CAPÇALERA: publicitat jornalet
CAPÇALERA2: FAI-TE SOCI

Jornalet, gaseta occitana d'informacions

Diluns, 16 de setembre

Actualitats

Dijòus, 22 de setembre de 2016, 03h00 Politica,Lenga,Cultura

Gasconha > Lanas e Labrit > Lana Gran

Lanas: los caçaires apèran, en occitan, a ua manifestacion

Ensagem de balhar quauques claus per compréner la situacion, los enjòcs e la portada de tot aquò


Comentaris 31 comentaris    
Marrit Flac Bon Plan bon Fabulós (9 vòtes)
carregant En cargar


La caça es un subjècte sensible dens las Lanas. Dempuish annadas lo malaisèr es reau, sustot per las caças ditas “tradicionaus”.  Per aperar a ua manifestacion de defensa, qu’utilizan l’occitan. Amalgama trobla, recuperacion electorau o reflexion pregonda?


GAIZKA IROZ





Documents
Etiquetas
caçaires, fénié, manifestacion, occitan

Un còp n’es pas forçadament costuma, solide, mes lo hèit que s'amerita d’estar senhalat: la Federacion deus caçaires de las Lanas qu’a tanben utilizat l’occitan gascon tà aperar a ua manifestacion au Mont lo dissabte 1r d’octòbre. Lo comunicat de premsa qu’es cosignat per l’Associacion departamentau de las caças tradicionaus a la matòla dont lo president es En Jean-Jacques Lagüe. Perqué aquera “manif”? E perqué l’utilizacion deu gascon? Com e's hè que la prauba “lenga nòsta”, tan mespresada e escarnida, salheishi sobtament dens lo debat —viu— que segoteish dempuish quauques annadas lo microcòsme deus caçadors? Ensagem de balhar quauques claus per compréner la situacion, los enjòcs e la portada de tot aquò.
 
 
De la caça en generau
 
Per ua bona part enqüèra, la Gasconha, dont las Lanas hèn partida, demòra rurau, ja sia que la depression e la concentracion de l’agricultura, l’urbanizacion e la terciarizacion de l’economia modifiquin de hèit los mòdes de vita. Activitat longtemps frequenta autes còps, la caça qu’a tendéncia a baishar. Qu’atira mensh de joenes adèptes.  Segur, las ACCA (associacions comunaus de caça agradadas) son de comptar dens los vilatjòts (que us'apèran sovent per las batudas aus cabiròus e sustot aus pòrcs-sanglars qui’s multiplican) mes l’activitat cinegetica es sovent mau considerada. Los caçaires – a còps responsables deu lor maishant imatge pr’amor deu lor comportament – que pateishen deu divòrci apregondit entre monde de la vila e campèstre. Que cau tanben comptar dab la pujada de l’ideologia “animalista” e quitament deu “veganisme”. E los “nembròds” de recéber noms d’ausèths (“viandaires, exterminators destructors d’espècias animaus”), a maugrat que federacions e associacions locaus hèssin esfòrç per melhorar l’imatge (educacion deus caçadors a l’arrespècte de la natura). En soslinhant tanben que jògan un ròtle regulator e protector. Que tròban pro d’exemples qui muishan que contribueishen d'efèit a amelhorar lo mitan naturau (véder çò de hèit dens lo País de Bòrn).
 
 
Punt sensible
 
Dens las Lanas (Shalòssa, pinhadars de las Lanas de Gasconha en generau), lo punt sensible, aquò se compren, que’s cristalliza sus las caças aperadas “tradicionaus”. L’epicentre de la sensibilitat se tròba dens la region de Tartàs, sus las arribas de la Midosa, a miei camin entre Dacs e lo Mont. Qu’i a ua tradicion, adara interdita, de caça per teneralhas, sedadas, esplangons e autas tendèlas.
 
La caça a la matòla (ua mena de caujòla) deus “ortolans” (Emberiza hortulana, varietat de “bruant”) es la mei mediatizada. Los òmis politics locaus, probablament per rasons electoraus, que la defenden “bec et ongles” (se pòt díser atau en francés) e ne cau pas mancar d’espiar imatges que deishan soscar sus la relativitat de las leis e reglaments.
 

 
L’ahar que passiona lo monde. Sus la  Telaranha lo “buzz” qu’estó hèit dab l’ahar deu vilatge d’Audon e lo son òme en calçon qui brandeish son palahèr en noveme de 2015.
 
Lo divés 19 d’ aost darrèr, ua manifestacion se debanèt au Mont, prefectura de las Lanas. De senhalar que la caça a l’alauda se sent miaçada era tanben. E los caçaires a la paloma (qui son sovent los medishs) se senten concernits. 
 
 
Curiosa amalgama totun
 
Au parat de las hèstas de la Magdalena, en julhet, au Mont, qu’an vist, a costat, puish dens las arenas deu Plumaçon, ua curiosa manifestacion d’estil “palhassa”, dab capulats de la hòrt oficiau Aglomeracion deu Marsan en bona plaça, miat per lo personatge de “Super Gascon” creat per lo grop “Inspector Cluzo”. Un imatge, non environat de fòtos sagnosas, se tròba tanben dens. N’es pas segur que lo “Super Gascon” agi pro emplegat l’occitan dens aquera manifestacion qui èra en realitat ua contramanifestacion a la deus anti corrida de toros a la quau e participèt, lo medish jorn, l’anciana ministre Rama Yade.
 
Contràriament a la corsa de vacas (chafrada “corsa landesa” ja sia que’s practiqui tanben  en Gers, en Bearn e dens ua petita partida d’Òlt e Garona), la “corsa espanhòla” on tuan los taures, es ua tradicion importada au sègle XIXu. Ua mena de cultura de substitucion a la cultura gascona, benlèu. Totun, qu’a pujat en importància e que representa probablament un heish de moneda per las municipalitats, preu mundillo e preus autes òmis o hemnas d’ahars qui manejan tot çò que vira au torn d’aqueths eveniments. D’arremercar que, pertot, parlan de “ferias” e non pas mei de “hèstas”, ja sia que lo francitan “festayre” sii passat dens lo vocabulari corrent.
 
Au parat de la manifestacion deu 19 d’aost, qu’an vist los capulats e caçaires qui manifestavan evocar la tauromaquia e las tradicions landesas. Shens evocar la lenga, evidentament. Alienacion ordinària ben coneishuda…
 
 
Nautat o huec de palha?
 
Donc, lo comunicat tà aperar a la manif deu 1r d’octobre sembla marcar ua petita evolucion. Solide que parla tostemps de “culturas taurinas” (de compréner que mescla e corrida de toros e “corsa landesa”), mes qu’evòca tanben las “cordèras agricòlas”. Un signe de reflexion mei pregonda sus l’evolucion de la societat?
 
E que cita clarament las associacions de defensa de la lenga gascona. E averén, los caçadors landés, meditat la famosa senténcia tirada deu Frederic Mistral (Las Isclas d’aur, 1878): “Intrepides gardians de nòste parlar gent, /Gardem lo, franc e pur e clar come l’argent, / Car tot un pòple aquí s’abeura. / Car, de morre-bordon qu’un pople tomba esclau, Se ten sa lenga, ten la clau / Que dei cadenas lo desliura”?
 
E posquin estar entenuts preus capulats —senators, deputats, conselhèrs de tots nivèus— qui, quan e son au poder, oblidan sovent de har quauqua arren tà la lenga occitana!
 
 
 
 
Joan Jacme Fénié



publicitat
BANER1-2-3: DGPL DICTADES



Comentaris

29 de setembre 14.38h

L'eslogan de la manifestacion dels caçaires al Mont de Marsan, per la lenga, serà:

"TA QUE VIVI LA LENGA GASCONA"

Me soi entresenhat un pauc. Es lo collectiu Gascon Lanas que l'a decidit. Aquel collectiu es lo recampament de totas las associacions gasconas del departament de las Landas (musica, teatre, cors de lenga etc...)


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

26 de setembre 23.50h

#29 Vese un pauc mielhs çò que voletz dire, afen mai o mens, ma fe, sabetz, n'ai dins la bela-familha daus cha̧çaires (nonmàs dos totparier mas ne'n coneisse d'autres e me charpinhe pas coma ilhs per tant, som capables de minjar a la mesma taula !), qu'es pusleu daus chaçaires dau "diumenc", vesetz, que permenen lo fusilh (enfin, segur que me, ai plan dau mau a compréner qu'un prénie lo fusilh quand un vòu mas se permenar, préner l'aer e tot e tot mas...) e son pas los piegs segur, so... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

26 de setembre 22.51h

#28 Encòra un còp, que n'i a de tots e que n'i a tanben de qui n'aurén pas a hèr de fusilh (que'n coneishi tanben, figuratz-vos !) de tan qu'ei dangerós mès que n'i a de practican era caça dab seriós e responsabilitat, que diserí tanplan dab etica (que n'ei pas vòsta aquò segur !) Caçar non vòu pas díser voler a tot fòrça arreposar eth periòde d'aubertura, salopar era natura o voler aucir a tota fòrça bèstias en via de desaparicion !

Vertat qu'eras chifras de qui avançatz... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

26 de setembre 19.17h

#27 Au mens, los qu'apelatz bobòs fan de mau a degun e a deguna bèstia çò qu'es objectivament pas lo cas daus chaçaires que nosen au còp a las bèstias, a ilhs-mesmes e aus permenaires (150 accidents de chaça chasca annada dont 40 morts a pauc près, suvent daus chaçaires mas tanben daus permenaires, la sola activitat qu'un l'i pòt tuar en tota impunitat, quò passa chasque còp per un accident, l'i a mai daus chaçaires qu'an tuat lor filh e qu'an tornat préner lo fusilh... fai paur,... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

26 de setembre 18.16h

#25 Sectaris, que n'i a pertot, daubuns caçaires que'n son e daubuns bòbòs autan plan ! Que coneishi caçaires que son ath madeish temps agricultura biologica. Çò qu'ei de dòu hèr que de leguir monde de qui hèn associacions sistematicas coma caçaire = braconaire = alcolic = mahutre = torcionaire, etc. Per aver tostemps viscut (e accessòriament popat era lenca) dab caçaires, que pòdi díser que son autan sectaris coma eths gascons e son tots prèsts a trahir era causa occitana, be l'... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

25 de setembre 10.43h

#25 Òsca ! Jacme, esmalit coma un burgaud, a pas respongut pas sus lo fons. T'opausan que ses un "bobò" quand ses contra la chaça sens s'avisar que la granda majoritat de la populacion, e donc dau monde rurau, es contra la chaça. T'essencializan los Occitans e los paisans d'una fòrça, coma si venir d'un mitan rurau fasiá de te per definicion un chaçaire, un anti ecolò e tutti quanti, quau colhonada ! E be, non, ne'n vene dau monde rurau en Lemosin e m'an pas après la chaça, m'an apr... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 1   votar negatiu 1
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

24 de setembre 23.42h

Verai que los caçaires sons pas de monde sectaris e intolerants, quau a vist un caçaire atacar o picar quauqun ques pas coma el ???? E lo demandi ??? Los sectaris intolerants sons los ecolos, bobos, gauchos, lpo e tots los que n'aimen pas la caça e que l'exprimen aquo es pas Occitan perque un bon Occitan es un bon caçaire " e licèu de Versalhe"... Ni mai ni men... A mens que tot aquo siegue mai un cop com de la féderacion... Una tempesta dins un pissador... a petit mau grana ligassa


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 9   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

24 de setembre 22.48h

#23 E dire del monde que son de "fascistas", es pas quicòm d'aisit per los esquèrristas qu'an pas d'arguments? "Le gauchisme est la maladie infantile du communisme" se disiá lo bon Lenin. Ieu ai de respècte pels comunistas, n'ai pas per los esquerristas que son de borgés vergonhós. Amb d'occitanistas coma vos e d'autres, soi pas totjorn fièr d'èsser occitanista e compreni la reaccion de nòstre amic gascon de Bigòrra.
E Lo Jornalet deuriá pas daissar passar de corrics coma lo d'aquel ... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 7   votar negatiu 8
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

24 de setembre 19.12h

#20 Lo pitit pòple que ne'n parlatz, la monde rurau qué, es ren tot chaçador, mas dau fach que i a nonmàs 1 million de chaçadors en Franca (e quò baissa de contunh) e que pòden donc en ren representar tot lo pitit pòple rurau. En mai, vos farai remarcar que ma familha, per exemple, proletària d'un costat, paisana de l'autre, dau pitit pòple donc, m'a ensenhat lo respiech de la vita animala, m'explicaretz si'us platz en qué eran/son daus "bobòs" dins la familha (ten; bobò, "l'insult... Legir mai


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 5   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

24 de setembre 19.04h

Setz benleu pas ideològ mas se devinava 'ceptament qu'eratz en favor de la chaça davant que zo disiatz...


Valoriza aqueste comentari:   votar positiu 0   votar negatiu 0
Respondre comentari replica Comentari inadeqüat   Formulari d'abús de comentari

5 -10 -20 -totes
1
-
2
-
3
-
4 >




Comenta

Lo comentari es estat mandat corrèctament



  Previsualiza

La direccion del Jornalet a lo drech de publicar pas los comentaris que respècten pas las nòrmas basicas d'educacion, civisme e dialòg.
publicitat
BANER1-2-3: DGPL AN LAFONT

Editorial

Lo jornalisme fa son trabalh

Lo 15 de mai passat, vesitàvem lo licèu Pierre et Marie Curie de Menton. Voliam far un pichon reportatge amb los liceans de la classa d’occitan per nòstra emission #aranésòc ...
giny

Lo temps

Mapa
  • sol Agen 17
  • sol Aush 16
  • sol Bordèu 18
  • sol Briançon 16
  • sol Caors 17
  • sol Carcassona 16
  • sol Clarmont-Ferrand 16
  • sol Confolent 16
  • sol Gap 15
  • sol La Canau 19
  • sol La Gàrdia 17
  • sol Limòtges 18
  • sol Lo Borg Sant Dalmatz 19
  • sol Lo Puèi de Velai 16
  • sol Marselha 18
  • sol Montpelhièr 17
  • sol Naut Aran 16
  • sol Niça 21
  • sol Nimes 17
  • sol Pau 19
  • sol Peireguers 17
  • sol Rodés 17
  • sol Tolon 19
  • sol Tolosa 17
  • sol Valença 17

giny

giny

Vidèos

giny

Entrevista

“Volèm recobrar la fiertat d’èsser catalans”

Jordi Riba president de l’Associacion Culturala Vibrant

“Volèm recobrar la fiertat d’èsser catalans”
giny

giny

publicitat

lateral 2 teveoc

Fotografias

  • © Laurenç Revèst

    Menton, 'a vivaroalpenca maritima

  • © Laurenç Revèst

    Dins lei paluns de Camarga, la Torre Carbonièira e Aigas-Mòrtas

  • Val d'Aran: hònt deth Gresilhon. © Miquèu Segalàs

    L'occitan per carrièras (concors de prima 2014)

  • Arrai de solei. © Xavi Gutiérrez Riu

    Ivèrn en Aran

  • © Franc Bardòu

    Tresaurs andorrans

  • © Alzear Bofièr

    Estúdios de Ràdio Lenga d'Òc a Montpelhièr. © Alzear Bofièr

  • Valadas. © Xavi Gutiérrez Riu

    Valadas

  • © Laurenç Revèst

    Mónegue

  • © Alzear Bofièr

    Estúdios de Ràdio Lenga d'Òc a Montpelhièr. © Alzear Bofièr

  • Lo grand passacarrièra de Rodés. Occitan Pride 2013

  • Val d'Aran, cap de Gasconha

  • Asuèlhs comengeses. © Franc Bardòu

    Asuèlhs Comengeses

  • © Aure Séguier

    Carnaval Biarnés 2017

  • © Laurenç Revèst

    Cavairac (Costièra de Nimes)

  • © Franc Bardòu

    Coserans al còr

  • Castelar

  • Omenatge a Aragon. © Franc Bardòu

    Omenatge a Aragon

  • © Franc Bardòu

    Asuèlhs de Lauragués

  • Val d'Aran, cap de Gasconha

  • Estivada 2013. © Guillem Sevilla

    Estivada 2013

publicitat

LATERAL2 330x60: Casteth Paums



publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

Las mai...

publicitat

LATERAL1 300X250: radio pais

giny

Sondatge

Bulletin

Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te

Adreiça E-mail
       
avís legal
En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.



Etiquetas

giny





Jornalet, gaseta occitana d'informacions


Associacion entara Difusion
d'Occitània en Catalonha
(ADÒC)