CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimars, 20 d'agost

Actualitats

Diluns, 9 d'abril de 2012, 03h00 Politica,Lenga

Gasconha > Val d'Aran

Pas de prioritat per l'aranés en Aran

Lo Tribunal Constitucional espanhòl manten en suspens la Lei de l'occitan, aranés en Aran


Comentaris 5 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (4 vòtes)
carregant En cargar


Lo Tribunal Constitucional espanhòl a decidit de manténer en suspens la Lei de l'occitan, aranés en Aran, qu'aplica l'oficialitat de la lenga occitana dins la comunitat autonòma de Catalonha e n'establís la condicion de lenga prioritària en Val d'Aran, com es estat publicat dins lo Document Oficial de la Generalitat de Catalonha (DOGC) del 2 de genièr passat. Lo tèxt remembra que lo Tribunal Constitucional "a acordat de manténer en suspension los articles 2.3, 5.4, 7 e 6.5 que parlan de la prioritat de l'usatge de l'aranés per rapòrt al castelhan e al catalan en Val d'Aran". La decision del Tribunal Constitucional seguís un apèl presentat pel govèrn de l'Estat espanhòl en julhet de 2011.


aran, aranés, occitan

Los panèls de l'Estat son dins las tres lengas oficialas en Val d'Aran





Etiquetas
aran, aranés, estat espanhòl, lei de loccitan, occitan

Los articles en apèl, e en suspension, establisson que l'occitan es "la lenga d'usatge prioritari dins totas las institucions d'Aran, mai que mai al Conselh Generau d'Aran, dins l'Administracion locala e los organismes que i son restacats, dins los mèdias publics, dins l'ensenhament e dins la toponimia". Segon aqueles articles, cal que l'occitan aranés siá la lenga "prioritària" de la Generalitat e de l'Administracion de l'Estat espanhòl dins la Val, a totes los nivèls.

Alavetz, la Conselheria d'ensenhament de la Generalitat de Catalonha poirà pas metre en practica la nòrma autonomica. Pasmens, la Generalitat afirma que, emai sián conscients de l'apèl del Govèrn espanhòl, aplicaràn ça que la l'usatge "prioritari" de l'occitan immediatament.

La Lei de l'occitan, aranés en Aran foguèt aprovada mercés als vòts de CiU, PSC, ERC e ICV-EUiA; PP e Ciutadans votèron contra perque la considèran anticonstitucionala. Après l'aprobacion, lo Govèrn de l'Estat espanhòl considerèt que: "Per çò que tòca las competéncias, e d'acòrd amb l'article 3.1 de la Constitucion, lo castelhan es la lenga oficiala de l'Estat e totes los Espanhòls an lo dever de la conéisser e lo drech de l'emplegar. Quant a las autras lengas d'Espanha, lo paragraf 2 ditz que seràn tanben oficialas dins las lors Comunitats Autonòmas respectivas. Pasmens, la nòrma es contrària a la Constitucion pel fach de declarar lo caractèr prioritari de l'occitan aranés".

Lo Govèrn espanhòl soslinhèt que "una Lei de la Comunitat Autonòma de Catalonha pòt pas regular l'usatge de las lengas cooficialas de l'Administracion Generala de l'Estat dins l'instruccion de las siás proceduras administrativas". E remembrèt que "la jurisprudéncia del Tribunal Constitucional a ja declarat anticonstitucional aquel caractèr prioritari de l'emplec de la lenga cooficiala". Alavetz, tot indica qu'aquel Tribunal farà tombar l'usatge "prioritari" de l'aranés dins la Lei, lo sol aspècte temporàriament en suspens.

Lo Sindic d'Aran, Carlos Barrera, manifestèt la siá indignacion pel fach que lo Tribunal Constitucional admetèsse l'apèl del govèrn d'alavetz e afirmèt que lo biais de far del Partit Socialista (PSOE) èra "patetic". Barrera expliquèt que compren pas l'atac permanent del PSOE a Catalonha e a la siá identitat, e mai considère qu'es una novèla "mesa en scèna" electorala. "Tota ataca contra l'identitat catalana es quicòm de rendable pel rèsta d'Espanha, mas se pòt pas negar la realitat qu'es l'identitat occitana", çò-diguèt lo Sindic. "Primièr comencèron las atacas a l'Estatut, après las atacas al catalan e ara es lo torn de l'ataca a l'usatge prioritari de l'aranés. Comprenèm pas aquelas atacas constantas", apondèt Barrera. Lo Sindic remembrèt de mai qu'aquel apèl es contrari a l'escomesa per la pluralitat lingüistica e identitària que lo Govèrn espanhòl demostrèt en signar la Carta Europèa de las Lengas Minoritàrias en 2001.

Del sieu costat, lo secretari general d'Unitat d'Aran (UA) e ex-Sindic d'Aran, Francés Boya, diguèt que l'admission de l'apèl es consequéncia de la senténcia sus l'Estatut venguda de l'apèl del Partit Popular (PP). Boya remembrava que la senténcia sus l'Estatut metiá ja en question qu'una lenga, dins aquel cas, lo catalan, foguèsse declarada "d'usatge prioritari" dins una comunitat autonòma. L'èx-Sindic renovelèt tanplan "l'engatjament d'UA per que l'aranés siá la lenga troncala e veïculara de l'administracion publica e de l'escòla, e que siá mai presenta dins los mèdias en Aran, de la meteissa faiçon que lo catalan en Catalonha". "Volèm sonque garantir la normalitat qu'afècta l'aranés coma lenga pròpria e cooficiala d'Aran e tanben de Catalonha", apondèt. Per consequent, Boya diguèt que demandaràn a la Generalitat e al Conselh Generau d'Aran que fagan apèl a tot çò que cal per assegurar aquela normalitat.

La lenga occitana es oficiala en Catalonha dempuèi 2006 mercés a l'aprobacion del darrièr Estatut d'autonomia. La Lei de l'occitan, aranés en Aran, aprobada al Parlament de Catalonha lo 22 de setembre de 2010, n'aplica l'oficialitat e ne determina lo caractèr prioritari en Aran. Mas aqueste usatge prioritari es, pel moment, metut en suspens pel Tribunal Constitucional espanhòl.



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

12 d'abril 21.58h

#4 Per çò qu'es de lo sieu comentari, ieu diriá puslèu que se l'occitan dins la Val d'Aran e lo Catalan a Catalonha sud, son oficiales es a causa de que l'estat espanhòl es estat mens abil que l'estat francés en matèria d'impausar la lenga estatala en detriment de la rèsta de lengas, en fach los espanhòls an ensajat prene l'estat francés coma modèl per'mor de menar a tèrme lo procès d'uniformar l'estat espanhòl. Cal pas davalar la gàrdia, cal solament veire çò que passa a las I... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

11 d'abril 09.30h

Molta plorera (mucho quejica) veig per aquí. Tant queixar-se d´Espanya i ha estat l´únic país/estat/o com vulgueu anomenar-lo que va introduir l´ensenyament en aranès i va regular el seu ús oficial (així figura a l´Estatut català -- el nou i l´antic, lleis orgàniques espanyoles). La prova? Mireu el senyal de trànsit de la notícia, on si apareix l´occità no és per fer bonic sinó perquè l´ordenament jurídic espanyol així ho preveu.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 4
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

10 d'abril 21.37h

Som català de Mallorca , soci de l'Obra Cultural Balear i voluntari a Paraula . N'estic realment fart de veure com l'Estat espanyol , el francès i l'italià intenten fer net de catalanòfons i d'occitanòfons .. Visca la Terra ! I visca Occitània !


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

10 d'abril 20.24h

Añado a lo que dice Eneco, que el asturiano sí que es (co)oficial...En una comarca de Portugal.
Mesma luita!


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 4   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

9 d'abril 21.18h

"Quant a las autras lengas d'Espanha, lo paragraf 2 ditz que seràn tanben oficialas dins las lors Comunitats Autonòmas respectivas. "
Ixo no ye garra verdat l'aragonés u l'asturianu no son reconoxius de traza oficial. Esferentes luengas pero una mesma luita.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT

Editorial

Lo drech de viure es pus important que totas las frontièras

Uèi, dimenge 18 d’agost, fa 18 jorns que l’Open Arms reten malgrat el mai d’un centenat de migrants socorreguts en marrit estat de santat. Enfin, lo naviri es arribat davant ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 13 6
  • sol Aush 15 4
  • nuvols Bordèu 10 -1
  • sol Briançon 6 -6
  • sol Caors 14 0
  • sol Carcassona 14 2
  • pluja Clarmont-Ferrand 11 5
  • pluja Confolent 9 5
  • sol Gap 14 0
  • nuvols La Canau 13 6
  • sol La Gàrdia 22 9
  • nuvols La Torre de Pèlitz 16 4
  • pluja Limòtges 9 5
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 18 6
  • sol Lo Puèi de Velai 16 4
  • nuvols Marselha 18 6
  • nuvols Montpelhièr 17 8
  • nuvols Naut Aran 12 2
  • sol Niça 14 0
  • nuvols Nimes 19 5
  • nuvols Pau 15 5
  • pluja Peireguers 19 5
  • pluja Rodés 17 3
  • nuvols Tolon 17 3
  • sol Tolosa 19 5
  • pluja Valença 10 -1

giny

giny

giny

Vidèos

Entrevista

Mn. Condò siguec hilh dera Renaishença Catalana

Jusèp Amiell prèire e escrivan aranés

Mn. Condò siguec hilh dera Renaishença Catalana
giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • Estivada 2013. © Guillem Sevilla

    Estivada 2013

  • © Zep Armentano

    Era Mongetada (Val d'Aran 28-29 d'octobre 2017)

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

  • En Provença orientala: Mogins e noms de luecs occitans escrichs a la francesa

  • © Laurenç Revèst

    Galaria fòto: La Gavotina marítima: Esa vielha, totplen de botigas e de toristas, 16 estatjants, 2 vielhs esascs, una gleia e un castèl arroïnat

  • © Laurenç Revèst

    Fòrt Maginòt de Sant Anhe

  • © Laurenç Revèst

    Cavairac (Costièra de Nimes)

  • Val d'Aran, cap de Gasconha

  • La prima en valaa de Tiniá. © Laurenç Revèst

    La prima en Tiniá

  • © Franc Bardòu

    Catalonha etèrna

  • © Alzear Bofièr

    Estúdios de Ràdio Lenga d'Òc a Montpelhièr. © Alzear Bofièr

  • 20u corsa Aran per sa Lengua. © Guillem Sevilla

    20u corsa Aran per sa Lengua

  • © Laurenç Revèst

    Cavairac (Costièra de Nimes)

  • © Laurenç Revèst

    Dins lei paluns de Camarga, la Torre Carbonièira e Aigas-Mòrtas

  • © Celèsta Toion

    La plaja espaci de libertat? D'expression?

  • Petugon de La Boal

    Conferéncia e dedicaça de l'artista Richard Cairaschi au Musèu municipau deis Arts e Tradicions populàrias de Grimaud (Mauras)

  • Ferriòl Macip

    Manifestacion Anem Òc! per la lenga occitana. Montpelhièr 24 d'octòbre de 2015

  • © Laurenç Revèst

    Besièrs, preséncia d'occitan en ciutat e CIRDOC

  • © Xavi Gutiérrez Riu

    31n rescontre occitanocatalan al Pòrt de Salau

publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Creses que refusar de socórrer los migrants es racista?


42%



38%



20%



0%




Vots 86 vòtes

comentaris 1

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)