CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimars, 22 d'octòbre

Actualitats

Diluns, 9 de novembre de 2015, 03h00 Politica,Internacional

Republica Aràbia Saharauí Democratica: un referendum qu’arriba pas jamai


Comentaris Un comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (5 vòtes)
carregant En cargar


Lo 14 de novembre que ven se complís 35 ans de la partença de l’estat espanhòl dels territòris de la Republica Aràbia Saharauí Democratica (RASD). Après la partença dels espanhòls, los saharians proclamèron la lor independéncia mas l’invasion marroquina provoquèt un conflicte qu’encara es luènh d’èsser resolgut.


Novembre es un mes de revendicacions saharianas. En 2010 i aguèt plusors mòrts en de luchas entre las fòrças de seguretat marroquinas e de protestataris en la capitala de la RASD, Al Aayun. Tot aquò se passava qualques jorns abans que l’ÒNU tornèsse començar de convèrsas dobèrtas sus lo futur del territòri a Nòva York. En 2013 s’anoncièt que se desplegariá de tropas sus lo territòri per susvelhar que se complís totes los dreches umans. Mas Marròc s’i mostrèt opausat e permetèt pas que las tropas de las Nacions Unidas i arribèsson. Dempuèi la situacion de la sieuna populacion es critica.
 
 
Una lucha de decennis
 
La Republica Aràbia Saharauí Democratica es un tròç de tèrra sahariana plaçada entre Argeria, Marròc e Mauritània. Los sieus abitants pas jamai se son sentits marroquins e fa plan d’ans qu’una part de la sieuna poblacion demòra en los campaments de Tinduf, en Argeria. La sieuna capitala, Al Aayun es ocupada militarament pels marroquins dempuèi 1976.
 
Après l’invasion marroquina, la guèrra entre los saharians e Marròc contunhèt fins en 1991, quand l’ÒNU faguèt signar una alta al fuòc. Cinc ans puèi, en 1996, las quitas Nacions Unidas decidiguèron d’anullar lo referendum que lo demandava la sieuna populacion. En 2001 començèt lo Plan Baker que, totun, foguèt abandonat pr’amor de las pressions marroquinas. Dos ans puèi, l’ÒNU abandonava definitivament quin que siá ensag de resòlver aquel conflicte african.
 
E la sieuna demanda a l’ÒNU d’una resolucion internacionala per mejan d’un vòte democratic a totjorn trobat del costat de Marròc coma una oposicion totalitaria. Quand son estats a mand d'o far, l’estat marroquin a inclús al recensament de milièrs de marroquins desplaçats al Sahara Occidental après 1976. La tòca es de ganhar lo vòte.
 
 
Un territòri ric en fosfats e peisses
 
Lo territòri qu’auriá d’ocupar uèi la RASD rèsta encara envasit per los marroquins. Dins sa capitala, Al Aayun, contunhan las detencions policièras arbitràrias e solament, de còps, arriban qualques fugitius fins a las Illas Canàrias per denonciar lo regim d’opression marroquin.
 
Las sieunas riquesas son de fosfats dins lo sieu territòri, una mar de las mai ricas en peisses de tot lo Mond e la possibilitat de trobar de petròli. Tot aquò a fach que los marroquins ocupèsson aquel territòri e que de milièrs de saharians —aperaquí 100 000— fugiscan dins lo desèrt argerian.
 
Aquel país foguèt considerat coma una partida del territòri espanhòl de 1884 a 1976. Considerat dempuèi 1934 coma una província espanhòla de mai, vegèt coma la consciéncia nacionala dels sieus abitans se despertava pendent los ans 1970 del sègle XX. Foguèt en 1973 que lo grop de resisténcia Front Polisario comencèt la lucha contra los colonizaires espanhòls. Eles reconeguèron lo drech d’autodeterminacion d’aquel pòble en 1976 mas daissèron que los marroquins e los mauritans los envasiguèsson aquel meteis an.
 
L’invasion comencèt quand los marroquins lancèron de milièrs —300 000— de civils contra las frontièras del Sahara Occidental en 1975. En aquela epòca, lo dictator espanhòl Franco èra a mand de morir e foguèt lo nòu rei Joan Carles Ir que signèt l’abandon del territòri maldespièch los dreches dels sieus abitants. D’aquò farà 35 ans, e l’ÒNU a pas pogut encara resòlver aquel conflicte nòrd-african. Benlèu l’Union Europèa a trop d’interèsses amb Marròc e los dreches dels saharians pesan pas pro. La question es: arribarà qualque jorn lo referendum?
 
 
 
 
Christian Andreu



publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT



Comentaris

9 de novembre 17.18h

Referendum? lo Moamèd e lo Felip VI, es çò mèmes.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR

Editorial

Tresmudar un problèma politic en un problèma d’òrdre public

Dempuèi longtemps l’estat espanhòl refusa de resòlver politicament lo problèma politic que ten en Catalonha. Ara, après l’enòrma indignacion ciutadana ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 9
  • sol Aush 9
  • sol Bordèu 9
  • sol Briançon 13
  • sol Caors 8
  • sol Carcassona 12
  • sol Clarmont-Ferrand 9
  • sol Confolent 11
  • sol Gap 10
  • sol La Canau 9
  • sol La Gàrdia 19
  • sol Limòtges 9
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 16
  • sol Lo Puèi de Velai 10
  • sol Marselha 18
  • sol Montpelhièr 15
  • sol Naut Aran 9
  • sol Niça 19
  • sol Nimes 15
  • sol Pau 10
  • sol Peireguers 8
  • sol Rodés 9
  • sol Tolon 8
  • sol Tolosa 11
  • sol Valença 12

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Val d'Aran, cap de Gasconha

  • © Franc Bardòu

    País Bordalés

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • © Laurenç Revèst

    Cavairac (Costièra de Nimes)

  • © Salça Morena

    Passeaia nucleària dal Prat (vilar de Sant Dalmaç lo selvatge) a Sant Dalmaç en passar per las baissas de Boneta e de Motiera (auta valaa de Tiniá)

  • © Laurenç Revèst

    Dau castèu de Grimaud

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Laurenç Revèst

    Sauve (Cevènas), ciutat màger vidorlenca a las carrièiras bèlas e en mudason

  • Ciutat de Draoníer. © Cristòu Daurore

    Ciutat de Draoníer (Val Maira)

  • © Alzear Bofièr

    Estúdios de Ràdio Lenga d'Òc a Montpelhièr. © Alzear Bofièr

  • Barcelona

    Dictada occitana 2014

  • La Primada de Montsegur, 17 de març 2012

    Primada de Montsegur, 17 de de març 2012

  • Autariba

    Dictada occitana 2014

  • ©  LR

    Mostier e òrts de Cimiés, antica ciutat de Cemenelum, actualament quartier de Niça

  • Fèsta occitana a Barcelona, a l'ocasion del cinquen anniversari de Jornalet

  • Hug de la Rosa

    Manifestacion "Er aranés, era nòsta identitat". Vielha 24 de març 2018

  • © Laurenç Revèst

    Dau castèu de Grimaud

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • Eyes of Simurg 21/6/2017 a Tolosa. Fòto de Barthélémy Nadal

    Eyes Of Simurgh cantan en occitan a Tolosa per la fèsta de la musica 2017

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Que pensas de las senténcias de 9 a 13 ans de preson contra los nòu nauts representants independentistas catalanas?


5%



4%



91%



0%




Vots 102 vòtes

comentaris 0

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)