CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimars, 22 d'octòbre

Actualitats

Dijòus, 1 d'octòbre de 2015, 03h00 Politica,Internacional

Los inuvialuits tanben auràn lor autonomia


Comentaris Un comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (3 vòtes)
carregant En cargar


L’opinion publica mondiala s’estonèt quand los inuit canadians —ancianament apelats esquimauds— aguèron la creacion d’un territòri dins Canadà. Una part del Territòri del Nòrd-Oèst se devesiguèt en 1999 per crear Nunavut, un nòu territòri canadian amb la sieuna lenga que ten lo meteis estatut que l’anglés e lo francés, una oficialitat que convidava a èsser optimista per lo futur de la lenga inuit.
 
Mas se sabiá qu’en Canadà non demorava solament aquela comunautat d’inuits. Tanben i demòran tres autras comunautats que son en Nunatsiavut (Labrador), Nunavik (Quebèc) e Inavialuit (que compren la region plaçada entre lo riu Mackenzie, las illas articas e lo nòrd de Yukon, a l’oèst de Nunavut).
 
Las notícias contunhan d’èsser estonantas pr’amor que, se ja a reconegut la comunautat Nunavut, ara lo govern del Canadà a volgut tanben far extensiva la sieuna bona fe en tot signar la creacion d’una region autonomica —pas un estat— en la còsta dels Territòris del Nòrd-Oèst: Inavialuit.
 
La volontat es de donar als inavialuit una capacitat de govèrn pròpri per bastir un environament natural e cultural favorable a aquela comunautat e a tota la region. “Aqueste acòrdi d’autonomia”, çò diguèt Bernard Valcourt, ministre dels afars aborigèns de Canadà, “provesirà los inavialuits amb mai de flexibilitat e de contraròtle dins lo desvolopament de programas de servicis en acòrdi amb lor cultura e lors valors”.
 
La nòva region d’Inavialuit inclurà 90 650 quilomètres cairats dins la Mar de Beaufort, los rius Mackenzie e Yukon, lo nòrd de l’estat dels Territòris del Nòrd-Oèst e las illas articas plaçadas mai a l’oèst —las autras que son en Nuvavut—. La sieuna populacion a 5767 abitants amb sièis comunautats umanas e la region se basa sus la caça, la pesca e mai l’extraccion de gas natural, de niquèl, de petròli e de zinc.
 
“Las decisions de las gents del Nòrd totjorn son estadas una prioritat per aqueste govèrn”, çò confirmèt lo primièr ministre del govèrn dels Territòris del Nòrd-Oèst, “e coma los inavialuit an totjorn avançat cap a un melhorament de la region, lo nostre govèrn es onorat de poder signar aqueste acòrdi amb eles”.
 
 
Ressorsas naturalas ricas
 
L’acòrdi inclutz autonomia en divèrsas matèrias com la lenga, la santat, lo servicis socials, l’educacion, lo desvolopament economic, la justícia e los impostes. Cal remembrar que las primièras demandas exprimidas per la comunautat inavialuit se faguèron en 1984. Dempuèi an negociat los govèrns canadian e dels Territòris del Nòrd-Oèst amb la comunautat inavialuit.
 
En la region i a divèrses pargues naturals de vida salvatja coma los d’Aulavik, Herschel, Ivvavik, Pingo e Tuktut, e mai i a quatre santuaris d’aucèls (Anderson River, Banks nº 1, Cape Perry e Kendell). Amb los umans demòran de mamifèrs coma las balenas, los caribós, las grandbèstias lo buòus muscats, los orses polars, las fòcas e los rainards polars. Ara, los  inavialuits poiràn tanben, en mai de protegir lor lenga e lor cultura, administrar aquela fauna e assajar que non desaparesca.
 
 
 
 
Christian Andreu



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris

1 d'octòbre 18.41h

Bernard Valcourt foguet eth ministre der ahars aborigens deth govern federal precedent conservator;
eth govern federal cambiet en octobre 2015, ara es liberau, era ministra es Carolyn Bennett. Gran mercejam per eth voste tribalh !


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR

Editorial

Tresmudar un problèma politic en un problèma d’òrdre public

Dempuèi longtemps l’estat espanhòl refusa de resòlver politicament lo problèma politic que ten en Catalonha. Ara, après l’enòrma indignacion ciutadana ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 9
  • sol Aush 9
  • sol Bordèu 9
  • sol Briançon 13
  • sol Caors 8
  • sol Carcassona 12
  • sol Clarmont-Ferrand 9
  • sol Confolent 11
  • sol Gap 10
  • sol La Canau 9
  • sol La Gàrdia 19
  • sol Limòtges 9
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 16
  • sol Lo Puèi de Velai 10
  • sol Marselha 18
  • sol Montpelhièr 15
  • sol Naut Aran 9
  • sol Niça 19
  • sol Nimes 15
  • sol Pau 10
  • sol Peireguers 8
  • sol Rodés 9
  • sol Tolon 8
  • sol Tolosa 11
  • sol Valença 12

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Iñaki Delaurens

    Val d'Aran

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • 80a annaia d’a fèsta dau limon a Menton, en lu Òrts Biovès (16 de febraro au 6 de mars). ©  Artusa Garavan

    80a annaia d’a fèsta dau limon a Menton, en lu Òrts Biovès (16 de febraro au 6 de mars)

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs Bigordans

  • 80a annaia d’a fèsta dau limon a Menton, en lu Òrts Biovès (16 de febraro au 6 de mars). ©  Artusa Garavan

    80a annaia d’a fèsta dau limon a Menton, en lu Òrts Biovès (16 de febraro au 6 de mars)

  • Petugon de La Boal

    Conferéncia e dedicaça de l'artista Richard Cairaschi au Musèu municipau deis Arts e Tradicions populàrias de Grimaud (Mauras)

  • Vista dal País Niçard e Alpenc. © Centre Cultural Occitan País Nissart e Alpenc

    Vista dal País Niçard e Alpenc

  • Val d'Aran, cap de Gasconha

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • Zep Armentano

    25au Corsa Aran per sa Lengua

  • Sud Tolosan. © Franc Bardòu

    Concors d'estiu 2012: La fotografia de las vacanças

  • Agaits occitans sus Barcelona. © Franc Bardòu

    Agaits occitans sus Barcelona

  • Cap a las fonts autas d'Arièja. © Franc Bardòu

    Savartés. Cap a las fonts autas d'Arièja

  • Exposicion temporària sus Robèrt Lafont al CIRDOC (D.R.)

  • Eyes of Simurg 21/6/2017 a Tolosa. Fòto de Barthélémy Nadal

    Eyes Of Simurgh cantan en occitan a Tolosa per la fèsta de la musica 2017

  • © Zep Armentano

    Era Mongetada (Val d'Aran 28-29 d'octobre 2017)

  • © Laurenç Revèst

    Dins lei paluns de Camarga, la Torre Carbonièira e Aigas-Mòrtas

  • La Korrika, la corsa per la lenga basca es arribada a Tolosa

  • © Laurenç Revèst

    De las charrièiras de Genolhac (500 m. d'altitud) al bèlvéser de las Bosedas (1235 m.)

  • © Conselh Generau d'Aran

    Lo Torn de França 2016 en Aran

publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Que pensas de las senténcias de 9 a 13 ans de preson contra los nòu nauts representants independentistas catalanas?


5%



4%



91%



0%




Vots 102 vòtes

comentaris 0

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)