CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimenge, 20 d'octòbre

Actualitats

Dimenge, 6 de decembre de 2015, 03h00 Environament

La seisena extincion


Comentaris 2 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (5 vòtes)
carregant En cargar


Un nòu estudi fach per mai de 158 scientifics de mai de 21 païses, jos la direccion del Centre per la Biodiversitat, ditz que mai de la mitat de totas las espècias d’arbres de la planeta son en perilh de desaparicion.


L’estudi s’es fach en diferents païses del Mond mas s’es centrat sus lo territòri d’Amazonia. Segon l’estudi, Amazonia a declinat, e plan, dempuèi 1950. Entre lo 35% e lo 57% de las mai de 15 000 espècias d’arbres que demòran en aquela region intraràn lèu dins la lista de las espècias amenaçadas de la planeta.

L’estudi, que s’es publicat dins la revista Science Advances, confirma que tanben la majoritat de las mai de 40 000 espècias d’arbres tropicals de tota la planeta poirián desaparéisser lèu. E aquò poiriá crear de nòvas condicions climaticas sus la Tèrra, desconegudas dinc a uèi.

L’estudi per se poiriá èsser un dels divèrses estudis publicats darrièrament qu’alèrtan sus la situacion terribla que patís l’environament de la planeta. E pro. Pas res d’especial se volèm contunhar de demorar tranquils e sens problèmas morals. Mas benlèu es arribat lo moment de levar la votz dins una problematica plan granda que, de segur, la laissarem als nòstres enfants.

 
D’ausèls que non migran pas mai

Lo fach es que, de mai en mai, de scientifics de totes los païses alèrtan sus la lamentabla situacion de la natura sus la Tèrra. D’unes dison que los parpalhòls son un exemple clar d’aquesta problematica generala. D’autres que ne son las abelhas, los rinocèros o los elefants. D’autres tanben dison que los nòstres arbres mediterranèus ne son una autra pròva: pr’aquò lo pin roge es de mai en mai menaçat e lo sieu territori mai reduch.

Pr’aquò i a divèrses scientifics que confirman qu’aquesta problematica a un nom concret: es una extincion. Es la seisena extincion que patís la nòstra planeta e ja a començat. E se las autras cinc son estadas terriblas, aquesta tanben o serà, mas amb una diferéncia. Ara la causa n’es l’òme.

Una extincion es la darrièra estapa que patís un sistèma ecologic après se voler adaptar a las nòvas condicions environamentalas. I aurà d’espècias que ganharàn d’espaci e d’autras que ne perdràn, mas lo resultat serà totjorn una pèrda de biodiversitat e d’ecosistèmas mai paures en fauna e flòra. E lo mediterranèu non es pas brica una excepcion. Los estius son de mai en mai de periòdes ont la calor es mai nauta, ont i a mens d’aiga e ont la desertizacion avança sens s’aturar.

“Pendent los darrièrs 15 ans las plantas an avançat entre 15 e 30 jorns la sortida de las fuèlhas,” çò confirma lo cercaire del CREAF, “tanben las an mai longtemps e aquò implica que i a d’ins`rctes que, de còps, naisson en un moment ont non i a pas de noiridura”.

Segon aquò, la massa forestièra mondiala creis (de prèp d’un 30%), sustot dins lo nòrd d’Euròpa e en Siberia. E dementre, los territoris tropicals ne pèrdon. Lo risc, totun, es que la pèrda d’arbres centenaris fa que libèren de CO₂ capturat pendent d’annadas. Ara, se dins lo nòrd i a mai d’arbres e dins las regions tropicalas mens, aquò empedís los arbres de far la fotosintèsi.

“Las espècias mediterranèas non patiràn tant coma las espècias eurosiberianas,” çò explica Francesc Lloret, professor d’ecologia de l’Universitat Autonòma de Barcelona, “i aurà mai de pins blancs e de garrics mas mens de faiards o de pins roges. La manca d’umiditat dins los bòsques europèus farà que i aja de procèsses d’assecament. E alavetz los arbres son mai vulnerables als atacs d’insèctes o de botarèls. En pauc d’ans lo clima serà totalament desparièr, amb mai de boissons e mens d’arbres, que migraràn vèrs las zònas mai nautas”.

D’autres scientifics, fin finala, alèrtan de l’extincion massissa que patisson qualques insèctes coma las abelhas o los parpalhòls. E aquò es un primièr avertiment que nos fa la natura. Puèi, lo cambiament climatic en cò nòstre serà rapid. Dins de païses mediterranèus coma Catalonha, lo 65% de las mai de 200 espècias de parpalhòls “an patit ja una regression alarmanta”.

E lo futur poiriá èsser encara pièger. L’intrada de milièrs d’espècias exoticas dins lo sud d’Euròpa a entraïnat d’invasions amb de problèmas pro marrits per las autras espècias. Cada còp que i a agut una extincion massissa de flòra e fauna sus la Tèrra, moriguèron centenats de milièrs d’espècias. La darrièra foguèt quand los dinosaures s’estenguèron. E totes coneissèm mai o mens quin foguèt lo mond que i aguèt puèi. La question que nos devèm pausar es se volèm que los nòstres enfants demòren sus una planeta coma aquesta. La responsa solament l’avèm cadun de nosautres. Los èssers umans.




Christian Andreu



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris

14 de decembre 17.53h

L'home l'ha feta grossa, n'hem d'inventar alguna per arreglar tot això, amb el respecte i l'amor la Terra
n'hi hauria prou, però no paraules sinó fets, que és el que ens pot portar a la solució.
Visca la Terra..."El Tàrrega".


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

6 de decembre 04.43h

tot ei pas encara ,perdut, pecaire, tot ei pas irrermediable ! aguèm fisança dins l'avenir. dins ma montanheta provençala, la natura neolitica ganha de terren cade ans un pauc mai, e lei parpalhons amb leis abelhas fan encara la sarabanda en aquest mes de desèmbre començant. mai aqui onte siáu ralament inquiet ei pèr lei bactèris e lei virùs , dins aquelei categorias d'ésser vivents, existis encara la biodiversitat ? an dispareigut lei dinosaures e ara lo sort dei pauras bacterias ... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 3   votar negatiu 2
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT

Editorial

Que pas res nos arrèste

“Òu, Union Europèa, calma-te. Torni dire: s’ensajas de qualificar nòstra operacion d’invasion, nòstre prètzfach es simple. Dobrirem las pòrtas ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 14
  • sol Aush 15
  • sol Bordèu 14
  • sol Briançon 13
  • sol Caors 13
  • sol Carcassona 17
  • sol Clarmont-Ferrand 12
  • sol Confolent 17
  • sol Gap 9
  • sol La Canau 14
  • sol La Gàrdia 14
  • sol Limòtges 13
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 15
  • sol Lo Puèi de Velai 18
  • sol Marselha 20
  • sol Montpelhièr 20
  • sol Naut Aran 15
  • sol Niça 18
  • sol Nimes 20
  • sol Pau 15
  • sol Peireguers 14
  • sol Rodés 15
  • sol Tolon 13
  • sol Tolosa 16
  • sol Valença 17

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © AR

    Vila d'Usès e lo pont de Gardon

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Iñaki Delaurens

    Val d'Aran

  • Niça vièlha en occitan niçard. © LR

    Niça vièlha en occitan niçard

  • Gavotina maritima - Sant Anhe, vilatge sus una pena. © Laurenç Revest

    Gavotina maritima - Sant Anhe

  • Briga (val de Ròia)

  • Nèu sus sei Plans de Caussòus e dau Calern e a Canaus d'Andon. © Laurenç Revèst

    Nèu sus sei Plans de Caussòus e dau Calern e a Canaus d'Andon

  • © Chau Viva

    Qualques salas de classa d'occitan en collègi

  • La prima en valaa de Tiniá. © Laurenç Revèst

    La prima en Tiniá

  • © Laurenç Revèst

    Nimes e preséncia d'occitan

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • Bordèu, bèla occitana de Gasconha. © Franc Bardòu

    Bordèu, bèla occitana de Gasconha

  • Rocavion (Val Ges). © Cristòu Daurore

    Rocavion (Val Ges)

  • © Zep Armentano

    XI prèmis Gaudí de l'Acadèmia Catalana del Cinèma

  • 80a annaia d’a fèsta dau limon a Menton, en lu Òrts Biovès (16 de febraro au 6 de mars). ©  Artusa Garavan

    80a annaia d’a fèsta dau limon a Menton, en lu Òrts Biovès (16 de febraro au 6 de mars)

  • © Zep Armentano

    XI prèmis Gaudí de l'Acadèmia Catalana del Cinèma

  • © Laurenç Revèst

    Bessas (Bas Vivarés)

  • Gavotina marítima: trofèu d'August e vila vielha d'A Torbia

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: sapiéncia

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)