CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dissabte, 19 d'octòbre

Actualitats

Dimècres, 7 d'octòbre de 2015, 03h00 Libres,Cultura

Mascaret a Bordèu

Lo hestenau occitan de Bordèu qu’es aviat. Moments hòrts, plenhs de gai, per la dimenjada deu dissabte 10 e deu dimenge 11 d’octobre


Comentaris Un comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (3 vòtes)
carregant En cargar


De Mèste Verdié, arrevirat per Manciet, dinc a las Istòrias bordalesas [Istoèras bordalesas], la memòria gascona deu Pòrt de la Luna





Etiquetas
fénié, mascaret

Lo quatau Hestenau Mascaret qu’a donc començat dens lo Pòrt de la Luna e dens la soa banlèga (programa complet suu sit de l’Ostau Occitan). Animacions divèrsas au Musèu d’Aquitània au torn de l’exposicion sus l’òbra fotografica deu landés Fèlix Arnaudin (1844-1921), musica, conferéncias o teatre: ric qu’es lo programa hicat sus pè per l’Ostau Occitan (IEO Gironda) a maugrat de mejans financèrs magrinòts. La jornada deu dissabte 10 d’octobre que serà atau particularament plasenta, e’m credi. Bordalés e autes girondins qui an haut o baish un chicòt de memòria gascona ne mancaràn pas dus moments deus hòrts.
 
Au matin, suu carrèu deus “Capus” (Mercat deus Capucins qui estó le “Vente de Bordèu” au sègle XIXu e dinc a las annadas 1970), que serà teatre de rua dab un espectacle de la Companhia deu Parlar Negue d’Isabèla Loubère (dab Crestian Loustau e quauques autes). Qu’arrevitaràn “Cadishona e Maian”, las duas figuras de recardèiras (vendeiras deu mercat, autes còps) deu truculent escrivan Mèste Verdié (1779-1820). Qu’arribava, ce ditz la tradicion, qu’aqueth poèta un chic ganguèir, se pitèssi sus ua pèira-bòrna,  benlèu a l’entrada la Rua deu Pas Sent Jòrge o au canton de la Rua Sent Jacme e de la Gròssa Clòcha (lo mercat principau de Bordèu se tenèva aquí, dens aqueth barri de la parròpia Sent Elegi) per declamar las soas òbras o prepausar quauqua huelha deus sons truculents dialògs:

 
“Ditz me donc, aquò’s tu, maishanta recardèira,
Que vas me descridar sus tota la Ribèira?
Te deven quauquarrés, ditz donc, cogòt lendós?
Vas te desbarbolhar, vai, mus escuranhós!....”
 
L’istòria (l’“istoèra”) deu Guilhaumet de retorn dens sons foguèirs es la mei coneishuda. Longtemps, en país girondin, qu’an trobat mond qui coneishèvan aquera aventura que comença atau:
 
“Lo vint e dus d’octobre, après auger vrenhat,
M’arribèt un cosin en abit de sordat.
Lo coneishèvi pas dempuish catorze annadas
Que quitèt lo país per seguir las armadas...”
 
N’i a pas guaire, dens las Lanas, los cosins Jacques e Miquèu Baris qu’an quitament enregistrat a Labrit lo vielh Joseph Tartas, qui coneish de per còr tiradas sancèras de Mèste Verdié. “Un jorn quauque filmòt sortirà”, que m’an dit... Qu’i pensatz? Lo Verdié qu’èra coneishut dinc a las Petitas Lanas d’Albret! N’imaginan pas, uei, lo succès popular d’aquera literatura que parlava a las gents simplas.
 
Solide que son farcejadas, a còps un chic grassas, mes com disè lo Florimond de Caudròt (Fernand Masson, 1870-1949), perruquèir e versificaire trufandèir qui publicava lo celèbre Almanac Garonés e qui’s reclamava de Mèste Verdié, “vau mélher arríder que plorar!”
 
 
Diglossia...
 
Dauguns se sovienen tanben de las Istòrias bordalesas [Istoèras bordalesas] de Duclin e Mauroux jogadas dens las annadas 1970 per aqueths comedians amators au teatre de Guy Suire. Aqueste, jornalista e gavidaire d’un teatròt qu’a longtemps publicat la cronica “Les mots d’ici” dens l’edicion bordalesa deu jornau Sud-Ouest. Segur, qu’es hòrt interessanta deu punt de vista lexicografic mes —malaja!— ne hè pas tostemps —d’un biaish clar, dab referéncias seguras— lo ligam dab lo mot occitan, sovent gascon, dens çò que los bordalés mau informats apèran lo “bordeluche” [1]. Aqueth sufixe eth medish sufís per comprene qu’aqueth “francitan” es considerat dab condescendéncia, e un “leugèr” hons de mesprètz envolopat dens ua sorridenta simpatia.
 
Totun, lo “bordeluche”, expression locau de la diglossia majoritària qui a fenit qu’a escanat completament la lenga nòsta, n’es pas vadut per generacion espontanèa. N’es pas auta causa que la consequéncia de l’avançada deu rotlèu compressor franchimand dempuish 1453 (Batalha de Castelhon de Dordonha) o a partir de l’ordonança de Villers-Cotterêts (1539).
 
En tornant har víver Mèste Verdié, estossi un momentòt au Mercat deus Capucins, Isabèla Loubère e Crestian Loustau que hicaràn l’occitan bordalés a la soa plaça.
 
Lo medish jorn, Dàvid Escarpit, qui coneish bien Mèste Verdié e d’autes escrivans gascons de la region de Bordèu, harà un prosei (15h30, Bibliotèca de Meriadeck) sus la literatura gascona bordalesa deu sègle XIXu.
 
Au ser (20h30, Atelièr Gamauty, 25 Rua deu Convent a Bordèu), la tropa deus Bohons de Vasats, gavidada per Rosy Moura e los sons amics, que presentarà las peçòtas comicas jogadas per mond d’Escaudas, de Lengon o de Vasats (contacte: 05 56 65 14 48 / 06 81 73 37 45). De qué passar un brave moment d’arríder e de gai. Enfin, lo dimenge 11 (15h), lo filme de J. Baris, Joantiròt, que serà presentat tanben au Musèu d’Aquitània.
 
 
 
 
Joan Jacme Fénié
 
 
 
 

[1] Lo collectatge e las cronicas de Guy Suire qu’estoren publicats en çò de l’editor bordalés Mollat: Les mots d’ici (1993), Le grand fagnas (2000), Pougnacs et margagnes (2011).



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

7 d'octòbre 21.23h

Mascaret coma l'onda de ribièra ?
Mi fa imediatament pensar en aquò, e sensa sorpresa es dins lei promiers resultats de Google. Un mot occitan conoissut per lei fisicians dau Monde entièr. Lo soliton d'abanç l'invencion dau soliton.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT

Editorial

Que pas res nos arrèste

“Òu, Union Europèa, calma-te. Torni dire: s’ensajas de qualificar nòstra operacion d’invasion, nòstre prètzfach es simple. Dobrirem las pòrtas ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 13
  • sol Aush 13
  • sol Bordèu 14
  • sol Briançon 11
  • sol Caors 12
  • sol Carcassona 13
  • sol Clarmont-Ferrand 12
  • sol Confolent 14
  • sol Gap 8
  • sol La Canau 14
  • sol La Gàrdia 12
  • sol Limòtges 12
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 15
  • sol Lo Puèi de Velai 13
  • sol Marselha 19
  • sol Montpelhièr 18
  • sol Naut Aran 11
  • sol Niça 16
  • sol Nimes 19
  • sol Pau 14
  • sol Peireguers 13
  • sol Rodés 13
  • sol Tolon 14
  • sol Tolosa 13
  • sol Valença 15

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Minecraft en version occitana

  • Eyes of Simurg 21/6/2017 a Tolosa. Fòto de Barthélémy Nadal

    Eyes Of Simurgh cantan en occitan a Tolosa per la fèsta de la musica 2017

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Xavi Gutiérrez Riu

    Tarba

  • Ferriòl Macip

    Manifestacion Anem Òc! per la lenga occitana. Montpelhièr 24 d'octòbre de 2015

  • Ciutat de Draoníer. © Cristòu Daurore

    Ciutat de Draoníer (Val Maira)

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Laurenç Revèst

    Magasin novèl de Macarèl a Sant Joan de Vedats (Montpelhierenc)

  • Narbona. © Cercle Occitan de Narbona

    18a Dictada Occitana

  • Los Pokémons de la 3a generacion revirats en occitan

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

  • Asuèlhs comengeses. © Franc Bardòu

    Asuèlhs Comengeses

  • Asuèlhs comengeses. © Franc Bardòu

    Asuèlhs Comengeses

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • De bandièras occitanas a la manifestacions dels Gilets Jaunes, Tolosa 8 de decembre 2018

  • © Zep Armentano

    Era Mongetada (Val d'Aran 28-29 d'octobre 2017)

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Laurenç Revèst

    De las charrièiras de Genolhac (500 m. d'altitud) al bèlvéser de las Bosedas (1235 m.)

  • Hug de la Rosa

    Manifestacion "Er aranés, era nòsta identitat". Vielha 24 de març 2018

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)