CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimars, 22 d'octòbre

Actualitats

Dimenge, 1 de novembre de 2015, 03h00 Istòria

L’istòria europèa foguèt pas aital


Comentaris Un comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (8 vòtes)
carregant En cargar


Fins a uèi totjorn s’èra pensat que las epidemias mai fòrtas qu’aviá patit l’umanitat èran estadas las de l’Edat Mejana, quan moriguèron fins al tèrç de la populacion europèa. Los istorians dison qu’aquò foguèt una crisi tan fòrta en Euròpa qu’entraïnèt la fin del feudalisme.
 
Microbiològs e istorians an cercat dempuèi de decadas las originas d’aquela epidemia e fins ara solament avián trobat d’evidéncias claras per l’epidemia qu’aviá patit l’Empèri Bizantin al sègle VIn de la nòstra èra. Mas una còla de scientifics a pogut descobrir quina es estada de verai  l’origina d’aquela epidemia medievala. Lo meteis bactèri aviá infectat l’umanitat dempuèi 5000 ans.
 
Aital, aquela epidemia, ara plaçada dins l’Edat de Bronze preïstorica, auriá dobèrt las pòrtas d’Euròpa a de nòvas colonizacions de nomadas estrangièrs pr’amor que lo continent seriá arribat a èsser voide en diferents moments de la sieuna istòria. “Aquela epidemia es estada, de segur”, çò confirmèt Eske Willersley, coautor de l’estudi fach pel Centre de Geogenetica de l’Universitat de Copenaga, “un dels faches mai importants dins l’istòria d’aqueste continent. Es estada la causa principala de plan d’invasions de populacions totjorn nòvas”.
 
L’estudi s’es fach en tot examinar mai de 101 esqueletas d’individús que demorèron en Euròpa e Asia pendent 2000 ans dins aquelas epòcas. Se n’es extrach l’ADN e s’es pogut determinar la causa vertadièra de lors mòrts. Los resultats son estats estonants: fa 4500 ans l’ADN europèu tombèt plan e comencèt de semblar plan lo de las gents de la cultura de Iamnaia, de nomadas de l’oèst de Russia. Aquel fach èra inedit. L’explicacion foguèt clara; una epidemia aviá deimat divèrsas populacions europèas e aquò aviá permés als nomadas d’intrar en Euròpa.
 
 
Una istòria repetitiva
 
La còla del Doctor Willersley comparèt las pèças geneticas trobadas dins las esqueletas amb lo bactèri de Yersinia pestis, lo de l’epidemia qu’aviá provocat la pèsta europèa pendent l’Edat Mejana, e trobèron la primièra evidéncia d’aquela epidemia a una epòca que ja fa mai de 5000 ans. E se Yasinia pestis foguèt solament trobada dins sèt esqueletas de 101, aquestas èran demoradas dempuèi Polonha fins en Siberia. E aquò vòl dire dins una bona partida d’Euròpa e Asia.
 
Amb aquò, los scientifics an pogut rebastir l’istòria de la pèsta bubonica en Euròpa e descobriguèron que los umans s’èran infectats pr’amor de moscas o tanben de ratas. “Aquò foguèt una scèna plan marrida per de societats ancianas o preïstoricas pr’amor que non avián pas lo poder de recuperar coma las societats actualas”, çò apondèt  Hendrik N. Poinar, genetician de l’Universitat McMaster, “mas sens saber quina foguèt la mortalitat vertadièra sonque podèm imaginar los efièches que provoquèt. Mas foguèt terrible. Aquò es segur”.
 
Ara la còla del Doctor Willersley vòl estudiar quina foguèt l’evolucion d’aquela epidemia bubonica en Euròpa dempuèi 5000 ans e assajar de descriure quin foguèt lo sieu ròtle dins l’istòria dels pòbles europèus. Amb aquel nòu camin que s’es dobèrt vòlon traçar l’istòria genetica d’aquela epidemia pr’amor que poiriá explicar plan de faches istorics avenguts dins lo nòstre continent. “Avèm perdut plan d’ans en tot assajar d’explicar las vertadièras causas dels nòstres faches istòrics,” çò confirmèt Willersley, “e uèi podèm veire quinas son estadas las vertadièras causas. Non es pas un problèma, es una mina d’aur”.
 
 
 
 
Christian Andreu



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

1 de novembre 22.20h

Lo subjècte es plan interressant, mas tròbi que ne ditz tròp o pas pro. Quals èran los pòbles decimats ? Quals foguèron los pòbles migrants que lor succedigurèon ?


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER2: 468x60 Aran TV

Editorial

Tresmudar un problèma politic en un problèma d’òrdre public

Dempuèi longtemps l’estat espanhòl refusa de resòlver politicament lo problèma politic que ten en Catalonha. Ara, après l’enòrma indignacion ciutadana ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 10
  • sol Aush 10
  • sol Bordèu 10
  • sol Briançon 14
  • sol Caors 8
  • sol Carcassona 12
  • sol Clarmont-Ferrand 9
  • sol Confolent 11
  • sol Gap 11
  • sol La Canau 10
  • sol La Gàrdia 22
  • sol Limòtges 9
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 18
  • sol Lo Puèi de Velai 10
  • sol Marselha 19
  • sol Montpelhièr 15
  • sol Naut Aran 10
  • sol Niça 21
  • sol Nimes 15
  • sol Pau 11
  • sol Peireguers 9
  • sol Rodés 10
  • sol Tolon 9
  • sol Tolosa 11
  • sol Valença 12

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Coarasa

    Dictada occitana 2014

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • © Laurenç Revèst

    De las charrièiras de Genolhac (500 m. d'altitud) al bèlvéser de las Bosedas (1235 m.)

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • © Laurenç Revèst

    Dins lei paluns de Camarga, la Torre Carbonièira e Aigas-Mòrtas

  • Sul mont Valièr

    L'estiu dels legeires de Jornalet 2018

  • © Celèsta Toion

    La plaja espaci de libertat? D'expression?

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • © Laurenç Revèst

    Val de la Tiniá

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • Exposicion temporària sus Robèrt Lafont al CIRDOC (D.R.)

  • © Catarin Seguran

    Las ribas del riu Tiniá d'estiu

  • © Conselh Generau d'Aran

    Lo Torn de França 2016 en Aran

  • © Laurenç Revèst

    Cavairac, Vau Naja (Costièra de Nimes)

  • Asuèlhs de Menerbés. © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Menerbés

  • © Lissandre Varenne

    Senhaletica en Marjarida

  • © Franc Bardòu

    País Bordalés

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • Ciutat de Blaia: al país de l'amor de lonh

publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Que pensas de las senténcias de 9 a 13 ans de preson contra los nòu nauts representants independentistas catalanas?


5%



4%



91%



0%




Vots 102 vòtes

comentaris 0

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)