CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dimars, 22 d'octòbre

Actualitats

Dissabte, 12 de decembre de 2015, 03h00 Libres

Lo segond libre dels animals


Comentaris 2 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (7 vòtes)
carregant En cargar


En 2016 lo Mond celebrarà l’anniversari de la mòrt d’un dels autors universals mai coneguts del sègle XX: Rudyard Kipling (1865-1936). I aurà d’exposicions dins de bibliotècas, de musèus e tanben de galariás d’art, mai que mai gràcias a un de sos obratges mai coneguts: Lo libre de la Jungla. Escriguèt pas solament aquel libre mas tanben d’autres plan coneguts coma Kim, de novèlas com L’òme que seriá rei e de poèmas coma Mandalay , Gunga Din o Se... e s’encara aviam pas pogut legir en bon occitan lo sieu libre mai conegut, ara o podèm far gràcias a la traduccion de Joan de Cantalausa que l’a publicada lo CIÈL d’Òc.
 
E mai s’aqueste es estat lo mai celèbre libre d’animals escrich après lo primièr libre dels animals —o lo Llibre de meravelles que l’escrivan catalan Ramon Llull escriguèt ja al sègle XIII—, la figura literària de Kipling es tot un omenatge al mond irreal de la natura e de las bèstias e, per contra, una enòrma antitèsi de sa vida reala, totjorn marcada per la polemica politica, bellicista e imperialista.
 
La vision de son òbra es estada plan desparièra en Euròpa e en Índia. E mai se ganhèt lo Prèmi Nobel en 1907, sas descripcions sus la mission que l’òme blanc aviá sus la planeta son encara l’origina de mantas luchas academicas que se pòdon pas reconciliar. Per d’unes el èra un obrièr de la supremacia “ariana” anglesa dins lo Mond reflectida a travèrs de l’Empèri . Per d’autres èra un escrivan que coneissiá melhor los animals que las personas.
 
Mas, lo Kipling persona escuresís un pauc sa contribucion al Mond coma escrivan. Sa defensa de la superioritat blanca sus d’autras raças e de la mission que deviá menar lo Reiaulme Unit sus la planeta en 1914 se veguèt contrastada per la pèrda d’un filh de 18 ans dins la Primièra Guèrra Mondiala. Benlèu per aquela rason aimava tant las istòrias de petits enfants. Benlèu amb elas —malgrat que lo Primièr Libre de la Jungla foguèsse escrich en 1892— voliá tornar recuperar son enfança o la dels sos enfants.
 
 
Un emigrant anglés
 
Rudyard Kipling nasquèt a Bombai en 1865, de parents angleses. Quan èra pichon los servents li contavan d’istòrias en lengas nativas abans qu’anèsse dormir e puèi deviá dire “bona nuèch” a sos parents en bon anglés. Mas lèu va èsser menat en Anglatèrra ont va patir un enfança traumatizada per l’educacion tròp fisica de l’epòca. Quand va tornar en Índia va parlar pas pus lenga dels abitants e va aver d’escriure en bon anglés dins divèrses jornals britanics de tendéncia colonizaira.
 
En 1887 va publicar una collecion d’istòrias apelada Contes de la planura de las còlas estant e l’an seguent Wee Willie Winkie. Totun, sa fama coma jornalista lo va pas arrestar per anar viure a Londres e quitar Índia. Après va far un viatge per los Estats Units, Canadà, l’Africa del Sud, Austràlia e la Nòva Zelanda. En 1892 aviá comprat una bòria en Vermont (Estats Units) e foguèt ailà qu’escriguèt lo famós Libre de la lungla. Aquò foguèt l’estapa mai profechosa de sa vida literària. Entre aquel an e 1900 va aver en America doas filhas e un filh.
 
De problèmas amb la familha lo van far tornar en Anglatèrra. En aquela epòca èra ja conegut coma lo poèta de l’empèri, mas tota la fama poguèt pas evitar la mòrt de sa primièra filha Josephine, en 1897, a causa d’una pneumonia. Alavetz va totjorn escriure d’istòrias pels enfants. En 1907 va ganhar lo Prèmi Nobel de Literatura mas sas posicions politicas van èsser orientadas de mai en mai a drecha. Simpatizava pas amb los natius de l’empèri e preferissiá ajudar los unionistas irlandeses que non pas los patriòtas d’aquela illa. Defensor de l’empèri anglés a mòrt, sostenguèt l’intrada d’Anglatèrra dins la Primièra Guèrra Mondiala, tanben quand son filh lai moriguèt a solament 18 ans. En aquela epòca escriguèt sus la mòrt de son filh John: “Se vos demandan perqué moriguèretz, digatz que foguèt pr’amor que los vòstres parents mentiguèron”.
 
Puèi, sa literatura foguèt una colleccion d’òbras que volián onorar lo tragic destin dels soldats dins la guèrra. Alara foguèt acusat d’èsser imperialista, drechista e, pus tard, nazi tanben, e mai ss Kipling jamai aimèt pas la politica alemanda del sègle XX. Moriguèt en 1936 e d’escrivans coma Edmund  Candler, Jorge Luis Borges o T.S. Eliot reconeguèron totjorn son influéncia literaria.
 
Uèi son nom es mai que celebrat dins lo movement boy scout de tot lo Mond e, al delà de sas posicions politicas, cal saber reconéisser la beutat de la lenga emplegada e la capacitat de crear un mond d’animals qu’encara uèi de milions d’afogats lo tròban meravilhós. Senon, cal solament agachar la mina dels nòstres enfants quan escotan un conte o veson un filme sus Mowgli, Bagheera o Baloo. De segur aquel amor per las bèstias foguèt illimitat, mas sabèm pas se poguèt amb aquò superar la mòrt de dos filhs. Un fach que cap de parent lo deuriá pas jamai viure.
 
 
 
 
Christian Andreu
 
 
 


KIPLING, Rudyard, 1894 (2007), lo Primièr libre de la jungla, traduch de l’anglés en occitan per Joan de Cantalausa, CIÈL d’Òc. Se pòt descargar integralament en PDF



publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT



Comentaris

13 de decembre 07.55h

La version del "Libre de la jungla" per Cantalausa s'amerita una edicion mai professionala que la publicacion de farlabica qu'ai a l'ostal.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

13 de decembre 00.38h

Grandmercés per aquel article de tria. M'a aprés un fum de causas.


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 2   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER 3 teveoc

Editorial

Tresmudar un problèma politic en un problèma d’òrdre public

Dempuèi longtemps l’estat espanhòl refusa de resòlver politicament lo problèma politic que ten en Catalonha. Ara, après l’enòrma indignacion ciutadana ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 9
  • sol Aush 9
  • sol Bordèu 9
  • sol Briançon 13
  • sol Caors 8
  • sol Carcassona 12
  • sol Clarmont-Ferrand 9
  • sol Confolent 11
  • sol Gap 10
  • sol La Canau 9
  • sol La Gàrdia 19
  • sol Limòtges 9
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 16
  • sol Lo Puèi de Velai 10
  • sol Marselha 18
  • sol Montpelhièr 15
  • sol Naut Aran 9
  • sol Niça 19
  • sol Nimes 15
  • sol Pau 10
  • sol Peireguers 8
  • sol Rodés 9
  • sol Tolon 8
  • sol Tolosa 11
  • sol Valença 12

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • Era còlha dera ADÒC ath trabalh

  • Zep Armentano

    25au Corsa Aran per sa Lengua

  • © Laurenç Revèst

    La botiga de Macarèl a Sant Joan de Vedats (Montpelhierenc)

  • © Josep Carpintero

    Presentacion dera ANC Val d'Aran en Vielha, 28/12/2013

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • © Franc Bardòu

    Tèrra albigesa

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • © Conselh Generau d'Aran

    Lo Torn de França 2016 en Aran

  • © Iñaki Delaurens

    Val d'Aran

  • © Laurenç Revèst

    Lengue a Mentan

  • © Laurenç Revèst

    Auribeu de Sianha

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • Estivada 2013. © Guillem Sevilla

    Estivada 2013

  • © Laurenç Revèst

    Mónegue

  • País de Rasés. © Franc Bardòu

    País de Rasés

  • © Franc Bardòu

    Darrièr refugi abans l’envòl (1206-2016)

  • Exposicion temporària sus Robèrt Lafont al CIRDOC (D.R.)

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Que pensas de las senténcias de 9 a 13 ans de preson contra los nòu nauts representants independentistas catalanas?


5%



4%



91%



0%




Vots 102 vòtes

comentaris 0

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)