CAPÇALERA: CONGRÉS AMIC
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Dissabte, 19 d'octòbre

Actualitats

Dissabte, 12 de març de 2016, 03h00 Television

Espiada sus l’emission VAP

La television en òc es magrinòta mes la qualitat i es sovent au rendetz-vos. Exemple recent


Comentaris Cap de comentari    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (4 vòtes)
carregant En cargar


Las emissions en òc ne son pas tan mombrosas qu’aquò, “au fenestron” com disè lo jornalista Yvan Audouard, provençau d’origina, qui escrivó longtemps dens Le Canard enchaîné. Lavetz, que cau s’acontentar de las frinèstas petitonetas qu’avem sus France 3. Shens oblidar Òc Tele que pòden espiar sus Internet exclusivament. L’equipa qui, de Tolosa estant e de Bordèu tanben, realiza autor deu Benazet Roux lo magazine Viure al país arriba sovent a har quauques petits miracles. Atau, quan ua emission es bona, qu’ic cau díser, ce’m sembla. Qu’ei donc uei lo placer d’evocar los darrèrs numeròs de VAP l’un deus dus magazines occitans de France 3. Atencion, que siin rassegurats  los Provençaus! L’emission Vaquí es tanben hòrt interessanta e plan montada. Ne l’espii pas tostemps mes qu’ei dejà avut lo bonúr d’i descobrir curiositats e originalitats pertocant Provença marítima, Gavotina o Comtat.
 
Recentament, en tornans d’un viatjòt, qu’ei donc engolit en seguida –shens m’escanar – los dus magazines  de VAP deu 21 e deu 28 d eheurèr, conhits com sovent de causas interessantas. La varietat deus subjèctes permet  d’audir bèths escantilhs de parlars occitans qui agudan la curiositat e enriqueishen lo vocabulari.
 
Bueus, azinat e pescafins. La Gasconha qu’èra presenta dens VAP deu 28/02. Qu’ i an vist los sòcis deu Cercle de l’Avenir de Vasats (Federacion deus Cercles e Gasconha) parlar de la tradicion deus buèus gras (hrairs o cosins de la “Cerisa”, figura deu Salon de l’agricultura 2016) que, au dijaus de Carnaval, promènan flocats capvath las arruas deu vielh avescat girondin davant lo… sacrifici. Mes après, quaus chaps! Dab los bèths talhucs d’entercòsta saupicats d’escalonha e de péber, cueits sus las bonas brasas d’eisharment, que’s lecan aisidament los pòts. A mensh d’estar vadut “vegan”… Lo Txomin  —capdau deus gaujós Caps Negues— ne’n es pas un  mes qu’èra tot urós de díser un mot en lenga nòsta, tot parièr com lo popular Jan Barrère, maire d’Escalans (Lanas) e ahuecat de corsas de vacas, espantat de descobrir l’antica hestejada, tan pròisha deu son Gabardan e totun desconeishuda. 
 
Ja qu’estossim entrats en temps de Quaresma qu’i avè tanben lo parat de’s tornar lecar los pòts dab la recèpta de l’azinat deu país “massadèl”. Qu’es ua potada o topinada de l’Arièja, precisament deu Coserans (ancian avescat de Sent Lisièr) on se tròba lo vilage de Massat sus l’Arac, afluent deu Salat. Un codinèira experimentada balhava los petits secrets de sa recèpta dab porrets, api, trufas (patatas), carròtas, ceba, borrit de bueu e confit. Leugèr! leugèr! mes tan saborós…Sustot quan trempan “las sopas”, au sens etimologic los talhucs de pan que plenhan l’estomac tanlèu las permèiras culheradas. Deu Plantaurel au País d’Òlmes o a Foish, d’autes biaish de preparacion qu’existan, bien solide, mes la sequéncia qu’èra chucosa tanben dab lo parlar “massadèl”, gascon mesclat de fòrmas lengadocianas pr’amor de la proximitat de la vath deu Vic de Sòs (comunas d’Auzat, Gestièrs, Illièr-e-la-Ramada…).
 
Acostumats qu’èm a peish “carrat” o rectangular, o a saumon e truèitas d’eslhevatge, ne minjan pas guaire peish de ribèira. Sustot que las aigas de mantuns arrius e flumis ne son pas mei d’ua grana puretat quemica… Totun, qu’i a gents’pescafins” qui gahan enqüèra lo barbèu o lo cabòt. On ne tròban, que seré un signe de bona qualitat de las aigas. Qu’ic vòlen bien créder en espiant la sequéncia, tostemps gastronomica deu 21/02: ua familha de la vath d’Olt, deu costat de Capdenac e de La Sala (Decazeville) pescava dens las aigas de la pasibla arribèra e après preparava los bròis peish, plan farcits, au horn cauhat dab huec de ginèsta. E los gormands qu’acabavan de’s calar lo maisherar dab un bèth tròç de “pompa a òli”, ua còca plan sucrada que pòt har viste har clinar la balança deu maishant costat.
 
Autas passejadas. Barrejadas qu’èran las autas sequéncias de VAP on an vist tanben ua petit reportatge sus Balhargas, comuna lengadociana de la Petita Camarga, a las termièras deus departaments d’Erau e Gard. Dens aquera contrada ganhada per ua pèga periurbanizacion que hè pujar la populacion, qu’an pro de mau per i mantiéner e la lenga e la qualitat deu bastit e deus paisatges. Egau, ua tradicion i es tostemps viva, la “bovina”, autament dit la corsa de vaca o de “biòus” com dens tots los parçans, d’aquera baishas planas rodanencas.
 
Los reportaires de France3 que son anats tanben encontrar a Perigüers un joene òmi qui, çò ditz, prepara un navèth libe suu famós e extraodinari Antòni de Tonens (vadut a Chornhac en 1825,  mort a Tortoirac en 1878) qui, au Chile, se hadó proclamar en 1860 rei de Patagonia e d’Araucania per los indians Mapuche. Un libe de mei après tan d’autes, los escrivans, haut o baish solforós, Saint-Loup e Jean Raspail notadament? Belèu qu’i aurà d’autas revelacions. Ua causa es segura: aqueth estranh e efemèr reiaume de l’estrema America a produsit hòrt de saunejaires de pretendents e – aquò se ditz – usurpators deu titol d’eretèir de de “rei d’Araucania”. Quan s’ageish d’aunors, lo monde que vaden viste pècs...
 
D’autas sequéncias sus l’actualitat culturau (las questions sus l’avenir de l’Estivada per exemple), sus l’engatjament de joenes au servici de la lenga nòsta o  sus paisans qui creden a ua agricultura auta que la gran agricultura sosmetuda a las puishenças agro-alimentàrias, èran tanben programadas.  Tot aquò m’a semblat plasent e util tanben aus qui descobreishen o vòlen quitament apregondir quauques aspèctes contemporanèus de la societat nòsta.
 
 
 
 
Joan Jacmes Fénié



publicitat
BANER1-2-3: DGPL TRADUCTOR



Comentaris


I a pas cap de comentari




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER 3 teveoc

Editorial

Que pas res nos arrèste

“Òu, Union Europèa, calma-te. Torni dire: s’ensajas de qualificar nòstra operacion d’invasion, nòstre prètzfach es simple. Dobrirem las pòrtas ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 13
  • sol Aush 13
  • sol Bordèu 14
  • sol Briançon 11
  • sol Caors 12
  • sol Carcassona 13
  • sol Clarmont-Ferrand 12
  • sol Confolent 14
  • sol Gap 8
  • sol La Canau 14
  • sol La Gàrdia 12
  • sol Limòtges 12
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 15
  • sol Lo Puèi de Velai 13
  • sol Marselha 19
  • sol Montpelhièr 18
  • sol Naut Aran 11
  • sol Niça 16
  • sol Nimes 19
  • sol Pau 14
  • sol Peireguers 13
  • sol Rodés 13
  • sol Tolon 14
  • sol Tolosa 13
  • sol Valença 15

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • Carnaval e fèsta per l'anniversari de la naissença de Jausep Garibaldi a Niça

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • Fòto de Pascau Sebat

    Cauma generau, Tolosa 5 de febrièr de 2018

  • Exposicion temporària sus Robèrt Lafont al CIRDOC (D.R.)

  • Mobilizacion a Brelh de Ròia per fin de sostenir lo mantenement de la linha Niça-Coni

    Mobilizacion lo diménegue 25 de mai a Brelh de Ròia per fin de sostenir lo mantenement de la linha Niça-Coni

  • Val d'Aran, cap de Gasconha

  • Jana e Roger Andreu Vidal

    Concors de preseps de Jornalet 2017

  • © Asalaís Moniguet

    Montpelhièr la lengadociana

  • © Conselh Generau d'Aran

    Lo Torn de França 2016 en Aran

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • © Franc Bardòu

    Tresaurs andorrans

  • © Alzear Bofièr

    Estúdios de Ràdio Lenga d'Òc a Montpelhièr. © Alzear Bofièr

  • © Franc Bardòu

    Tresaurs andorrans

  • Ferriòl Macip

    Manifestacion Anem Òc! per la lenga occitana. Montpelhièr 24 d'octòbre de 2015

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

  • © Laurenç Revèst

    Cavairac (Costièra de Nimes)

  • © Laurenç Revèst

    Vista de Gavotina (est Velai) e d'Auvèrnhe (Vivarés, Gevaudan)

  • Vista dal País Niçard e Alpenc. © Centre Cultural Occitan País Nissart e Alpenc

    Vista dal País Niçard e Alpenc

  • © Laurenç Revèst

    Cavairac (Costièra de Nimes)

publicitat

lateral 2 teveoc



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)