se vei de tira, l'esclavatge seriá interdit pel dreit internacional inalienable. E pr'aquò, lo capitalisme domina lo mond, que consistís a espleitar de salariats pagats lo mens car possible e los far trabalhar lo mai possible, a la fin de ne traire lo maximum de profièits privatius. S'aquò es pas d'esclavatge, vesi pas çò qu'es mai… Espletacion capitalista e espleitacion burocratca pseudo-comunista son doás fòrmas a pro pena implicitas d'esclavatge. E quora las abolirem ?


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

28 d'agost 09.52h

Brau per l'article!


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 9   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

28 d'agost 05.19h

Una mesa al punt que fa mestièr aqueste article.
E per França: Los territòris d'oltramar son coma lo gos de la faula: abituats a èsser noirits per la metropòli, se mainan pas del colar que pòrtan e an pas envèja de venir de mòrts de fam coma lo lop. Mantun territòri es enrodat de miséria. Sens comptar qu'i demòran fòrça metropolitans qu'i menan -pas totes, o cal dire- una vidassa que pòdon pas somiar aver dins l'exagòn.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER 3 teveoc

Editorial

“Nòstre enemic èra pas l’alemand”

Aqueste dimenge 11 de novembre, de capolièrs del Mond entièr se passejan per París, en seguissent Emmanuel Macron. Dins una cordelada de ceremònias, festejan l’armistici ...
giny

Lo temps

Mapa
  • nuvols Agen 16 8
  • sol Aush 16 8
  • nuvols Bordèu 16 7
  • sol Briançon 11 2
  • nuvols Caors 17 8
  • pluja Carcassona 15 8
  • pluja Clarmont-Ferrand 13 7
  • nuvols Confolent 14 8
  • sol Gap 17 7
  • nuvols La Canau 16 7
  • sol La Gàrdia 17 8
  • sol La Torre de Pèlitz 16 9
  • nuvols Limòtges 14 8
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 16 8
  • sol Lo Puèi de Velai 12 8
  • nuvols Marselha 21 13
  • nuvols Montpelhièr 19 14
  • nuvols Naut Aran 15 4
  • sol Niça 10 2
  • nuvols Nimes 20 13
  • nuvols Pau 15 7
  • nuvols Peireguers 14 8
  • nuvols Rodés 18 11
  • nuvols Tolon 18 11
  • nuvols Tolosa 16 12
  • nuvols Valença 13 9

giny

giny

Vidèos

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Entrevista

Es una militància que fa viure Aquò d’aquí

Michèu Neumuller Cap-redactor d'Aquò d'Aquí

Es una militància que fa viure <em>Aquò d’aquí</em>
publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais



publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums

Fotografias

  • © Zep Armentano

    Era Mongetada (Val d'Aran 28-29 d'octobre 2017)

  • Era còlha dera ADÒC ath trabalh

  • L'occitan per carrièras (concors de prima 2014)

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • Cogolin, la lenga occitana de Provença per lo cementèri?

  • © Xavi Gutiérrez Riu

    Baish Ador

  • Ciutat de Draoníer. © Cristòu Daurore

    Ciutat de Draoníer (Val Maira)

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • Occitan e economia: "occitanitat mai o mens visibla"

  • Tardor dins lo País de Saut lengadocian. © Terric Lausa

    Tardor dins lo País de Saut lengadocian

  • Niça vièlha en occitan niçard. © LR

    Niça vièlha en occitan niçard

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • La grèpia de mon ostau amb la bandièra occitana e lei santons provençaus, esperant Jèsus... © Quentin Willaume

    Concors de Nadal de Jornalet: Cossí se passan las Calendas en cò vòstre?

  • Coserans: Sent Líser, Casavèth, Sent Guironç, Saurat...

  • Fèsta dal Dalfin al Borg. © Cristòu Daurore

    Fèsta dal Dalfin al Borg Sant Dalmatz

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • Clarençac, 40en anniversari dau club taurin Paul Ricard "L'Escapaire" (07/06/2015): rossetalha, abrivada e bandida en cèucle dins lei dogas

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • Mónego, Bersorèlh e 'A Torbia sota 'a nèu. © Artusa Garavan

    Mónego, Bersorèlh e 'A Torbia sota 'a nèu

  • Era còlha dera ADÒC ath trabalh

giny

Las mai...

publicitat

LATERAL 1-2: IEA-AALO

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny


Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)