CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dissabte, 19 d'octòbre

Actualitats

Dissabte, 17 d'octòbre de 2015, 03h00 Libres

Gasconha > Lanas e Labrit > Marsan

Los estrangèirs dens las Lanas


Comentaris Cap de comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (3 vòtes)
carregant En cargar


L’istòria locau que’ns apren pro de causas sus la realitat occitana. Exemple en Gasconha dab lo libe tot caud vadut d’Alain Pécastaing sus la preséncia deus “estrangèirs” dens las Lanas.


Dens los ans 1939-40, annadas de brasas, lo nombre d’estrangèrs comença de pujar dens las Lanas.
© JJF





Etiquetas
estrangièrs, fénié, lanas, pécastaign

Estrangèirs. Rica, ailàs, qu’es l’actualitat en mestior de refugiats, clandestins o “faidits” com e disèvan a l’Atge Mejan a perpaus deus senhors occitans vinçuts per la crotzada miada preu rei francés dab la benediccion de la Glèisa. Deu Levant susquetot, d’Africa o de mei luenh qu’arriban suu sòu de la vielha Euròpa. Las nòstas contradas occitanas dens lo passat qu’estoren tanben concernidas. A l’escala locau, qu’es interessant d’espiar çò qu’estó la realitat qui es com un reclam dens los jorns de uei. Per las Lanas, Alain Pécastaing, deu Mont de Marsan, qu’a estudiat menimosament los archius departamentaus entà har l’istòria de la preséncia deus estrangèirs deu sègle XIXu dinc a la fin deu XXu.
 
Qu’a passat au sedàs la paperalha administrativa (directivas deus prefèctes, rapòrts de la gendarmeria, estatisticas…) shens negligir quauquas letras de denonciacion (los petits òdis ordinaris que tornan salhir aisidament a tota epòca) o las copaduras de premsa. Lo son libe Les étrangers aux XIXe et XXe siècles, une histoire landaise, reproduseih tanben quauquas fòtos on veden per exemple camps de presonèirs puish que, pendent la Gran Guèrra e sustot pendent los ans 1940, qu’i avó especiaument tropas coloniaus detienudas dens lo Lana Gran o Brassens. Egau, Pécastaing que pren la precaucion de har la distincion entre “estrangèir” e “immigrat” pr’amor de la definicion juridica de la nacionalitat (au sens francés) e sustot pr’amor de l’evolucion de l’estatut deus estrangèirs dempuish lo Consolat e l’Empèri.
 
 
De l’aute penent deus Pirenèus
 
Devesit en ueit capítols, l’obratge de l’istorian deu Mont obsèrva d’en permèir qu’au sègle XIXu hòrt chic d’estrangèirs èran presents capvath lanas rasas, pinhadars de la còsta o los costalats shalossencs. Sonque quauques exiliats politics, los “afrancesados” (espanhòus de las classas esclairadas qui avèn collaborat dab lo regim de Josèp Bonaparte de 1808 à 1814), hòrabandits de las guèrras carlistas e —suspresa!— patriòtas polonés arcuelhuts per la Monarquia de Julhet). Shens oblidar quauques navarrés e autes bascos per machar a la construccion de las rotas agricòlas, s’emplegar en çò deus mèstes de hargas (hornèu deu Marqués de Lur-Saluces a Husar) o per estar carboèir.
 
La preséncia estrangèira hens las Lanas puja dab 1914-18. Un temps, que tròban donc presonèirs alemands (lo camp de Gaujac, en Shalòssa) e los famós còs de boscatèirs aliats (canadians e americans) qui trencan a hinda-handa los pinhadars de Pontens, deu parçan de Dacs o de Maransin. Mes susquetot lo país qu’a mei anar mei daun de man d’òbra. La grana mortalha dens las trencadas hangosas de Verdun o d’Aisne qu’a tuat tan de joenes òmis! Dinc a 1936, mentre que la demografia tesica ligas populacionistas e govèrn, qu’arriban tribalhadors per las segarias, los chantièrs horastèirs o las papeterias (Mamisan edificat a partir de 1925). La màger part que son tostemps espanhòus e, com quauquas familhas italianas en Gavardan, que son ben integrats dens los vilatges de nòste. Totun, lo mond deus gemèirs e arrosinèirs que demòran, eths, landés, pr’amor probablament deu saber-har e de l’estatut deus bordilèirs o deus obrèirs de la seuvas domaniaus au litorau. Las causas que començan de cambiar dab l’òrra Guèrra d’Espanha (1936-39) e la soa trista fin (la Retirada), seguidas de las terriblas annadas de l’Ocupacion. En tres capítols espés (paginas 103-220) l’autor pintra dab precision los flux e reflux deus refugiats e las consequéncias de la des·hèita. Solide, la solidaritat qu’existeish mes qu’i a tanben lo mesprètz e la mauhidança. Dauguns se sovienen qu’un chafre mespresós —malaja!— chacava en salhint a còps suus pòts deus “crocants” tostemps ben atencionats: “espanholàs!”
 
 
De corvada a volontat
 
Devath lo “Ministèri” deu “Taur de Vauclusa” (Daladier), puish lo regim deu Manescau Pétain, l’administracion gereish los estrangèirs (espanhòus e autes) dab tota la calorosa simpatia que pòt aportar a aqueths “indesirables”. Ne prenèvan pas guants, lavetz, los “servicis”, entà díser las causas e ne convocavan pas nada cellula psicologica! Totun, los estrangèirs, c’escriu l’istorian, èran designats de corvada, senon de talha, a volontat. Qu’èran per exemple obligats de tribalhar per l’Organizacion Todt (blockhaus o petitas fortalesas deu “Mur de l’Atlantic” o construccion a Bordèu de la basa sosmarina). Totun, lo libe balha tanben detalhs sus l’engatjament deus estrangèirs dens la Resisténcia. Qu’an comptat dinc a 850 guerrilleros espanhòus en 1944. Las paginas 213-219 mencionan, eras, las tensions qui apareishen en 1944-45 a perpaus deus coloniaus o deus espanhòus deus maquís que volerén contunhar lo combat contra Franco.
 
Las cinquanta darrèras paginas van de 1945 aus ans 1990. Las chifras muishan que las Lanas son eras tanben tèrra de preséncia estrangèira. Que monta dab regularitat, mensh que dens pro d’autas regions, mes las rasons economicas ne son l’explicacion principau: la grana agricultura productivista de deu Lana Gran (e d’alhors…) emplega man d’òbra sasonèira d’Espanha o de Magrèb (lo libe ne parla evidentament pas deus garts de tribalhadors polonés o latinoamericans qui, au jorn de uei, darrigan, per exemple, las maishantas erbassas deus camps de culturas “biologicas”). L’amainatjament deu territòri, lo BTP o quitament lo tribalh en usina an miat pro de man d’òbra dempuish los ans 1970. Portugués e gents de Marròc qu’an dens un permèr temps suplantat los espanhòus. Lo libe d’A. Pécastaing alimentarà, solide, pro de debats o prosejadas, e neurirà quauquas leçons dens collègis e licèus.
 
 
 
 
Joan-Jacme Fénié 
 



PÉCASTAING, Alain, 2015, Les étrangers aux XIXe et XXe siècles, une histoire landaise, L’Atelier des Brisants / Parc Naturau Regionau de las Lanas de Gasconha, 280 paginas, 19 èuros.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris


I a pas cap de comentari




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR

Editorial

Que pas res nos arrèste

“Òu, Union Europèa, calma-te. Torni dire: s’ensajas de qualificar nòstra operacion d’invasion, nòstre prètzfach es simple. Dobrirem las pòrtas ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 14
  • sol Aush 13
  • sol Bordèu 13
  • sol Briançon 10
  • sol Caors 13
  • sol Carcassona 14
  • sol Clarmont-Ferrand 13
  • sol Confolent 14
  • sol Gap 8
  • sol La Canau 13
  • sol La Gàrdia 11
  • sol Limòtges 12
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 15
  • sol Lo Puèi de Velai 13
  • sol Marselha 19
  • sol Montpelhièr 18
  • sol Naut Aran 12
  • sol Niça 16
  • sol Nimes 19
  • sol Pau 14
  • sol Peireguers 13
  • sol Rodés 13
  • sol Tolon 14
  • sol Tolosa 13
  • sol Valença 15

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Franc Bardòu

    País Bordalés

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Laurenç Revèst

    Magasin novèl de Macarèl a Sant Joan de Vedats (Montpelhierenc)

  • Era còlha dera ADÒC ath trabalh

  • Concèrt del 20n anniversari de Gric de Prat

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

  • © Laurenç Revèst

    De las charrièiras de Genolhac (500 m. d'altitud) al bèlvéser de las Bosedas (1235 m.)

  • La Primada de Montsegur 2013. © Bruno Sapena

    La Primada de Montsegur 2013

  • © Laurenç Revèst

    De las charrièiras de Genolhac (500 m. d'altitud) al bèlvéser de las Bosedas (1235 m.)

  • © Margaria Pepin

    Adobament dal Grand Prèmi de Mónegue de 2014

  • La Korrika, la corsa per la lenga basca es arribada a Tolosa

  • © Laurenç Revèst

    En Cevènas sus lo camin entre La Mialosa e Sant Esteve Valfrancesca

  • Asuèlhs comengeses. © Franc Bardòu

    Asuèlhs Comengeses

  • 20u corsa Aran per sa Lengua. © Guillem Sevilla

    20u corsa Aran per sa Lengua

  • La fèsta de Sant Joan a La Túrbia

  • © Zep Armentano

    Era Mongetada (Val d'Aran 28-29 d'octobre 2017)

  • Ferriòl Macip

    Manifestacion Anem Òc! per la lenga occitana. Montpelhièr 24 d'octòbre de 2015

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • © Lissandre Varenne

    Senhaletica en Marjarida

publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)